transformujący czynnik wzrostu β1

Transformujący czynnik wzrostu β1 (TGF-β1) to cytokina należąca do nadrodziny TGF-β, która odgrywa kluczową rolę w regulacji wielu procesów komórkowych, w tym proliferacji, różnicowania, migracji i apoptozy. Jest kodowany przez gen TGFB1 zlokalizowany na chromosomie 19q13.1-q13.3.

TGF-β1 jest syntezowany jako nieaktywny prekursor, który wymaga proteolitycznego cięcia, by uwolnić aktywną formę cytokiny. W organizmie występuje głównie w formie latentnej, związanej z białkami wiążącymi, co pozwala na precyzyjną regulację jego dostępności biologicznej. Aktywacja TGF-β1 zachodzi pod wpływem różnych czynników, takich jak niskie pH, reaktywne formy tlenu czy enzymy proteolityczne.

W kontekście patofizjologicznym, TGF-β1 odgrywa istotną rolę w procesach włóknienia tkanek, gojenia ran oraz immunomodulacji. Nadmierna ekspresja i aktywacja TGF-β1 jest związana z rozwojem zwłóknienia narządów, w tym włóknienia płuc, wątroby i nerek. Jednocześnie cytokina ta wykazuje działanie immunosupresyjne, hamując odpowiedź limfocytów T i wpływając na różnicowanie limfocytów T regulatorowych.

W onkologii TGF-β1 wykazuje dualistyczną rolę – we wczesnych stadiach kancerogenezy działa jako supresor nowotworzenia, hamując proliferację komórek i indukując apoptozę. Jednak w zaawansowanych stadiach choroby nowotworowej może promować progresję guza, sprzyjając angiogenezie, inwazji i przerzutowaniu, a także indukując immunosupresję w mikrośrodowisku guza.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl