enzym CYP2C9
CYP2C9 to jeden z najważniejszych enzymów z rodziny cytochromu P450, biorący udział w metabolizmie wielu leków i ksenobiotyków w organizmie. Zlokalizowany głównie w wątrobie, odpowiada za metabolizm około 15-20% wszystkich leków stosowanych klinicznie, w tym warfaryny, fenytoiny, tolbutamidu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i niektórych leków przeciwcukrzycowych.
Aktywność enzymu CYP2C9 charakteryzuje się znacznym polimorfizmem genetycznym, co prowadzi do międzyosobniczych różnic w metabolizmie leków. Najczęstsze warianty alleliczne to CYP2C9*2 i CYP2C9*3, które wiążą się ze zmniejszoną aktywnością enzymatyczną w porównaniu z allelem dzikim (CYP2C9*1). Osoby z tymi wariantami mogą wymagać redukcji dawek leków metabolizowanych przez CYP2C9 ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
W praktyce klinicznej szczególnie istotne jest monitorowanie aktywności CYP2C9 u pacjentów przyjmujących warfarynę, ponieważ zmiany aktywności tego enzymu mogą prowadzić do znacznych wahań wartości INR i zwiększać ryzyko powikłań krwotocznych. Istotne są również interakcje międzylekowe na poziomie CYP2C9, gdyż inhibitory tego enzymu (np. amiodaron, flukonazol) mogą znacząco zwiększać stężenie leków będących jego substratami.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Romazic 40 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Romazic, charakteryzuje się farmakokinetyką o liniowym profilu, z biodostępnością około 20% i czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Cmax) około 5 godzin po podaniu doustnym. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (objętość dystrybucji ~134 l) i silne wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminy). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez izoenzym CYP2C9, z mniejszym udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6. Metabolity N-demetylowane zachowują około 50% aktywności, natomiast pochodne laktonowe są klinicznie nieaktywne. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy około 50 l/h. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90%), a około 5% dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Parametry farmakokinetyczne pozostają stabilne przy wielokrotnym podawaniu, bez kumulacji leku.
białko BCRP, białko transportujące OATP1B1, biodostępność bezwzględna, cholesterol LDL, cytochrom P450, dyslipidemia, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP2C19, enzym CYP2C9, enzym CYP3A4, farmakokinetyka pediatryczna, hepatocyty, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, klirens kreatyniny, objętość dystrybucji, pochodne laktonowe, pole pod krzywą stężenie-czas, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne w osoczu, stężenie w osoczu, transporter OATP-C - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zelsiglat 100 mg
Dawkowanie celekoksybu w preparacie Zelsiglat powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta oraz wskazania terapeutycznego, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby minimalizować ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Standardowa dawka początkowa wynosi 200 mg/dobę, a maksymalna dawka dobowa to 400 mg (2×200 mg) dla choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. W przypadku braku poprawy po 2 tygodniach terapii należy rozważyć alternatywne leczenie. U pacjentów powyżej 65 roku życia dawka początkowa jest taka sama, jednak u osób z masą ciała poniżej 50 kg zaleca się szczególną ostrożność. Celekoksyb nie jest wskazany u dzieci.
celekoksyb, choroba zwyrodnieniowa stawów, dawka dobowa, dawka podzielona, dysfagia, działania niepożądane, enzym CYP2C9, marskość wątroby, podanie doustne, powikłania sercowo-naczyniowe, reumatoidalne zapalenie stawów, skuteczna dawka, terapia alternatywna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Brofestill 0,9 mg/ml
Bromfenak w postaci kropli do oczu (0,9 mg/ml) wykazuje korzystne właściwości farmakokinetyczne, które przekładają się na jego skuteczność w leczeniu okulistycznym. Po pojedynczej aplikacji średnie szczytowe stężenie w cieczy wodnistej wynosi 79±68 ng/mL i osiągane jest po 150-180 minutach. Stężenia terapeutyczne utrzymują się przez 12 godzin w cieczy wodnistej, a mierzalne poziomy bromfenaku w tkankach oka, w tym siatkówce, utrzymują się do 24 godzin. Pomimo miejscowego podania, stężenia w osoczu pozostają poniżej granicy oznaczalności przy schemacie dwukrotnego podawania na dobę, co wskazuje na minimalną ekspozycję ogólnoustrojową. Bromfenak wiąże się z białkami osocza w 99,8%, nie wykazując istotnego wiązania z melaniną, a jego dystrybucja tkankowa wskazuje na najwyższe stężenia w rogówce, spojówce i cieczy wodnistej, z niskimi poziomami w soczewce i ciele szklistym.
