autotaksyna
Autotaksyna (ATX) jest enzymem należącym do rodziny fosfodiesteraz, kodowanym przez gen ENPP2 (ectonucleotide pyrophosphatase/phosphodiesterase 2). Jest to kluczowy enzym odpowiedzialny za produkcję kwasu lizofosfatydowego (LPA) z lizofosfatydylocholiny w przestrzeni pozakomórkowej.
Enzym ten odgrywa istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych, w tym w angiogenezie, rozwoju układu nerwowego, proliferacji komórek oraz migracji komórkowej. Autotaksyna jest wydzielana do przestrzeni zewnątrzkomórkowej i krążenia, gdzie katalizuje powstawanie LPA, który z kolei działa jako lipidowy mediator poprzez specyficzne receptory sprzężone z białkami G.
W kontekście patofizjologicznym, zwiększona ekspresja autotaksyny i podwyższone stężenie LPA są związane z różnymi stanami chorobowymi, takimi jak nowotwory, włóknienie płuc, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, otyłość i cukrzyca. Dlatego też szlak autotaksyna-LPA stanowi obiecujący cel terapeutyczny dla nowych leków, a inhibitory autotaksyny są badane jako potencjalne środki przeciwnowotworowe i przeciwzapalne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła stwardniająca cholangitis – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekłe stwardniające cholangitis (PSC) to postępująca choroba wątroby charakteryzująca się zapaleniem i destrukcją dróg żółciowych, z medianą przeżycia około 9,6 lat od diagnozy i 10-letnim przeżyciem na poziomie około 65%. Rokowanie zależy od wielu czynników, w tym wieku, płci, typu PSC (np. małych przewodów), poziomu fosfatazy alkalicznej (ALP) poniżej 1,5x górnej granicy normy po 1-2 latach oraz obecności dominujących zwężeń i marskości wątroby. Modele prognostyczne, takie jak Mayo Risk Score, AOM oraz PREsTo (z wartością statystyki C ≥ 0,90), umożliwiają ocenę ryzyka zgonu lub konieczności przeszczepu wątroby, uwzględniając parametry biochemiczne (bilirubina, albumina, ALP, AST), wiek, liczbę płytek, hemoglobinę, sód oraz czas od rozpoznania. Dodatkowo, aktywność autotaksyny (ATX) w surowicy koreluje z ciężkością choroby i przeżyciem bez przeszczepu, a wskaźniki ANALI i PFS oparte na MRI oferują nieinwazyjne narzędzia prognostyczne z wysoką wartością predykcyjną ujemną (~80-90%).
aminotransferaza asparaginianowa, autotaksyna, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, fosfataza alkaliczna, gadolin, kolektomia, marskość wątroby, model MELD, nadciśnienie wrotne, nieswoiste choroby zapalne jelit, niewydolność wątroby, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, przeszczep wątroby, rak dróg żółciowych, schyłkowa niewydolność wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie dróg żółciowych, żylaki przełyku