Leki w grupie
„antybiotyki okulistyczne”

Antybiotyki okulistyczne to grupa leków stosowanych w leczeniu zakażeń bakteryjnych oka i jego przydatków. Działają poprzez hamowanie wzrostu bakterii (działanie bakteriostatyczne) lub ich zabijanie (działanie bakteriobójcze), zależnie od substancji czynnej, dawki i wrażliwości patogenu. Antybiotyki te występują w różnych postaciach: kropli do oczu, maści ocznych, żeli oraz iniekcji podspojówkowych lub doszklistkowych.

Do najważniejszych grup antybiotyków okulistycznych należą: aminoglikozydy (gentamycyna, tobramycyna, neomycyna), fluorochinolony (ciprofloksacyna, ofloksacyna, moksyfloksacyna, lewofloksacyna), makrolidy (azytromycyna, erytromycyna), tetracykliny (doksycyklina) oraz sulfonamidy (sulfacetamid). Preparaty często łączą różne substancje czynne lub zawierają dodatkowo kortykosteroidy.

Wśród polskich nazw handlowych znajdziemy: Tobradex, Tobrex (tobramycyna), Gentamycin (gentamycyna), Floxal, Exocin (ofloksacyna), Ciloxan (ciprofloksacyna), Vigamox (moksyfloksacyna), Oftaquix (lewofloksacyna), Azyter (azytromycyna) czy Erythromycinum (erytromycyna).

Największymi zaletami antybiotyków okulistycznych są: szybkie osiąganie wysokiego stężenia w tkankach oka przy stosowaniu miejscowym, mniejsze ryzyko działań ogólnoustrojowych w porównaniu do antybiotykoterapii systemowej oraz możliwość stosowania w szerokim spektrum infekcji bakteryjnych oka, takich jak zapalenie spojówek, zapalenie rogówki, jęczmień, zapalenie brzegów powiek czy pooperacyjna profilaktyka zakażeń.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem antybiotyków okulistycznych obejmują: możliwość wywoływania reakcji alergicznych, rozwój oporności bakterii przy niewłaściwym stosowaniu, potencjalne działanie toksyczne na tkanki oka przy długotrwałym stosowaniu (szczególnie aminoglikozydy), możliwość maskowania objawów zakażeń grzybiczych i wirusowych, a także ryzyko miejscowego podrażnienia i dyskomfortu.

Antybiotyki okulistyczne można podzielić na grupy ze względu na mechanizm działania: hamujące syntezę białek bakteryjnych (aminoglikozydy, makrolidy, tetracykliny), hamujące syntezę DNA (fluorochinolony), hamujące syntezę kwasu foliowego niezbędnego do wzrostu bakterii (sulfonamidy), hamujące syntezę ściany komórkowej bakterii (penicyliny, cefalosporyny). Istotny jest również podział na preparaty o działaniu bakteriostatycznym i bakteriobójczym, co wpływa na sposób i czas ich stosowania.