induktor cytochromu CYP2C19
Induktor cytochromu CYP2C19 to substancja, która stymuluje zwiększoną ekspresję lub aktywność enzymu CYP2C19 należącego do rodziny cytochromu P450. Enzymy te odgrywają kluczową rolę w metabolizmie leków, a CYP2C19 jest odpowiedzialny za metabolizm około 10-15% wszystkich leków stosowanych klinicznie.
Indukcja CYP2C19 prowadzi do zwiększonej aktywności enzymatycznej, co skutkuje przyspieszonym metabolizmem leków będących substratami tego enzymu. Klinicznie może to powodować obniżenie stężenia tych leków w osoczu, zmniejszenie ich skuteczności terapeutycznej lub całkowity brak efektu leczniczego. Wśród znanych induktorów CYP2C19 wymienia się m.in. ryfampicynę, karbamazepinę, fenobarbital i ziele dziurawca.
Znajomość mechanizmów indukcji CYP2C19 jest niezwykle istotna w praktyce klinicznej, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu wielu leków. Leki będące substratami CYP2C19, takie jak inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol), niektóre leki przeciwdepresyjne (np. citalopram), leki przeciwpłytkowe (np. klopidogrel) czy leki przeciwpadaczkowe, mogą wykazywać zmniejszoną skuteczność podczas jednoczesnego stosowania z induktorami tego enzymu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Trombex
Stosowanie klopidogrelu w dawce 75 mg (preparat Trombex) wiąże się z istotnym ryzykiem powikłań hematologicznych, przede wszystkim krwawień. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień, takich jak osoby po urazach, w okresie okołooperacyjnym oraz z innymi stanami predysponującymi do krwotoków. Ryzyko to wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę, m.in. kwasu acetylosalicylowego, heparyny, inhibitorów glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ (w tym inhibitorów COX-2), SSRI, silnych induktorów CYP2C19 oraz pentoksyfiliny. Nie zaleca się potrójnej terapii przeciwpłytkowej (klopidogrel + ASA + dipirydamol) w profilaktyce wtórnej udaru niedokrwiennego nie związanego z zatorowością sercowopochodną, ani łączenia klopidogrelu z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawień. Monitorowanie pacjentów powinno obejmować ocenę objawów krwawienia, w tym utajonego, szczególnie w pierwszych tygodniach terapii oraz po zabiegach inwazyjnych.
czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas krwawienia, dawka nasycająca, działanie niepożądane hematologiczne, hemofilia nabyta, induktor cytochromu CYP2C19, inhibitor COX-2, inhibitor glikoprotein IIb/IIIa, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy doustny, morfologia krwi, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, plazmafereza, profilaktyka wtórna udaru mózgu, przezskórna interwencja wieńcowa, terapia przeciwpłytkowa, trombocytopenia, udar niedokrwienny, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość sercowopochodna, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST