zaburzenie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza
Zaburzenie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA, hypothalamic-pituitary-adrenal axis) odnosi się do dysfunkcji w obrębie tego kluczowego układu neuroendokrynnego, odpowiedzialnego za reakcję organizmu na stres oraz regulację wielu procesów fizjologicznych. Oś HPA stanowi złożony system sprzężeń zwrotnych, w którym podwzgórze wydziela kortykoliberynę (CRH), stymulującą przysadkę do produkcji hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który z kolei pobudza korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu.
Zaburzenia osi HPA mogą manifestować się jako nadmierna lub niedostateczna aktywność, prowadząc do szeregu stanów patologicznych. Hiperaktywność osi obserwuje się m.in. w depresji, zaburzeniach lękowych, anoreksji czy alkoholizmie. Z kolei hipoaktywność może występować w zespole przewlekłego zmęczenia, fibromyalgii, zespole stresu pourazowego czy niektórych chorobach autoimmunologicznych. Długotrwałe zaburzenia osi HPA przyczyniają się do rozwoju chorób metabolicznych, sercowo-naczyniowych oraz immunologicznych.
Diagnostyka zaburzeń osi HPA obejmuje ocenę dobowego rytmu wydzielania kortyzolu, testy supresji deksametazonem oraz pomiar metabolitów kortyzolu. Terapia zależy od etiologii zaburzenia i może obejmować farmakoterapię, psychoterapię, modyfikację stylu życia oraz techniki redukcji stresu. W przypadkach związanych z organicznymi uszkodzeniami elementów osi, konieczne może być leczenie hormonalne zastępcze lub chirurgiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Locatop 1 mg/ml
Przedkliniczne dane dotyczące dezonidu w kremie Locatop (1 mg/g) wskazują na potencjalne ogólnoustrojowe działania niepożądane, zwłaszcza związane z wpływem na oś przysadka-nadnercza. Badania toksykologiczne wykazały możliwość supresji funkcji kory nadnerczy po miejscowej aplikacji, co jest istotne klinicznie, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na duże powierzchnie skóry. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów pediatrycznych, u których wyższy stosunek powierzchni ciała do masy ciała zwiększa ryzyko systemowego działania kortykosteroidów.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Ciprotic 3 mg/ml + 0,25 mg/ml
Przedawkowanie miejscowe produktu Ciprotic (3 mg/ml cyprofloksacyny + 0,25 mg/ml fluocynolonu acetonidu) w postaci kropli do uszu jest klinicznie mało prawdopodobne ze względu na ograniczoną pojemność przewodu słuchowego zewnętrznego oraz niskie stężenia osoczowe substancji czynnych przy prawidłowym stosowaniu. W przypadku ostrego przedawkowania, które jest rzadkie, nie obserwuje się istotnych działań ogólnoustrojowych. Natomiast przewlekłe lub długotrwałe stosowanie preparatu może prowadzić do poważnych powikłań endokrynologicznych, takich jak hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), objawiające się hiperkortyzolizmem, spadkiem tempa wzrostu u dzieci oraz obniżeniem stężenia kortyzolu w osoczu, które są zwykle przejściowe i odwracalne.
cyprofloksacyna, fluocynolonu acetonid, glikokortykosteroidy, hamowanie osi HPA, hiperkortyzolizm, kortyzol w osoczu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek toksykologiczny, płukanie żołądka, przewód słuchowy zewnętrzny, supresja czynności nadnerczy, węgiel aktywowany, zaburzenie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zmniejszenie stężenia kortyzolu