wymioty wywołane cytostatykami

Wymioty wywołane cytostatykami (chemioterapią) stanowią jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych skutków ubocznych leczenia onkologicznego. Objawy te są wynikiem działania leków przeciwnowotworowych na ośrodek wymiotny w pniu mózgu oraz na komórki enterochromafinowe przewodu pokarmowego, które uwalniają serotoninę i inne mediatory wymiotów.

Intensywność i czas trwania wymiotów zależą od potencjału emetogennego zastosowanych leków cytostatycznych. Wyróżnia się leki o wysokim (>90% ryzyko wymiotów), umiarkowanym (30-90%), niskim (10-30%) i minimalnym (<10%) potencjale wywoływania nudności i wymiotów. Do leków o najwyższym potencjale emetogennym należą m.in. cisplatyna, dakarbazyna i cyklofosfamid w wysokich dawkach.

Wymioty indukowane chemioterapią klasyfikuje się jako ostre (występujące w ciągu pierwszych 24 godzin), późne (po 24 godzinach) oraz wyprzedzające (występujące przed podaniem kolejnego cyklu, uwarunkowane głównie psychologicznie). Każdy z tych typów wymiotów wymaga odpowiedniego podejścia terapeutycznego z zastosowaniem właściwych grup leków przeciwwymiotnych.

Podstawą leczenia wymiotów indukowanych chemioterapią jest profilaktyka oparta na antagonistach receptora 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagonistach receptora NK1 (aprepitant, netupitant) oraz kortykosteroidach (deksametazon). W przypadku schematów o wysokim potencjale emetogennym zaleca się terapię trójlekową. Leczenie należy dostosować indywidualnie, uwzględniając czynniki ryzyka pacjenta oraz potencjał emetogenny zastosowanego schematu chemioterapii.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Demezon 1 mg

Demezon, zawierający deksametazon w dawkach 1 mg i 4 mg, jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, w tym w leczeniu obrzęku mózgu (np. okołoguzowego, pooperacyjnego), bakteryjnego zapalenia opon mózgowych, ropnia mózgu oraz ciężkich napadów astmy. W dermatologii stosowany jest w ostrych, rozległych chorobach skóry, takich jak erytrodermia, pęcherzyca zwykła i ostra egzema, zwykle jako terapia inicjująca. Ponadto, deksametazon jest wskazany w leczeniu chorób autoimmunologicznych (np. trzewne postaci układowego tocznia rumieniowatego), aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów z szybkim postępem oraz ciężkich chorób zakaźnych (gruźlica, dur brzuszny) wyłącznie w połączeniu z terapią przeciwinfekcyjną. W onkologii pełni rolę leku paliatywnego, łagodząc objawy towarzyszące nowotworom złośliwym. W leczeniu COVID-19 jest stosowany u pacjentów dorosłych i młodzieży ≥12 lat, o masie ciała ≥40 kg, wymagających tlenoterapii, gdzie wykazuje redukcję śmiertelności poprzez modulację odpowiedzi zapalnej.
bakteryjne zapalenie opon mózgowych, choroba autoimmunologiczna, ciśnienie śródczaszkowe, COVID-19, deksametazon, dur brzuszny, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlica, guz mózgu, interwencja neurochirurgiczna, leczenie paliatywne nowotworu, nietolerancja laktozy, obrzęk mózgu, ostra egzema, ostry napad astmy, pęcherzyca zwykła, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, terapia przeciwinfekcyjna, terapia przeciwwymiotna, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, wymioty pooperacyjne, wymioty wywołane cytostatykami
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Krka 20 mg

Dexamethasone Krka to preparat zawierający deksametazon w dawkach 20 mg i 40 mg, stosowany w terapii schorzeń wymagających silnego działania przeciwzapalnego i immunosupresyjnego. W dermatologii znajduje zastosowanie w leczeniu pęcherzycy zwykłej, natomiast w chorobach autoimmunologicznych i reumatycznych – w zapaleniu mięśni, w tym polymyositis i dermatomyositis. W hematologii lek jest wskazany w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych, gdzie zwiększa liczbę płytek krwi poprzez hamowanie ich immunologicznego niszczenia. W onkologii deksametazon stosowany jest w leczeniu przerzutowego ucisku rdzenia kręgowego, profilaktyce i terapii wymiotów po cytostatykach oraz w leczeniu nowotworów hematologicznych, takich jak szpiczak mnogi, ostra białaczka limfoblastyczna, choroba Hodgkina i chłoniak nieziarniczy, jako element terapii skojarzonej.
antagonista receptora 5-HT3, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, deksametazon, dermatomyositis, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, hematologiczne nowotwory złośliwe, idiopatyczna plamica małopłytkowa, myositis, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemphigus vulgaris, polymyositis, przerzutowy ucisk rdzenia kręgowego, skaza krwotoczna, szpiczak mnogi, wymioty wywołane cytostatykami, zapalenie mięśni, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dexamethasone Krka 20 mg

Dexamethasone Krka jest dostępny w tabletkach o wysokich dawkach 20 mg i 40 mg, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki w celu minimalizacji działań niepożądanych. Standardowe dawkowanie deksametazonu wynosi od 0,5 mg do 10 mg na dobę, z możliwością zwiększenia dawki powyżej 10 mg w cięższych stanach klinicznych. Przykładowe schematy dawkowania obejmują: pęcherzycę z dawką początkową 300 mg przez 3 dni, zapalenie mięśni i idiopatyczną plamicę małopłytkową po 40 mg przez 4 dni, a także profilaktykę wymiotów po cytostatykach w dawkach 8-20 mg przed chemioterapią i 4-16 mg w kolejnych dniach. W terapii nowotworów hematologicznych (szpiczak mnogi, ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki) stosuje się dawki 20-40 mg zgodnie z protokołami. Dawkowanie powinno być indywidualizowane, uwzględniając odpowiedź kliniczną oraz możliwość łączenia tabletek o różnych mocach (4 mg, 8 mg, 20 mg, 40 mg) dla optymalizacji terapii.
chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, ciężki stan kliniczny, cukrzyca, deksametazon Krka, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, hemodializa, hipoalbuminemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, klirens deksametazonu, metabolizm, nadciśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, okres półtrwania w osoczu, osłabienie odporności, osteoporoza, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niedoczynność kory nadnerczy, pęcherzyca, podrażnienie przewodu pokarmowego, powierzchnia ciała, prednizolon, prednizon, przerzutowy ucisk rdzenia kręgowego, stężenie deksametazonu w osoczu, stężenie niezwiązanego leku, szpiczak mnogi, wymioty wywołane cytostatykami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie mięśni
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Deksametazon Accord 4 mg/ml

Deksametazon Accord (4 mg/ml) jest glikokortykosteroidem wymagającym indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, ciężkości schorzenia oraz odpowiedzi pacjenta. W stanach ostrych, takich jak obrzęk mózgu, dawka początkowa u dorosłych wynosi 8-10 mg dożylnie (maksymalnie do 80 mg), następnie 16-24 mg/dobę w 3-6 dawkach przez 4-8 dni. W obrzęku mózgu wywołanym bakteryjnym zapaleniem opon mózgowych stosuje się 0,15 mg/kg mc. co 6 godzin przez 4 dni. W leczeniu COVID-19 u dorosłych i młodzieży (≥12 lat) zalecana dawka to 6 mg dożylnie raz na dobę przez maksymalnie 10 dni. W wstrząsie pourazowym i profilaktyce ARDS dawki wynoszą 40-100 mg dożylnie, powtarzane po 12 godzinach lub 16-40 mg co 6 godzin przez 2-3 dni. W ciężkim ostrym napadzie astmy u dorosłych stosuje się 8-20 mg dożylnie, powtarzając 8 mg co 4 godziny, a u dzieci 0,15-0,3 mg/kg mc. w bolusie, następnie 0,3 mg/kg co 4-6 godzin. Profilaktyka i leczenie wymiotów pooperacyjnych u dorosłych to dawka jednorazowa 8-20 mg dożylnie przed operacją, u dzieci powyżej 2 lat 0,15-0,5 mg/kg mc. (maksymalnie 16 mg).
aminofilina, ARDS, bakteryjne zapalenie opon mózgowych, ciągła infuzja podskórna, ciężka choroba zakaźna, CINV, COVID-19, CSCI, deksametazon fosforan, dur brzuszny, duża dawka, epinefryna, gruźlica, leczenie paliatywne, nowotwór złośliwy, nudności i wymioty wywołane chemioterapią, obrzęk mózgu, opieka paliatywna, ostra choroba skóry, ostry napad astmy, podanie nasiękowe, reumatoidalne zapalenie stawów, roztwór chlorku sodu, roztwór glukozy, roztwór Ringera, układowa choroba reumatyczna, układowy toczeń rumieniowaty, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs pourazowy, wstrzyknięcie dostawowe, wymioty pooperacyjne, wymioty wywołane cytostatykami, zespół pourazowej ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Zentiva 8 mg

Dexamethasone Zentiva w dawce 8 mg jest silnym glikokortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, obejmującym leczenie obrzęku mózgu (w etiologii nowotworowej, po neurochirurgii, w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i ropniu mózgu), ciężkich napadów astmy, rozległych chorób skóry (erytrodermia, pęcherzyca zwykła, ostra egzema), chorób autoimmunologicznych (np. układowy toczeń rumieniowaty z zajęciem narządów wewnętrznych), ciężkiego reumatoidalnego zapalenia stawów z szybkim postępem i objawami pozastawowymi, a także w ciężkich zakażeniach (gruźlica, dur brzuszny) stosowanych wyłącznie w terapii skojarzonej z lekami przeciwinfekcyjnymi. Ponadto, deksametazon jest wykorzystywany w leczeniu paliatywnym nowotworów złośliwych, w terapii COVID-19 u pacjentów dorosłych i młodzieży ≥12 lat o masie ciała ≥40 kg wymagających tlenoterapii, oraz w profilaktyce i leczeniu wymiotów pooperacyjnych i wywołanych chemioterapią, zwykle w połączeniu z antagonistami receptorów 5-HT3 i NK1.
antagonista receptora 5-HT3, antagonista receptora NK1, burza cytokinowa, ciśnienie śródczaszkowe, COVID-19, deksametazon, dur brzuszny, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlica, guz mózgu, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność kory nadnerczy, nowotwór złośliwy, nudności i wymioty, obrzęk mózgu, ostra egzema, ostry napad astmy, pęcherzyca zwykła, przerzuty do OUN, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, terapia przeciwwymiotna, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, wymioty pooperacyjne, wymioty wywołane cytostatykami, zapalenie błony surowiczej, zapalenie dróg oddechowych, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy

wymioty wywołane cytostatykami

Powiązane wpisy

Wskazania do stosowania – Demezon 1 mg

Wskazania do stosowania – Dexamethasone Krka 20 mg

Dawkowanie i sposób podawania – Dexamethasone Krka 20 mg

Dawkowanie i sposób podawania – Deksametazon Accord 4 mg/ml

Wskazania do stosowania – Dexamethasone Zentiva 8 mg