hamowanie osi HPA

Hamowanie osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza) to proces, w którym dochodzi do zaburzenia prawidłowego funkcjonowania tej kluczowej osi hormonalnej odpowiedzialnej za odpowiedź organizmu na stres. Najczęstszą przyczyną hamowania osi HPA jest długotrwała terapia glikokortykosteroidami (GKS), które wywołują negatywne sprzężenie zwrotne na poziomie podwzgórza i przysadki.

W warunkach fizjologicznych podwzgórze wydziela kortykoliberynę (CRH), która stymuluje przysadkę do produkcji ACTH, a ta z kolei pobudza nadnercza do produkcji kortyzolu. Egzogenne podawanie GKS prowadzi do supresji wydzielania CRH i ACTH, co skutkuje atrofią kory nadnerczy i zmniejszeniem ich zdolności do samodzielnej produkcji kortyzolu.

Konsekwencją hamowania osi HPA jest wtórna niewydolność kory nadnerczy, która może manifestować się osłabieniem, zmęczeniem, hipoglikemią, hiponatremią i hipotensją. W skrajnych przypadkach, nagłe odstawienie GKS u pacjentów z zahamowaną osią HPA może prowadzić do przełomu nadnerczowego, stanowiącego bezpośrednie zagrożenie życia. Dlatego tak istotne jest stopniowe zmniejszanie dawek glikokortykosteroidów przy długotrwałej terapii.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl