unerwienie przywspółczulne
Unerwienie przywspółczulne stanowi jedną z dwóch głównych części autonomicznego układu nerwowego, obok układu współczulnego. Jest odpowiedzialne za koordynację czynności organizmu w stanie spoczynku i odpoczynku, działając na zasadzie „odpoczywaj i traw” (rest and digest).
Anatomicznie, unerwienie przywspółczulne składa się z ośrodków zlokalizowanych w pniu mózgu (jądra nerwów czaszkowych III, VII, IX i X) oraz w odcinku krzyżowym rdzenia kręgowego (segmenty S2-S4). Szczególnie ważną rolę odgrywa nerw błędny (X), który unerwia większość narządów klatki piersiowej i jamy brzusznej.
Fizjologiczne efekty aktywacji układu przywspółczulnego obejmują: zwolnienie częstości akcji serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, zwiększenie perystaltyki przewodu pokarmowego, skurcz źrenicy, zwiększenie wydzielania śliny oraz stymulację funkcji trawiennych. Neuroprzekaźnikiem w synapsach tego układu jest acetylocholina, działająca na receptory muskarynowe.
W praktyce klinicznej znajomość unerwienia przywspółczulnego ma istotne znaczenie w leczeniu zaburzeń autonomicznych, interpretacji działań niepożądanych wielu leków oraz w zrozumieniu patofizjologii chorób sercowo-naczyniowych, pokarmowych i urologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Starczowzroczność – Patofizjologia i mechanizm
Starczowzroczność (presbyopia) to powszechny, fizjologiczny proces starzenia oka, charakteryzujący się postępującym spadkiem zdolności akomodacyjnej soczewki krystalicznej, rozpoczynający się około 40. roku życia. Patogeneza obejmuje głównie zwiększoną sztywność soczewki, wynikającą z utwardzenia jądra i kory soczewki, zmniejszenia elastyczności torebki soczewki oraz zmian biomechanicznych w aparacie akomodacyjnym, w tym mięśniu rzęskowym i obwódce rzęskowej. Proces ten jest związany z tworzeniem zaawansowanych produktów glikacji końcowej (AGEs), które powodują stres oksydacyjny, sieciowanie kolagenu i utratę elastyczności. Zdolność akomodacji spada z około 20 dioptrii u dzieci do 0,5-1 dioptrii w wieku 60 lat, co odpowiada zmniejszeniu zdolności skupiania wzroku z odległości 50 mm do około 12 m. Czynniki przyspieszające rozwój starczowzroczności to m.in. choroby systemowe (cukrzyca, stwardnienie rozsiane), stosowanie leków (przeciwhistaminowe, antydepresyjne) oraz podwyższona temperatura.
acetylocholina, akomodacja, alfa-krystalina, autonomiczny układ nerwowy, cukrzyca, dioptria, miastenia gravis, mięsień rzęskowy, mioza, pilocarpina, receptor muskarynowy, soczewka krystaliczna, starczowzroczność, stres oksydacyjny, stwardnienie rozsiane, teoria Helmholtza, teoria Schachara, torebka soczewki, unerwienie przywspółczulne