Leki w grupie
„sulfonamidy”
Sulfonamidy to grupa leków przeciwbakteryjnych, które działają poprzez hamowanie syntezy kwasu foliowego u bakterii. Blokują one enzym – syntetazę dihydropteroinową, co prowadzi do zatrzymania wzrostu i rozmnażania bakterii (działanie bakteriostatyczne). Sulfonamidy wykazują szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmujące zarówno bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne.
Do najważniejszych substancji czynnych z grupy sulfonamidów należą: sulfametoksazol (najczęściej stosowany w połączeniu z trimetoprimem jako ko-trimoksazol), sulfadiazyna, sulfadoksyna, sulfasalazyna oraz sulfacetamid. Popularne nazwy handlowe leków zawierających sulfonamidy dostępne w Polsce to: Biseptol (sulfametoksazol + trimetoprim), Bactrim (sulfametoksazol + trimetoprim), Sulfalazin EN (sulfasalazyna) oraz Sulfacet-R (sulfacetamid – preparat okulistyczny).
Sulfonamidy można podzielić na kilka podgrup w zależności od czasu działania i zastosowania. Wyróżniamy: sulfonamidy krótko działające (np. sulfadiazyna), średnio działające (np. sulfametoksazol), długo działające (np. sulfadoksyna) oraz sulfonamidy o działaniu miejscowym (np. sulfacetamid stosowany w preparatach okulistycznych). Osobną grupę stanowią sulfonamidy stosowane w chorobach zapalnych jelit, takie jak sulfasalazyna, wykorzystywana w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna.
Największą zaletą sulfonamidów jest ich szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego oraz relatywnie niski koszt terapii. Leki te są szczególnie skuteczne w połączeniu z trimetoprimem (ko-trimoksazol), gdyż działa on synergistycznie z sulfonamidami, blokując inny etap syntezy kwasu foliowego. Połączenie to zwiększa skuteczność terapii i zmniejsza ryzyko rozwoju oporności bakterii.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem sulfonamidów obejmują różnorodne reakcje nadwrażliwości, które mogą się objawiać wysypką, gorączką, a w najcięższych przypadkach zespołem Stevensa-Johnsona lub toksyczną nekrolizą naskórka. Sulfonamidy mogą również powodować zaburzenia hematologiczne (agranulocytozę, niedokrwistość hemolityczną), reakcje fotoalergiczne oraz uszkodzenie wątroby. Istnieje także ryzyko krystalizacji sulfonamidów w drogach moczowych, zwłaszcza przy niewystarczającym nawodnieniu pacjenta. Leki te są przeciwwskazane u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
Lista leków w tej grupie
-
Biseptol – Zawiesina doustna – (200 mg + 40 mg)/5 ml
Lek jest zawiesiną doustną zawierającą sulfametoksazol i trimetoprim, które działają antybakteryjnie. Stosuje się go w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych, w tym dróg oddechowych, układu moczowego, przewodu pokarmowego oraz zakażeń przenoszonych drogą płciową. Może być stosowany u dorosłych, młodzieży, dzieci i niemowląt powyżej 6 tygodnia życia. Przed użyciem zaleca się ocenę oporności bakterii oraz przestrzeganie oficjalnych wytycznych dotyczących antybiotykoterapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Trimesolphar – Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – (80 mg + 16 mg)/ml
Preparat zawiera sulfametoksazol i trimetoprim, które razem tworzą kotrimoksazol. Jest dostępny w formie koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji. Stosuje się go do leczenia ciężkich niepowikłanych zakażeń dróg moczowych, zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii oraz toksoplazmozy i nokardiozy. Lek jest przeznaczony dla osób powyżej 6 tygodnia życia, w tym dla dorosłych, młodzieży i dzieci.
-
Biseptol 120 – Tabletki – 100 mg + 20 mg
Lek zawiera dwie substancje czynne: sulfametoksazol i trimetoprim, które wykazują działanie przeciwbakteryjne. Stosowany jest w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych, takich jak zakażenia dróg moczowych, ostre zapalenie ucha środkowego, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz zakażenia przewodu pokarmowego. Preparat jest również używany w leczeniu i zapobieganiu zapaleniu płuc wywołanemu przez Pneumocystis jirovecii, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością. Ponadto sprawdza się w leczeniu biegunki podróżnych u dorosłych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sulfacetamidum Polpharma – Krople do oczu – 100 mg/ml
Produkt leczniczy jest roztworem do stosowania na oczy zawierającym 50 mg sulfacetamidu sodowego w 0,5 ml kropli. Wykorzystuje się go do leczenia bakteryjnych stanów zapalnych tkanek oka, takich jak zapalenie spojówek, brzegów powiek, rogówki oraz błony naczyniowej gałki ocznej. Lek ma zastosowanie również do profilaktyki po urazach i oparzeniach gałki ocznej. Może być stosowany u dzieci powyżej 2. miesiąca życia oraz dorosłych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Sulfacetamidum WZF 10 % HEC – Krople do oczu – 100 mg/ml
Produkt leczniczy w postaci kropli do oczu zawiera 100 mg sodu sulfacetamidu w 1 ml roztworu. Substancja czynna, sulfacetamid, jest stosowana w leczeniu bakteryjnych zapaleń brzegów powiek oraz spojówek. Preparat jest przeznaczony do zwalczania infekcji wywołanych przez mikroorganizmy wrażliwe na sulfacetamid. Roztwór charakteryzuje się przezroczystą, żółtawą barwą i gęstą konsystencją.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Biseptol 480 – Tabletki – 400 mg + 80 mg
Produkt leczniczy zawiera sulfametoksazol i trimetoprim, które działają synergistycznie jako antybiotyk. Stosuje się go w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych, takich jak zakażenia dróg moczowych, ostre zapalenie ucha środkowego, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz infekcje przewodu pokarmowego. Preparat jest również stosowany w profilaktyce i leczeniu zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii, szczególnie u osób z osłabioną odpornością. Pomaga także w leczeniu biegunki podróżnych u dorosłych spowodowanej przez enteropatogenne szczepy E. coli.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Biseptol 960 – Tabletki – 800 mg + 160 mg
Lek zawiera połączenie sulfametoksazolu i trimetoprimu, które działają przeciwbakteryjnie. Stosuje się go w leczeniu zakażeń dróg moczowych, zapalenia ucha środkowego, zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz zakażeń przewodu pokarmowego. Wskazany jest także w leczeniu i profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością. Dodatkowo pomaga w przypadku biegunki podróżnych wywołanej przez enteropatogenne szczepy E. coli.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku