endarterektomia tętnic szyjnych
Endarterektomia tętnic szyjnych (CEA – Carotid Endarterectomy) to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu blaszki miażdżycowej z tętnicy szyjnej wewnętrznej. Procedura ta ma na celu przywrócenie prawidłowego przepływu krwi do mózgu oraz zmniejszenie ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu u pacjentów z istotnym zwężeniem tętnic szyjnych.
Wskazaniem do wykonania endarterektomii tętnic szyjnych jest zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej przekraczające 70% u pacjentów objawowych (po przebytym TIA lub udarze niedokrwiennym mózgu) lub zwężenie powyżej 80% u pacjentów bezobjawowych. Zabieg wykonuje się również u wybranych pacjentów ze zwężeniem 50-69%, którzy prezentują objawy neurologiczne.
Procedura polega na wykonaniu podłużnego nacięcia skóry szyi, wypreparowaniu tętnicy szyjnej wspólnej, wewnętrznej i zewnętrznej, a następnie wykonaniu arteriotomii i mechanicznym usunięciu blaszki miażdżycowej. Po usunięciu zmian miażdżycowych tętnica zostaje zamknięta szwem prostym lub z użyciem łaty naczyniowej (najczęściej z PTFE lub dakronu), co zmniejsza ryzyko restenozy.
Skuteczność endarterektomii tętnic szyjnych w profilaktyce wtórnej udaru mózgu została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Zabieg ten znacząco zmniejsza ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu u pacjentów z objawowym zwężeniem tętnicy szyjnej wewnętrznej. Najlepsze wyniki uzyskuje się, gdy zabieg wykonywany jest w ciągu 2 tygodni od wystąpienia objawów neurologicznych.
Do potencjalnych powikłań zabiegu należą: udar mózgu okołooperacyjny (1-3%), krwiak w ranie operacyjnej, uszkodzenie nerwów czaszkowych (zwłaszcza nerwu językowo-gardłowego, podjęzykowego i krtaniowego wstecznego), zakażenie rany oraz restenoza tętnicy szyjnej. Ryzyko powikłań wzrasta u pacjentów z chorobami współistniejącymi, szczególnie z zaawansowaną chorobą wieńcową.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Plavocorin
Terapia klopidogrelem wymaga ścisłego monitorowania parametrów morfologii krwi oraz natychmiastowej diagnostyki w przypadku objawów krwawienia, zwłaszcza u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwotoku, np. po urazach czy zabiegach chirurgicznych. Należy unikać jednoczesnego stosowania klopidogrelu z kwasem acetylosalicylowym, heparyną, inhibitorami glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ, SSRI, silnymi induktorami CYP2C19 oraz pentoksyfiliną ze względu na zwiększone ryzyko krwawień. Potrójna terapia przeciwpłytkowa (klopidogrel + ASA + dipirydamol) nie jest zalecana w profilaktyce wtórnej udaru niedokrwiennego nie związanego z zatorowością sercowopochodną. Przerwanie klopidogrelu na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym jest konieczne, a pacjent powinien być poinformowany o wydłużonym czasie krwawienia i konieczności zgłaszania nietypowych krwawień. U pacjentów ≥75 lat z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia ST nie zaleca się dawki nasycającej 600 mg klopidogrelu ze względu na ryzyko krwawienia, a u pacjentów ze STEMI decyzję o dawce należy indywidualizować.
czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, doustny lek przeciwzakrzepowy, dysfunkcja nerek, działanie przeciwpłytkowe, endarterektomia tętnic szyjnych, genotyp CYP2C19, hemofilia nabyta, induktor izoenzymu CYP2C19, inhibitor CYP2C19, inhibitor glikoproteiny IIb/IIIa, izoenzym CYP2C19, klopidogrel, krwotok wewnątrzczaszkowy, leczenie trombolityczne, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi, neutropenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, podwójne leczenie przeciwpłytkowe, potrójna terapia przeciwpłytkowa, przemijające niedokrwienie mózgu, przezskórna interwencja wieńcowa, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tienopirydyna, trombektomia wewnątrznaczyniowa, trombocytopenia, udar mózgu, udar niedokrwienny, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość sercowopochodna, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clopidogrel Aurovitas
Klopidogrel, jako lek przeciwpłytkowy, wiąże się z istotnym ryzykiem powikłań krwotocznych oraz hematologicznych, co wymaga starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii oraz ścisłego monitorowania pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień, np. po urazach, zabiegach chirurgicznych czy z chorobami predysponującymi do krwawień. Interakcje lekowe, zwłaszcza z ASA, heparyną, inhibitorami glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ, SSRI oraz silnymi induktorami lub inhibitorami CYP2C19, mogą nasilać ryzyko krwawień lub zmieniać metabolizm klopidogrelu. Zaleca się przerwanie terapii na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym. Dawka nasycająca 600 mg nie jest rekomendowana u pacjentów ≥ 75 lat z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia ST ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, a jej stosowanie u pacjentów z STEMI i PCI w tej grupie wymaga indywidualnej oceny. Rzadko obserwowano zakrzepową plamicę małopłytkową (TTP) oraz nabyta hemofilię, które wymagają natychmiastowej interwencji i przerwania leczenia.
brak laktazy, cytochrom P450, dawka nasycająca, doustny lek przeciwzakrzepowy, endarterektomia tętnic szyjnych, hemofilia nabyta, inhibitor glikoprotein IIb/IIIa, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, izoenzym CYP2C19, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, lek przeciwpłytkowy, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostry zespół wieńcowy, pentoksyfilina, plazmafereza, powikłanie krwotoczne, przemijające niedokrwienie mózgu, terapia przeciwpłytkowa, TIA, trombektomia wewnątrznaczyniowa, trombocytopenia, tromboplastyna, udar niedokrwienny, zaburzenie hematologiczne, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość sercowopochodna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clopidogrel MSN
Klopidogrel, jako lek przeciwpłytkowy, niesie ze sobą ryzyko krwawień oraz działań niepożądanych hematologicznych, w tym bardzo rzadkiej, ale ciężkiej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (TTP) oraz nabytej hemofilii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawienia, zwłaszcza po urazach, zabiegach chirurgicznych oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę, takich jak ASA, heparyna, inhibitory glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ, SSRI czy silne induktory CYP2C19. Zaleca się przerwanie terapii klopidogrelem na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym. Dawka nasycająca 600 mg nie jest rekomendowana u pacjentów ≥75 lat z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia ST oraz u starszych pacjentów ze STEMI poddanych PCI, chyba że po indywidualnej ocenie ryzyka krwawienia.
brak laktazy, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane hematologiczne, działanie przeciwpłytkowe, endarterektomia tętnic szyjnych, hemofilia nabyta, hemostaza, inhibitor COX-2, inhibitor glikoprotein IIb/IIIa, izoenzym CYP2C19, krwotok wewnątrzczaszkowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, morfologia krwi, neutropenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, objawy neurologiczne, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, plazmafereza, podwójne leczenie przeciwpłytkowe, reakcja krzyżowa, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, terapia klopidogrelem, terapia przeciwpłytkowa, trombektomia wewnątrznaczyniowa, trombocytopenia, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematologiczne, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zatorowość sercowopochodna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy