Działania niepożądane
Biseptol 960 800 mg + 160 mg
Biseptol 960, zawierający sulfametoksazol (800 mg) i trimetoprim (160 mg), jest związany z szeregiem działań niepożądanych, które najczęściej dotyczą układu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty) oraz skóry (wysypka, pokrzywka). Zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia oraz różne typy niedokrwistości, występują bardzo rzadko, ale mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne. Reakcje immunologiczne obejmują często wysypki alergiczne, a rzadziej guzkowe zapalenie okołotętnicze czy reakcje anafilaktyczne. Wśród działań niepożądanych metabolicznych najczęściej obserwowana jest hiperkaliemia, zwłaszcza przy dużych dawkach, a rzadziej hipoglikemia i hiponatremia. Działania neurologiczne, takie jak aseptyczne zapalenie opon mózgowych, ataksja czy neuropatia obwodowa, występują bardzo rzadko. W układzie oddechowym mogą pojawić się duszność, kaszel i nacieki płucne związane z eozynofilowym zapaleniem pęcherzyków płucnych.
- Działania niepożądane leku Biseptol 960
- Klasyfikacja częstotliwości występowania działań niepożądanych
- Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów
- Zaburzenia krwi i układu chłonnego
- Zaburzenia układu immunologicznego
- Zaburzenia serca
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
- Zaburzenia układu nerwowego
- Zaburzenia ucha i błędnika
- Zaburzenia oka
- Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
- Zaburzenia żołądka i jelit
- Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
- Zaburzenia nerek i dróg moczowych
- Inne działania niepożądane
- Grupy szczególnego ryzyka
- Tabela działań niepożądanych leku Biseptol 960
- Zgłaszanie działań niepożądanych
Działania niepożądane leku Biseptol 960
Biseptol 960 zawiera substancje czynne sulfametoksazol (800 mg) i trimetoprim (160 mg), które mogą wywoływać szereg działań niepożądanych u pacjentów. Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi są dolegliwości ze strony układu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty) oraz reakcje skórne (wysypka, pokrzywka).1
Klasyfikacja częstotliwości występowania działań niepożądanych
W celu precyzyjnego określenia częstotliwości występowania działań niepożądanych stosowane są następujące kryteria:2
- Bardzo często: ≥1/10 (występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów)
- Często: ≥1/100 i <1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
- Niezbyt często: ≥1/1000 i <1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
- Rzadko: ≥1/10 000 i <1/1000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
- Bardzo rzadko: <1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów)
Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
Zaburzenia hematologiczne występują bardzo rzadko, ale mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne. Obejmują one: leukopenię, neutropenię, trombocytopenię, różne typy niedokrwistości (megaloblastyczna, hemolityczna/autoimmunologiczna, aplastyczna), agranulocytozę, methemoglobinemię, eozynofilię, plamicę oraz hemolizę u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G-6-PD). Większość z tych zmian hematologicznych ma przebieg łagodny, bezobjawowy i ustępuje po odstawieniu leku.3
Zaburzenia układu immunologicznego
Reakcje immunologiczne na Biseptol 960 obejmują:4
- Często: wysypki alergiczne
- Rzadko: guzkowe zapalenie okołotętnicze
- Bardzo rzadko: zespół choroby posurowiczej, reakcje anafilaktyczne (w tym ciężkie, zagrażające życiu), obrzęk naczynioruchowy, gorączka polekowa, plamica Henocha-Schoenleina, dreszcze, objawy nadwrażliwości ze strony układu oddechowego, przekrwienie spojówki i twardówki oka
Jak w przypadku każdego leku, u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku mogą wystąpić reakcje alergiczne. Najczęstsze reakcje skórne obserwowane podczas stosowania kotrimoksazolu są zazwyczaj łagodne i szybko ustępują po odstawieniu leku.5
Zaburzenia serca
Bardzo rzadko może wystąpić alergiczne zapalenie mięśnia sercowego.6
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Działania niepożądane dotyczące metabolizmu obejmują:7
- Często: hiperkaliemia (w przypadku stosowania dużych dawek)
- Rzadko: hipoglikemia
- Bardzo rzadko: hiponatremia, brak łaknienia, kwasica metaboliczna
Duże dawki trimetoprimu, stosowane np. w leczeniu zapalenia płuc wywoływanego przez Pneumocystis jirovecii, mogą indukować u znacznej liczby pacjentów postępujące, ale odwracalne zwiększenie stężenia potasu w surowicy. Nawet przy standardowych dawkach, trimetoprim może powodować hiperkaliemię u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu potasu, z niewydolnością nerek lub przyjmujących leki zwiększające stężenie potasu.8
Notowano przypadki hipoglikemii u osób niechorujących na cukrzycę leczonych kotrimoksazolem, występującej zwykle po kilku dniach leczenia. Szczególne ryzyko dotyczy pacjentów z zaburzoną czynnością nerek, chorobami wątroby, niedożywionych lub otrzymujących duże dawki kotrimoksazolu.9
Zaburzenia układu nerwowego
Bardzo rzadko podczas terapii Biseptolem 960 mogą wystąpić: apatia, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, ataksja, dreszcze, depresja, zmęczenie, omamy, ból głowy, bezsenność, nerwowość, neuropatia obwodowa, drgawki, zawroty głowy.10
Zaburzenia ucha i błędnika
Bardzo rzadko mogą wystąpić szumy uszne i zawroty głowy.11
Zaburzenia oka
Bardzo rzadko może dojść do zapalenia błony naczyniowej oka.12
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
Bardzo rzadko obserwuje się duszność, kaszel i nacieki w płucach. Nacieki płucne związane z eozynofilowym lub alergicznym zapaleniem pęcherzyków płucnych mogą objawiać się kaszlem i dusznością.13
Zaburzenia żołądka i jelit
W trakcie leczenia Biseptolem 960 mogą wystąpić:14
- Często: nudności, biegunka
- Rzadko: bóle brzucha, wymioty, zapalenie jamy ustnej
- Bardzo rzadko: rzekomo błoniaste zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zapalenie głośni
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
Bardzo rzadko mogą wystąpić: zwiększenie aktywności aminotransferaz, zapalenie wątroby niekiedy z żółtaczką cholestatyczną lub martwicą wątroby, hiperbilirubinemia.15
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Działania niepożądane dotyczące skóry obejmują:16
- Często: wysypka, pokrzywka
- Rzadko: nadwrażliwość na światło, złuszczające zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy
- Bardzo rzadko: zespół Stevens-Johnsona (SJS), toksyczna nekroliza naskórka (TEN) i wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi
- Nieznana częstotliwość: ostra gorączkowa dermatoza neutrofilowa (zespół Sweeta)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
Bardzo rzadko mogą wystąpić: bóle stawów, bóle mięśni, rabdomioliza (głównie u chorych na AIDS), toczeń rumieniowaty systemowy.17
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Działania niepożądane dotyczące układu moczowego to:18
- Rzadko: nasilenie diurezy
- Bardzo rzadko: krystaluria, niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczny zespół nerczycowy z oligurią lub anurią, zwiększenie stężenia azotu mocznikowego, zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy
Inne działania niepożądane
Do innych działań niepożądanych należą: osłabienie, uczucie zmęczenia, bezsenność.19
Grupy szczególnego ryzyka
Częstość występowania działań niepożądanych jest zwiększona u pacjentów z AIDS.20
Tabela działań niepożądanych leku Biseptol 960
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Leukopenia | Bardzo rzadko | Zmniejszenie liczby białych krwinek |
| Neutropenia | Bardzo rzadko | Zmniejszenie liczby neutrofili | |
| Trombocytopenia | Bardzo rzadko | Zmniejszenie liczby płytek krwi | |
| Niedokrwistość megaloblastyczna | Bardzo rzadko | Anemia z obecnością megaloblastów w szpiku kostnym | |
| Niedokrwistość hemolityczna/autoimmunologiczna | Bardzo rzadko | Rozpad krwinek czerwonych w wyniku reakcji immunologicznej | |
| Niedokrwistość aplastyczna | Bardzo rzadko | Zahamowanie funkcji szpiku kostnego | |
| Agranulocytoza | Bardzo rzadko | Brak granulocytów we krwi obwodowej | |
| Methemoglobinemia | Bardzo rzadko | Podwyższone stężenie methemoglobiny we krwi | |
| Eozynofilia | Bardzo rzadko | Zwiększenie liczby eozynofili we krwi | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Wysypki alergiczne | Często | Różnorodne zmiany skórne o podłożu alergicznym |
| Guzkowe zapalenie okołotętnicze | Rzadko | Martwicze zapalenie naczyń krwionośnych | |
| Zespół choroby posurowiczej | Bardzo rzadko | Gorączka, wysypka, bóle stawów, powiększenie węzłów chłonnych | |
| Reakcje anafilaktyczne | Bardzo rzadko | Ciężkie, nagłe reakcje alergiczne, mogące zagrażać życiu | |
| Obrzęk naczynioruchowy | Bardzo rzadko | Obrzęk skóry, błon śluzowych, tkanki podskórnej | |
| Gorączka polekowa | Bardzo rzadko | Podwyższona temperatura ciała spowodowana reakcją na lek | |
| Plamica Henocha-Schoenleina | Bardzo rzadko | Zapalenie małych naczyń krwionośnych z wybroczynami skórnymi | |
| Dreszcze | Bardzo rzadko | Uczucie zimna z drżeniem mięśniowym | |
| Objawy nadwrażliwości układu oddechowego | Bardzo rzadko | Skurcz oskrzeli, duszność, kaszel | |
| Przekrwienie spojówki | Bardzo rzadko | Zaczerwienienie spojówki oka | |
| Przekrwienie twardówki | Bardzo rzadko | Zaczerwienienie twardówki oka | |
| Zaburzenia serca | Alergiczne zapalenie mięśnia sercowego | Bardzo rzadko | Zapalenie mięśnia sercowego na tle alergicznym |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Hiperkaliemia | Często | Podwyższone stężenie potasu we krwi, zwłaszcza przy dużych dawkach |
| Hipoglikemia | Rzadko | Obniżone stężenie glukozy we krwi | |
| Hiponatremia | Bardzo rzadko | Obniżone stężenie sodu we krwi | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Apatia | Bardzo rzadko | Brak zainteresowania, obojętność |
| Aseptyczne zapalenie opon mózgowych | Bardzo rzadko | Zapalenie opon mózgowych bez czynnika infekcyjnego | |
| Ataksja | Bardzo rzadko | Zaburzenia koordynacji ruchowej | |
| Dreszcze | Bardzo rzadko | Uczucie zimna z drżeniem mięśniowym | |
| Depresja | Bardzo rzadko | Obniżenie nastroju, utrata zainteresowań | |
| Zmęczenie | Bardzo rzadko | Uczucie wyczerpania, osłabienia | |
| Omamy | Bardzo rzadko | Fałszywe wrażenia zmysłowe | |
| Ból głowy | Bardzo rzadko | Dolegliwość bólowa głowy | |
| Bezsenność | Bardzo rzadko | Zaburzenia zasypiania lub utrzymania snu | |
| Nerwowość | Bardzo rzadko | Stan niepokoju, podenerwowania | |
| Neuropatia obwodowa | Bardzo rzadko | Uszkodzenie nerwów obwodowych | |
| Drgawki | Bardzo rzadko | Mimowolne skurcze mięśni | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności | Często | Uczucie mdłości |
| Biegunka | Często | Częste, luźne stolce | |
| Wymioty | Rzadko | Gwałtowne opróżnienie żołądka | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka | Często | Zmiany skórne o różnorodnym charakterze |
| Pokrzywka | Często | Bąble na skórze z towarzyszącym świądem |
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można również zgłaszać podmiotowi odpowiedzialnemu.21
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania