zmniejszenie stężenia kortyzolu

Zmniejszenie stężenia kortyzolu odnosi się do obniżenia poziomu tego kluczowego hormonu stresu we krwi poniżej wartości referencyjnych. Kortyzol, wydzielany przez korę nadnerczy, pełni istotne funkcje w metabolizmie glukozy, odpowiedzi immunologicznej i adaptacji organizmu do stresu.

Obniżone stężenie kortyzolu (hipokortyzolemię) obserwuje się najczęściej w przebiegu niedoczynności kory nadnerczy (choroba Addisona), wtórnej niewydolności nadnerczy spowodowanej dysfunkcją przysadki lub podwzgórza, oraz w zespole niedoboru ACTH. Może być również skutkiem długotrwałej terapii glikokortykosteroidami z nagłym jej przerwaniem, co prowadzi do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

Diagnostyka zmniejszonego stężenia kortyzolu obejmuje pomiar poziomu kortyzolu w surowicy (zwykle rano, gdy jego stężenie jest najwyższe), test stymulacji ACTH (test Synacthen), oznaczanie dobowego rytmu wydzielania kortyzolu oraz badania obrazowe nadnerczy i przysadki. Kliniczne objawy hipokortyzolemii to zmęczenie, osłabienie mięśniowe, spadek masy ciała, hipotonia, hipoglikemia oraz hiperpigmentacja skóry (w chorobie Addisona).

Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje głównie suplementację glikokortykosteroidów (zwykle hydrokortyzonu) w dawkach fizjologicznych, naśladujących naturalny rytm wydzielania kortyzolu. W przypadku ostrej niewydolności nadnerczy (przełom nadnerczowy) konieczne jest natychmiastowe dożylne podanie hydrokortyzonu oraz płynów, co stanowi stan zagrożenia życia wymagający pilnej interwencji.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kliochinol – Działania niepożądane

Kliochinol, stosowany w preparatach dermatologicznych takich jak Betnovate C (1,22 mg + 30 mg/g) i Lorinden C (0,2 mg + 30 mg/g), wykazuje działanie przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne i przeciwpierwotniakowe, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Do najczęstszych należą miejscowe reakcje skórne, takie jak pieczenie, ból i świąd, a także kontaktowe zapalenie skóry i przebarwienia. W testach alergicznych TRUE Test 36 kliochinol może wywoływać reakcje alergiczne, w tym rzadkie uczulenia (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na neurotoksyczność, której częstość występowania jest nieznana, oraz na zaburzenia wzroku, takie jak nieostre widzenie, jaskra i zaćma, które mogą być związane z jednoczesnym stosowaniem kortykosteroidów.
alergiczne zapalenie skóry, atrofia skóry, ciśnienie tętnicze krwi, działanie przeciwgrzybicze, glikozuria, hiperglikemia, jaskra, kliochinol, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca krostkowa, łysienie, marszczenie skóry, nadciśnienie tętnicze, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość miejscowa, neurotoksyczność, nieostre widzenie, objaw neurologiczny, odbarwienie skóry, odbarwienie włosów, opóźnienie wzrostu, osteoporoza, otyłość, pieczenie skóry, plamica posteroidowa, podrażnienie skóry, pokrzywka, przebarwienie, przebarwienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, rozszczep węzłowaty włosa, rumień, suchość skóry, świąd, teleangiektazja, trądzik, wysypka, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wtórne, zaostrzenie objawów, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry okołoustne, zespół Cushinga, zmniejszenie odporności, zmniejszenie stężenia kortyzolu
Leksykon substancji czynnych
Beklometazon – Działania niepożądane

Beklometazon dipropionian, syntetyczny glikokortykosteroid stosowany głównie w terapii astmy, POChP oraz alergicznych schorzeń górnych dróg oddechowych, występuje w formie aerozoli inhalacyjnych, roztworów do nebulizacji i aerozoli donosowych. Może być stosowany jako monoterapia lub w skojarzeniu z formoterolem fumaranem (np. w dawkach 50+6 µg lub 100+6 µg). Najczęstsze miejscowe działania niepożądane dotyczą układu oddechowego, w tym kandydoza jamy ustnej i gardła (≥1/10), dysfonia, podrażnienie gardła, chrypka i zapalenie gardła (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się kaszel, paradoksalny skurcz oskrzeli (≥1/10 000 do <1/1000), duszność i zaostrzenie astmy (<1/10 000). W postaci donosowej mogą wystąpić suchość, podrażnienie błony śluzowej nosa, krwawienia, owrzodzenia i perforacja przegrody nosowej. Długotrwałe stosowanie dużych dawek zwiększa ryzyko działań ogólnoustrojowych, takich jak zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, hiperglikemia, hipokaliemia oraz zmniejszenie gęstości mineralnej kości i opóźnienie wzrostu u dzieci.
alergiczne zapalenie skóry, astma, beklometazon dipropionian, biegunka, ból głowy, cechy cushingoidalne, depresja, duszność, dysfonia, formoterol fumaran dwuwodny, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, krwawienie z nosa, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza posteroidowa, paradoksalny skurcz oskrzeli, perforacja przegrody nosowej, podrażnienie gardła, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, suchość błony śluzowej nosa, trudność w połykaniu, zaburzenia smaku, zaburzenia snu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie grzybicze, zaostrzenie astmy, zapalenie gardła, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zmniejszenie stężenia kortyzolu
Leksykon substancji czynnych
Somatropina – Działania niepożądane

Somatropina, rekombinowany ludzki hormon wzrostu, stosowana jest w terapii niedoboru hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych. Działania niepożądane wynikają głównie z fizjologicznego działania leku, w tym retencji płynów, zaburzeń metabolizmu węglowodanów, funkcji tarczycy oraz układu mięśniowo-szkieletowego. U dorosłych najczęściej obserwuje się obrzęk obwodowy, obrzęk twarzy, sztywność mięśniowo-szkieletową, bóle stawów i mięśni oraz parestezje, natomiast u dzieci dominują reakcje w miejscu wstrzyknięcia i rzadziej obrzęki obwodowe czy bóle głowy. Somatropina może prowadzić do hiperglikemii i w rzadkich przypadkach do rozwoju cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest łagodne nadciśnienie śródczaszkowe, wymagające natychmiastowego rozpoznania i przerwania terapii.
białaczka, ból głowy, ból stawów i mięśni, choroba Legg-Calvé-Perthesa, cukrzyca typu 2, ginekomastia, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, hormon wzrostu, łagodne nadciśnienie śródczaszkowe, metabolizm tarczycy, niedobór hormonu wzrostu, niewydolność nadnerczy, obrzęk obwodowy, obrzęk twarzy, parestezja, pokrzywka, przeciwciała przeciw somatropinie, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, retencja płynów, somatropina, świąd, sztywność mięśniowo-szkieletowa, układ mięśniowo-szkieletowy, wrażliwość tkanek na insulinę, wysypka, zapalenie trzustki, zespół cieśni nadgarstka, zespół Pradera-Williego, zespół Turnera, zmniejszenie stężenia kortyzolu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ciprotic 3 mg/ml + 0,25 mg/ml

Przedawkowanie miejscowe produktu Ciprotic (3 mg/ml cyprofloksacyny + 0,25 mg/ml fluocynolonu acetonidu) w postaci kropli do uszu jest klinicznie mało prawdopodobne ze względu na ograniczoną pojemność przewodu słuchowego zewnętrznego oraz niskie stężenia osoczowe substancji czynnych przy prawidłowym stosowaniu. W przypadku ostrego przedawkowania, które jest rzadkie, nie obserwuje się istotnych działań ogólnoustrojowych. Natomiast przewlekłe lub długotrwałe stosowanie preparatu może prowadzić do poważnych powikłań endokrynologicznych, takich jak hamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), objawiające się hiperkortyzolizmem, spadkiem tempa wzrostu u dzieci oraz obniżeniem stężenia kortyzolu w osoczu, które są zwykle przejściowe i odwracalne.
cyprofloksacyna, fluocynolonu acetonid, glikokortykosteroidy, hamowanie osi HPA, hiperkortyzolizm, kortyzol w osoczu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek toksykologiczny, płukanie żołądka, przewód słuchowy zewnętrzny, supresja czynności nadnerczy, węgiel aktywowany, zaburzenie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zmniejszenie stężenia kortyzolu

zmniejszenie stężenia kortyzolu

Powiązane wpisy

Kliochinol – Działania niepożądane

Beklometazon – Działania niepożądane

Somatropina – Działania niepożądane

Przedawkowanie – Ciprotic 3 mg/ml + 0,25 mg/ml