rzekomo błoniaste zapalenie jelit

Rzekomo błoniaste zapalenie jelit (pseudomembranous colitis) to poważne schorzenie zapalne jelita grubego, charakteryzujące się tworzeniem się żółtawych, wyniosłych błon rzekomych na powierzchni błony śluzowej okrężnicy. Choroba ta najczęściej powstaje jako powikłanie antybiotykoterapii, kiedy dochodzi do zaburzenia naturalnej flory bakteryjnej jelit.

Głównym czynnikiem etiologicznym rzekomo błoniastego zapalenia jelit jest zakażenie bakterią Clostridioides difficile (dawniej Clostridium difficile), która w sprzyjających warunkach namnaża się i produkuje toksyny uszkadzające nabłonek jelitowy. Czynnikami ryzyka są: stosowanie antybiotyków (szczególnie szerokospektrowych), hospitalizacja, wiek powyżej 65 lat, zabiegi chirurgiczne w obrębie przewodu pokarmowego oraz obniżona odporność.

Objawy kliniczne obejmują biegunkę (często z domieszką śluzu i krwi), bóle brzucha, gorączkę, leukocytozę oraz odwodnienie. W ciężkich przypadkach może dojść do toksycznego rozdęcia okrężnicy, perforacji jelita lub wstrząsu septycznego. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu toksyn C. difficile w kale oraz badaniach endoskopowych, które uwidaczniają charakterystyczne żółtawe naloty na błonie śluzowej.

Leczenie polega na odstawieniu antybiotyku wywołującego zakażenie oraz wdrożeniu celowanej terapii przeciwbakteryjnej (wankomycyna, fidaksomycyna, metronidazol). W przypadkach nawracających lub opornych na leczenie rozważa się przeszczep mikrobioty jelitowej, który przywraca prawidłową florę bakteryjną. Profilaktyka obejmuje racjonalną antybiotykoterapię oraz rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny w placówkach medycznych.