hydroliza proleku
Hydroliza proleku to proces biochemiczny, w którym prolek (forma nieaktywna leku) ulega przekształceniu do aktywnej formy farmakologicznej poprzez reakcję hydrolizy. Proces ten zazwyczaj zachodzi po podaniu leku pacjentowi, a katalizowany jest przez enzymy obecne w organizmie, takie jak esterazy, amidazy czy fosfatazy.
Strategia proleku wykorzystuje różne mechanizmy hydrolizy, w tym hydrolizę wiązań estrowych, amidowych czy fosforanowych. Dzięki temu podejściu można poprawić właściwości farmakokinetyczne substancji leczniczej, zwiększyć jej biodostępność, wydłużyć czas działania lub zmniejszyć efekty uboczne. Przykładami leków stosujących ten mechanizm są enalapril (prolek przekształcany do enalaprylatu), klopidogrel czy wiele antybiotyków beta-laktamowych.
Hydroliza proleku może zachodzić w różnych kompartmentach organizmu – w przewodzie pokarmowym, osoczu, wątrobie czy tkankach docelowych. Znajomość kinetyki i miejsca hydrolizy ma kluczowe znaczenie dla projektowania skutecznych proleków i przewidywania ich działania terapeutycznego. Zróżnicowanie aktywności enzymów hydrolizujących u poszczególnych pacjentów może prowadzić do zmienności w odpowiedzi na leczenie, co należy uwzględniać w terapii indywidualnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telexer 110 mg
Dabigatran eteksylanu mezylan, prolek podawany doustnie, ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego dabigatranu, którego biodostępność wynosi około 6,5%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w 0,5-2 godziny u zdrowych osób, natomiast u pacjentów pooperacyjnych obserwuje się opóźnione wchłanianie z Cmax około 6 godzin, co jest związane z wpływem znieczulenia i zabiegu chirurgicznego. Dabigatran wykazuje umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 L) i niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%). Metabolizowany jest głównie przez hydrolizę i sprzęganie do aktywnych acyloglukuronidów, a eliminowany przede wszystkim przez nerki (ok. 85% w postaci niezmienionej), z klirensem około 100 mL/min, co koreluje z przesączaniem kłębuszkowym. Okres półtrwania wynosi u osób starszych około 11-14 godzin i ulega wydłużeniu przy niewydolności nerek, gdzie AUC może wzrosnąć nawet 6-krotnie przy CrCL 10-30 mL/min, a okres półtrwania do 27,2 godzin przy CrCL < 30 mL/min.
acyloglukuronid, badanie RE-LY, białka osocza, białko transportowe P-gp, biodostępność leku, dabigatran eteksylanu mezylan, dostępność biologiczna, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, hydroliza proleku, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, porażenie mięśniówki przewodu pokarmowego, profil farmakokinetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie osoczowe, stosunek PK/PD, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa