Interakcje
Ibuprofen

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ibuprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wykazuje liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji ibuprofenu, uwzględniając ich znaczenie kliniczne oraz mechanizmy działania. Interakcje zostały podzielone na grupy w zależności od rodzaju substancji oraz poziomu ich istotności klinicznej.¹

Interakcje z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z innymi NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami cyklooksygenazy-2 (COX-2), należy generalnie unikać ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Połączenie kilku NLPZ może prowadzić do zwiększonego ryzyka owrzodzeń przewodu pokarmowego i krwawień z powodu działania synergistycznego.^{2 3}

Interakcje z kwasem acetylosalicylowym

Jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego i ibuprofenu generalnie nie jest zalecane ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych.⁴

Dane doświadczalne wskazują, że ibuprofen może kompetycyjnie hamować działanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego polegające na hamowaniu agregacji płytek krwi, gdy leki te są podawane jednocześnie. Pomimo braku pewności, czy dane te można ekstrapolować do sytuacji klinicznych, nie można wykluczyć, że regularne, długotrwałe stosowanie ibuprofenu może ograniczać działanie kardioprotekcyjne małych dawek kwasu acetylosalicylowego. Uważa się, że sporadyczne przyjmowanie ibuprofenu nie ma istotnego znaczenia klinicznego.⁵

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi i moczopędnymi

Ibuprofen może osłabiać działanie leków moczopędnych oraz innych leków przeciwnadciśnieniowych.⁶ Leki moczopędne mogą również zwiększać ryzyko nefrotoksyczności NLPZ.

U części pacjentów z zaburzeniem czynności nerek (np. u pacjentów odwodnionych lub pacjentów w podeszłym wieku z zaburzeniem czynności nerek) jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), beta-adrenolityków czy antagonistów receptora angiotensyny II, a także leków hamujących cyklooksygenazę, może prowadzić do dalszego pogorszenia czynności nerek z ostrą niewydolnością nerek włącznie, która zwykle jest odwracalna.⁷

Dlatego też, wymienione skojarzenia należy stosować z zachowaniem ostrożności, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Pacjentów należy poinformować, aby byli odpowiednio nawodnieni, a po rozpoczęciu leczenia skojarzonego należy rozważyć regularne monitorowanie parametrów czynnościowych nerek. Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas może prowadzić do hiperkaliemii.⁸

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

NLPZ, w tym ibuprofen, mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna.⁹ W badaniach eksperymentalnych wykazano, że ibuprofen zwiększa wpływ warfaryny na czas krwawienia. NLPZ i grupa dikumarolu są metabolizowane przez ten sam enzym CYP2C9.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwpłytkowym i SSRI

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z lekami przeciwpłytkowymi i selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego.^{11 12}

NLPZ nie należy stosować w skojarzeniu z lekami przeciwpłytkowymi, takimi jak tyklopidyna, ze względu na addytywne hamowanie czynności płytek.¹³

Interakcje z glikokortykosteroidami

Jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów z ibuprofenem zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie tych związanych z przewodem pokarmowym (np. owrzodzenie lub krwawienie z przewodu pokarmowego).^{14 15}

Interakcje z lekami zawierającymi lit i metotreksat

Lit

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z lekami zawierającymi lit może zwiększać stężenie litu w surowicy.¹⁶ Podczas jednoczesnego stosowania zaleca się kontrolę stężenia litu w surowicy. Kontrola stężenia litu w surowicy z reguły nie jest wymagana przy prawidłowym stosowaniu (maksymalnie przez 3 dni).¹⁷

Metotreksat

NLPZ hamują wydzielanie kanalikowe metotreksatu i w rezultacie mogą wystąpić pewne interakcje metaboliczne związane ze zmniejszonym klirensem metotreksatu.¹⁸ Podanie ibuprofenu w ciągu 24 godzin przed podaniem metotreksatu lub 24 godziny po może prowadzić do zwiększenia stężenia metotreksatu i tym samym zwiększenia jego działania toksycznego.¹⁹

Ryzyko potencjalnej interakcji NLPZ z metotreksatem należy również wziąć pod uwagę podczas leczenia małymi dawkami metotreksatu, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W trakcie leczenia skojarzonego należy monitorować czynność nerek.²⁰

Interakcje z lekami wpływającymi na układ krwiotwórczy

Zydowudyna

Istnieją dowody na zwiększone ryzyko wystąpienia krwotoków do stawów i krwiaków u pacjentów z hemofilią, HIV-dodatnich, którzy otrzymują jednocześnie zydowudynę i ibuprofen.²¹ Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z zydowudyną może zwiększać ryzyko hemotoksyczności.²²

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna

W przypadku jednoczesnego stosowania cyklosporyny i niektórych niesteroidowych leków przeciwzapalnych występuje ryzyko zwiększenia nefrotoksycznego działania cyklosporyny. Podobnie nie można wykluczyć możliwości wystąpienia takiego działania w przypadku skojarzonego stosowania cyklosporyny i ibuprofenu.²³

Takrolimus

Ryzyko nefrotoksyczności wzrasta, jeśli takrolimus jest podawany jednocześnie z ibuprofenem.²⁴

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Badania kliniczne wykazały interakcje między NLPZ a lekami przeciwcukrzycowymi (pochodnymi sulfonylomocznika). Donoszono o rzadkich przypadkach hipoglikemii u pacjentów przyjmujących jednocześnie pochodne sulfonylomocznika i ibuprofen.²⁵ W przypadku jednoczesnego stosowania ibuprofenu i pochodnych sulfonylomocznika zaleca się prewencyjnie oznaczanie stężenia glukozy we krwi.²⁶

Interakcje z innymi lekami i substancjami

Aminoglikozydy

NLPZ mogą powodować spowolnienie wydalania aminoglikozydów.²⁷

Antybiotyki z grupy chinolonów

Z danych uzyskanych w badaniach na zwierzętach wynika, że NLPZ mogą zwiększać ryzyko drgawek związanych ze stosowaniem antybiotyków z grupy chinolonów. Pacjenci przyjmujący NLPZ i chinolony mogą być narażeni na zwiększone ryzyko drgawek.²⁸

Cholestyramina

Jednoczesne stosowanie cholestyraminy i ibuprofenu może zmniejszać absorpcję ibuprofenu w przewodzie pokarmowym. Niemniej jednak znaczenie kliniczne tego stanu nie jest znane.²⁹

Inhibitory CYP2C9

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu i inhibitorów CYP2C9 może zwiększać ekspozycję na ibuprofen (substrat CYP2C9). W badaniu z worykonazolem i flukonazolem (inhibitory CYP2C9) stwierdzono zwiększoną ekspozycję na S(+)-ibuprofen o około 80 do 100%. W przypadku jednoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP2C9 należy rozważyć zmniejszenie dawki ibuprofenu, szczególnie jeśli ibuprofen w dużych dawkach jest podawany jednocześnie z worykonazolem lub flukonazolem.³⁰

Ginkgo biloba (miłorząb japoński)

Jednoczesne stosowanie ginkgo biloba z NLPZ może zwiększać ryzyko krwawienia.³¹

Mifepryston

Stosowanie NLPZ w okresie 8-12 dni po podaniu mifeprystonu może osłabiać działanie mifeprystonu.³²

Baklofen

Ibuprofen zwiększa działanie toksyczne baklofenu.³³

Alkohol

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z alkoholem (etanolem) może nasilać działania niepożądane, szczególnie te dotyczące przewodu pokarmowego lub ośrodkowego układu nerwowego.³⁴ Należy unikać stosowania ibuprofenu u osób przewlekle spożywających alkohol (14-20 porcji/tydzień lub więcej) z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia znaczących działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym krwawień.³⁵

Interakcje z glikozydami nasercowymi

NLPZ mogą nasilać niewydolność serca, zmniejszać wartość współczynnika GFR oraz zwiększać stężenie glikozydów w osoczu.³⁶ Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z digoksyną może zwiększać stężenie digoksyny w surowicy. Kontrola poziomu digoksyny w surowicy z reguły nie jest wymagana przy prawidłowym stosowaniu (maksymalnie przez 3 dni).³⁷

Interakcje specyficzne dla dzieci

W badaniach interakcji u dzieci należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu ibuprofenu z innymi lekami, szczególnie tymi wpływającymi na funkcje nerek lub układ krwiotwórczy. Badania interakcji przeprowadzono głównie u osób dorosłych.³⁸

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie NLPZ może nasilać działania niepożądane substancji czynnych, w szczególności dotyczące układu pokarmowego lub ośrodkowego układu nerwowego.³⁹

Należy unikać stosowania ibuprofenu u osób przewlekle spożywających alkohol (14-20 drinków/tydzień lub więcej) z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia znaczących działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, w tym krwawień.⁴⁰

Podczas stosowania ibuprofenu w dużych dawkach i jednoczesnym spożywaniu alkoholu mogą wystąpić objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego takie jak zmęczenie i bóle głowy, co może prowadzić do upośledzenia zdolności reakcji.⁴¹

Alkohol etylowy nasila toksyczność paracetamolu, prawdopodobnie przez indukowanie wytwarzania w wątrobie hepatotoksycznych metabolitów paracetamolu – jest to istotne w przypadku stosowania leków złożonych zawierających ibuprofen i paracetamol.⁴²

Tabela interakcji ibuprofenu

Ważne zalecenia kliniczne

• Jednoczesne stosowanie ibuprofenu z innymi NLPZ, w tym z kwasem acetylosalicylowym w dużych dawkach, nie jest zalecane⁴³
• U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, szczególnie w podeszłym wieku, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub beta-adrenolityków z ibuprofenem⁴⁴
• Podczas jednoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych z ibuprofenem należy monitorować parametry krzepnięcia⁴⁵
• Należy rozważyć zmniejszenie dawki ibuprofenu przy jednoczesnym stosowaniu z silnymi inhibitorami CYP2C9 (worykonazol, flukonazol)⁴⁶
• Należy unikać spożywania alkoholu podczas stosowania ibuprofenu, szczególnie w dużych dawkach⁴⁷

Znajomość powyższych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpiecznej i skutecznej farmakoterapii z wykorzystaniem ibuprofenu, minimalizacji ryzyka działań niepożądanych oraz optymalizacji efektu terapeutycznego.