ciało rzęskowe źrenicy, ciało szkliste, ciecz wodnista, dystrybucja tkankowa, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja ogólnoustrojowa, enzym CYP2C9, melanina, naczyniówka, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, przenikanie przez rogówkę, rogówka, siatkówka, soczewka, spojówka, stężenie terapeutyczne, struktura oka, wiązanie z białkami, zaćma, związek macierzysty - Leksykon leków
Interakcje leku – Priligy 30 mg
Dapoksetyna, będąca selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne w terapii przedwczesnego wytrysku. Przeciwwskazane jest łączenie dapoksetyny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO-I), tiorydazyną oraz silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol), ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak zespół serotoninowy, wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca. Silne inhibitory CYP3A4 zwiększają Cmax dapoksetyny o 35% i AUC o 99%, a silne inhibitory CYP2D6 (np. fluoksetyna) podnoszą Cmax o 50% i AUC o 88%, co może nasilać działania niepożądane. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 wymagają ograniczenia dawki dapoksetyny do 30 mg. Ponadto, stosowanie dapoksetyny z lekami serotoninergicznymi (L-tryptofan, tryptany, tramadol, lit, dziurawiec) jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.
antagonista receptora alfa-adrenergicznego, dapoksetyna, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP2C19, enzym CYP2C9, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, hipotonia ortostatyczna, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor PDE5, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, ketokonazol, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, monooksygenaza flawinowa, ośrodkowy układ nerwowy, przedwczesny wytrysk, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tamsulosyna, tryptan, warfaryna, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon substancji czynnych
Irbesartan – Właściwości farmakokinetyczne
Irbesartan, jako antagonista receptora angiotensyny II, wykazuje dobrą biodostępność doustną na poziomie 60-80%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po 1,5-2 godzinach, co umożliwia szybki początek działania terapeutycznego. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~96%) oraz objętością dystrybucji wynoszącą 53-93 litry, co świadczy o efektywnej penetracji do tkanek docelowych, w tym nerek i naczyń krwionośnych. Klirens całkowity irbesartanu wynosi 157-176 ml/min, natomiast klirens nerkowy jest niski (3-3,5 ml/min), co wskazuje na dominującą eliminację pozanerkową. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 11-15 godzin, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę, a stan stacjonarny osiągany jest w ciągu 3 dni od rozpoczęcia terapii. Kumulacja leku przy wielokrotnym podawaniu jest ograniczona (<20%), minimalizując ryzyko toksyczności.
antagonista receptora angiotensyny II, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, cytochrom P450, dawkowanie leku, działanie nefroprotekcyjne, działanie przeciwnadciśnieniowe, enzym CYP2C9, glukuronid irbesartanu, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens całkowity, klirens nerkowy, kumulacja leku, kwas glukuronowy, liniowość farmakokinetyczna, maksymalne stężenie leku, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Candezek Combi 16 mg + 5 mg
Candezek Combi zawiera kandesartan cyleksetylu i amlodypinę, których farmakokinetyka determinuje skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Kandesartan wykazuje biodostępność około 14% (kapsułki), Tmax 3-4 godziny, silne (>99%) wiązanie z białkami osocza, objętość dystrybucji 0,1 l/kg oraz okres półtrwania około 9 godzin. Eliminacja zachodzi głównie przez mocz (26% w postaci niezmienionej) i kał (56% niezmienionej substancji). Metabolizm jest minimalny, głównie przez CYP2C9, bez istotnych interakcji z innymi izoenzymami CYP. U pacjentów w podeszłym wieku i z niewydolnością nerek obserwuje się wzrost Cmax i AUC (odpowiednio do 50% i 110%), co wymaga monitorowania, choć nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych. W niewydolności wątroby AUC kandesartanu wzrasta o 20-80%.
biodostępność amlodypiny, biodostępność bezwzględna, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cytochrom P450, eliminacja nerkowa, enzym CYP2C9, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, izoenzym CYP1A2, kandesartan cyleksetylu, klirens amlodypiny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pacjent w podeszłym wieku, Tmax, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Kandesartan – Właściwości farmakokinetyczne
Kandesartan, aktywna forma proleku kandesartanu cyleksetylu, charakteryzuje się bezwzględną biodostępnością około 40% po podaniu w formie roztworu doustnego oraz szacowaną biodostępnością tabletki na poziomie około 14%. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest po 3-4 godzinach, a farmakokinetyka wykazuje liniową zależność stężenia od dawki w zakresie terapeutycznym. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (>99%), ma pozorną objętość dystrybucji około 0,1 l/kg oraz okres półtrwania eliminacyjnego około 9 godzin. Kandesartan jest wydalany głównie w postaci niezmienionej z moczem (26% dawki) i kałem (56% dawki), z minimalnym metabolizmem wątrobowym przez CYP2C9, bez istotnego wpływu na aktywność enzymów cytochromu P450 (CYP1A2, CYP2A6, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4), co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Pokarm nie wpływa istotnie na biodostępność, co umożliwia podawanie leku niezależnie od posiłków.
amlodypina, AUC, białko osocza, biodostępność kandesartanu, Cmax, cytochrom P450, czynne wydzielanie kanalikowe, działanie przeciwnadciśnieniowe, enzym CYP2C9, farmakokinetyka kandesartanu, hemodializa, hydrochlorotiazyd, hydroliza estru, interakcja lekowa, izoenzym CYP1A2, kandesartan cyleksetyl, klirens nerkowy, klirens osoczowy, maksymalne stężenie w surowicy, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania kandesartanu, prolek, przesączanie kłębuszkowe, terapia skojarzona, terapia trójlekowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Dilatrend 25 mg
Karwedylol, będący substratem i inhibitorem glikoproteiny-P oraz metabolizowany stereoselektywnie przez enzymy CYP2D6 i CYP2C9, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Współpodawanie z digoksyną zwiększa jej stężenie w surowicy do 20%, co wymaga monitorowania. Karwedylol podnosi stężenia cyklosporyny i takrolimusu o 10-20%, wskazując na konieczność ścisłego monitorowania i dostosowania dawek. Amiodaron i jego metabolit powodują 2,2-krotne zwiększenie stężenia karwedylolu, co wymaga kontroli skuteczności terapii beta-adrenolitycznej. Ryfampicyna indukuje glikoproteinę-P, obniżając narażenie na karwedylol o około 60%, co może osłabić jego działanie hipotensyjne. Fluoksetyna i paroksetyna, jako silne inhibitory CYP2D6, zwiększają AUC enancjomerów karwedylolu (R o 77%, S o 35%), jednak bez istotnych klinicznie skutków ubocznych. Spożycie 300 ml soku grejpfrutowego powoduje 1,2-krotne zwiększenie AUC karwedylolu, co sugeruje unikanie jednoczesnego stosowania.
alfa1-adrenolityk, amiodaron, antagonista wapnia, beta-adrenomimetyk, beta-agonista rozszerzający oskrzela, ciężka bradykardia, cyklosporyna, digoksyna, diltiazem, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie bronchodylatacyjne, działanie hipotensyjne, działanie inotropowe, efekt hipotensyjny, enancjomer karwedylolu, enzym CYP2C9, enzym CYP2D6, fluoksetyna, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, inhibitor monoaminooksydazy, insulina, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, karwedylol, klonidyna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, paroksetyna, rezerpina, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, takrolimus, werapamil, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego