choroba Chagasa
Choroba Chagasa (trypanosomoza amerykańska) to zakażenie pasożytnicze wywoływane przez pierwotniaka Trypanosoma cruzi. Choroba występuje głównie w Ameryce Łacińskiej, gdzie jest przenoszona przez owady z rodziny pluskwiaków (triatominy), potocznie nazywane „pluskwami całującymi”.
Infekcja przebiega w dwóch fazach: ostrej i przewlekłej. Faza ostra trwa około 2 miesięcy po zakażeniu i charakteryzuje się wysoką parazytemią, często jednak przebiega bezobjawowo lub z łagodnymi objawami, takimi jak gorączka, zmęczenie, bóle mięśniowe, obrzęk w miejscu ukąszenia (tzw. objaw Romañy). Faza przewlekła może rozwinąć się u około 30-40% pacjentów nawet po kilkudziesięciu latach i prowadzić do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych (kardiomiopatia, zaburzenia rytmu serca) oraz żołądkowo-jelitowych (megacolon, megaprzełyk).
Diagnostyka obejmuje metody serologiczne (ELISA, immunofluorescencja), molekularne (PCR) oraz bezpośrednią obserwację pasożyta we krwi. Leczenie farmakologiczne jest skuteczne głównie w fazie ostrej i opiera się na stosowaniu benznidazolu lub nifurtimoxa. W fazie przewlekłej terapia koncentruje się na leczeniu objawowym powikłań narządowych. U pacjentów z ciężką kardiomiopatią może być konieczny przeszczep serca.
Zapobieganie chorobie Chagasa obejmuje kontrolę wektorów poprzez stosowanie insektycydów, poprawę warunków mieszkaniowych oraz badania przesiewowe krwi dawców w endemicznych obszarach. Ze względu na globalizację i migrację, choroba ta staje się istotnym problemem zdrowotnym również poza tradycyjnymi obszarami endemicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Leczenie
Choroba Chagasa, wywoływana przez Trypanosoma cruzi, wymaga leczenia dwutorowego: eliminacji pasożyta oraz łagodzenia objawów klinicznych. Dostępne od lat 60. XX wieku leki trypanocydalne to benznidazol i nifurtimoks, z których benznidazol jest preferowany ze względu na lepszą tolerancję i mniejsze ryzyko działań niepożądanych. Leczenie jest bezwzględnie wskazane w ostrej fazie choroby, wrodzonych zakażeniach, reaktywacji u immunosupresyjnych, u dzieci do 18 lat oraz u kobiet w wieku rozrodczym. U dorosłych z przewlekłym zakażeniem decyzja o terapii powinna być indywidualizowana, z zaleceniem leczenia u pacjentów do 50. roku życia bez zaawansowanej kardiomiopatii. Skuteczność terapii jest najwyższa w ostrej fazie (niemal 100%) i u niemowląt (90-96%), natomiast u dorosłych z przewlekłym zakażeniem wynosi 20-37%. Benznidazol stosuje się w dawce 5-8 mg/kg/dobę u dzieci i 5-7 mg/kg/dobę u dorosłych przez 60 dni, a nifurtimoks przez 60-90 dni, z uwagi na ryzyko działań niepożądanych, które często prowadzą do przerwania terapii (29% dla benznidazolu, do 75% dla nifurtimoksu).
antagonista receptora angiotensyny, benznidazol, beta-bloker, biomarker, choroba Chagasa, diuretyk, ekstrakt roślinny, immunosupresja, inhibitor ACE, kardiomiopatia, kardiowerter-defibrylator, kortykosteroid, lek antyarytmiczny, lek prokinetyczny, megacolon, nanotechnologia, neuropatia obwodowa, nifurtimoks, ostra faza choroby, parestezja, przeszczep serca, przewlekłe zakażenie, reakcja alergiczna, reaktywacja zakażenia, transmisja wrodzona, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, wrodzone zakażenie, wysypka skórna, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Achalazja – Etiologia i przyczyny
Achalazja to rzadkie zaburzenie motoryki przełyku, charakteryzujące się brakiem perystaltyki oraz nieprawidłowym rozkurczem dolnego zwieracza przełyku (LES) po połknięciu, wynikające z postępującej degeneracji neuronów hamujących w splocie mięśniowym (Auerbacha). Etiologia achalazji pierwotnej pozostaje niejasna, jednak liczne dowody wskazują na podłoże autoimmunologiczne, związane z wariantami w regionie HLA-DQ oraz obecnością autoprzeciwciał przeciw neuronowym antygenom jelitowym. Achalazja wykazuje powiązania z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak cukrzyca typu 1, choroby tarczycy, zespół Sjögrena czy reumatoidalne zapalenie stawów. Ponadto, infekcje wirusowe (m.in. HSV-1, wirus ospy wietrznej, odry, świnki) mogą inicjować reakcję zapalną i autoimmunologiczną u osób genetycznie predysponowanych, prowadząc do degeneracji neuronów i zaburzeń motoryki przełyku. Achalazja wtórna jest związana z chorobami takimi jak choroba Chagasa, nowotwory (rak żołądka, przełyku, trzustki) oraz innymi schorzeniami systemowymi (amyloidoza, sarkoidoza, twardzina).
achalazja typu 3, amyloidoza, choroba autoimmunologiczna, choroba Chagasa, choroba Fabry’ego, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca typu 1, dolny zwieracz przełyku, eozynofile, eozynofilowe zapalenie przełyku, główny kompleks zgodności tkankowej, komórki Cajala, komórki tuczne, komórki zwojowe, limfocyty T CD8+, motoryka przełyku, neurofibromatoza, neurony hamujące, perystaltyka przełyku, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, splot Auerbacha, splot mięśniowy, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, trypanosomoza amerykańska, twardzina układowa, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie eozynofilowe, zespół Allgrove’a, zespół genetyczny, zespół paraneoplastyczny, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Epidemiologia
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) stanowi główną przyczynę niewydolności serca i jest najczęstszym wskazaniem do przeszczepienia serca. Epidemiologia DCM jest złożona z powodu braku jednolitych kryteriów diagnostycznych oraz zmieniających się definicji. Rozpowszechnienie choroby w populacji ogólnej wynosi od 1:250 do 1:2500, a roczna zachorowalność szacowana jest na 0,47-0,58 do 5-8 przypadków na 100 000 osób. W 2023 roku w siedmiu głównych rynkach światowych (USA, Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania, Japonia) odnotowano około 3 mln przypadków DCM, z dominacją USA (45%) i krajów europejskich (43%). Choroba częściej dotyka mężczyzn (stosunek 3:1 w idiopatycznej DCM), osoby w wieku 20-60 lat oraz rasy czarnej, u której ryzyko jest 2,5-3-krotnie wyższe niż u rasy białej. U dzieci zapadalność jest niższa (0,57-1,13/100 000), z najwyższą częstością u niemowląt poniżej 1 roku życia (4,58/100 000). Rodzinne postaci DCM stanowią 20-48% przypadków, z dominującym dziedziczeniem autosomalnym dominującym i mutacjami w ponad 60 genach, w tym najczęściej w genie Titin (TTN) (około 25% przypadków rodzinnych). Testy genetyczne wykrywają patogenne warianty u około 40% pacjentów, jednak penetracja i ekspresja są zmienne.
badanie fizykalne, badanie przesiewowe, borelioza, choroba Chagasa, choroby współistniejące, ciąża, dysfunkcja lewej komory, dysfunkcja rozkurczowa, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczenie autosomalne recesywne, dziedziczenie mitochondrialne, echokardiografia, frakcja wyrzutowa, hemochromatoza, infekcja wirusowa, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia restrykcyjna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, klasyfikacja NYHA, mechaniczne wspomaganie krążenia, nagła śmierć sercowa, niedomykalność mitralna, niewydolność serca, obciążenie zdrowotne, obturacyjny bezdech senny, przeszczep serca, rehabilitacja kardiologiczna, sarkoidoza, sekwencjonowanie genomu, test genetyczny, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenia przewodzenia - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Chagasa, wywołana przez Trypanosoma cruzi, wymaga różnorodnych metod diagnostycznych dostosowanych do fazy choroby. W ostrej fazie (2-4 tygodnie po zakażeniu) zaleca się bezpośrednie badanie świeżej krwi, rozmazy barwione metodą Giemsy oraz metody zagęszczania (mikrohematokryt, test Strouta) o czułości 80-90%. W fazie przewlekłej, charakteryzującej się niską parazytemią, diagnostyka opiera się na serologii, stosując co najmniej dwa testy o różnych zasadach metodologicznych, np. ELISA (czułość 94-100%, swoistość 96-100%), pośrednią hemaglutynację (czułość 88-99%, swoistość 96-100%) oraz immunofluorescencję (czułość i swoistość ok. 98%). PCR jest użyteczne w fazie ostrej i reaktywacji, jednak w przewlekłej fazie wykrywa pasożyty u 40-70% pacjentów. Szybkie testy diagnostyczne (RDTs) mają czułość 75,5-99% i swoistość 70,9-100%, zalecane są jedynie do badań przesiewowych. Diagnostyka powinna uwzględniać kontekst epidemiologiczny, zwłaszcza u osób z obszarów endemicznych oraz u pacjentów z grup ryzyka, takich jak kobiety w ciąży, osoby z immunosupresją czy biorcy przeszczepów.
amplifikacja izotermiczna wspomagana pętlą, badania przesiewowe, badanie fizykalne, biopsja serca, choroba Chagasa, dysfagia, echokardiogram, elektrokardiogram, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, faza przewlekła, immunofluorescencja pośrednia, immunosupresja, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kolonoskopia, niedociśnienie, PCR w czasie rzeczywistym, płyn mózgowo-rdzeniowy, pośrednia hemaglutynacja, przeszczep narządów, reakcja łańcuchowa polimerazy, rozmaz krwi, szybkie testy diagnostyczne, tachykardia, test ELISA, tomografia komputerowa, transfuzja krwi, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowych - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Epidemiologia
Choroba Chagasa, wywoływana przez Trypanosoma cruzi, pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie w Ameryce Łacińskiej, gdzie zakażonych jest około 6-8 milionów osób, a rocznie umiera około 50 000 pacjentów. Transmisja odbywa się głównie przez pluskwiaki triatomowe, ale także wertykalnie (około 15 000 przypadków rocznie w Ameryce Łacińskiej), drogą pokarmową oraz przez transfuzje krwi i przeszczepy narządów. W krajach endemicznych kontrola opiera się na zintegrowanej kontroli wektorów, badaniach przesiewowych dawców krwi oraz wczesnej diagnostyce i leczeniu. W USA szacuje się około 300 000 zakażonych, głównie imigrantów z krajów endemicznych, a choroba jest zgłaszana w 8 stanach. Nadzór epidemiologiczny i entomologiczny, w tym nowoczesne metody jak wykrywanie eDNA, są kluczowe dla monitorowania i kontroli choroby, zwłaszcza w obliczu migracji i zmian klimatycznych wpływających na rozprzestrzenianie się wektorów.
badanie serologiczne, choroba Chagasa, diagnoza, infekcja, insektycyd, kontrola wektorów, leczenie przeciwpasożytnicze, niewydolność serca, opieka kliniczna, ostry przypadek, powikłanie sercowe, powikłanie żołądkowo-jelitowe, przeszczep narządów, remisja, rhodnius prolixus, transfuzja krwi, transmisja pokarmowa, transmisja wektorowa, transmisja wertykalna, transmisja wrodzona, triatoma dimidiata, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, zaniedbana choroba tropikalna - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Leczenie
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) charakteryzuje się poszerzeniem jam serca i upośledzeniem kurczliwości mięśnia sercowego, co prowadzi do niewydolności serca. Podstawą leczenia jest farmakoterapia obejmująca inhibitory ACE, beta-blokery (karwedilol, bisoprolol, metoprolol o przedłużonym działaniu), antagonistów aldosteronu (spironolakton, eplerenon), diuretyki pętlowe, ARNI (sakubitryl/walsartan), inhibitory SGLT2 oraz iwabradynę. Leki te powinny być stopniowo zwiększane do maksymalnie tolerowanych dawek w ciągu 3-6 miesięcy. Wskazane jest także stosowanie leków przeciwzakrzepowych u pacjentów z migotaniem przedsionków lub innymi wskazaniami. W przypadku nietolerancji ACE-I lub ARB, alternatywą jest kombinacja hydralazyny i izosorbidu dwuazotanu. W zaawansowanych stadiach rozważa się implantację ICD (frakcja wyrzutowa ≤35%, klasa NYHA II-III), terapię resynchronizującą (CRT) oraz urządzenia wspomagające lewą komorę (LVAD). Przeszczep serca pozostaje ostateczną opcją u pacjentów z końcową niewydolnością serca i brakiem odpowiedzi na inne metody leczenia.
antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny, arytmia komorowa, beta-bloker, bloker kanału sodowego, choroba Chagasa, diuretyk pętlowy, dysfunkcja lewej komory, frakcja wyrzutowa, hemochromatoza, inhibitor ACE, inhibitor SGLT2, iwabradyna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiowerter-defibrylator, kontrapulsacja wewnątrzaortalna, kurczliwość serca, lek antyarytmiczny, lek przeciwzakrzepowy, mięsień sercowy, migotanie przedsionków, niedobór tiaminy, niewydolność serca, przeszczep serca, rehabilitacja kardiologiczna, sakubitryl walsartan, sarkoidoza, stymulator dwukomorowy, terapia antyretrowirusowa, terapia genowa, terapia komórkami macierzystymi, terapia resynchronizująca, toczeń rumieniowaty układowy, toksoplazmoza, tyreotoksykoza, urządzenie wspomagające lewą komorę, wstrząs kardiogenny, zapalenie mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba Chagasa, wywoływana przez Trypanosoma cruzi, charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem z istotnie zwiększoną śmiertelnością (RR=1,74; 95% CI 1,49-2,03), dotyczącą wszystkich pacjentów niezależnie od klinicznej prezentacji. Dożywotnie ryzyko rozwoju objawów przewlekłych wynosi 10-30%, z około 33% pacjentów rozwijających kardiomiopatię chagasową (CCC) i 10% doświadczających powikłań układu pokarmowego lub neurologicznego. CCC manifestuje się zaburzeniami rytmu, niewydolnością serca i nagłą śmiercią, wynikającymi z przewlekłego zapalenia mięśnia sercowego. Elektrokardiografia jest kluczowym narzędziem diagnostycznym, wykazując 40% częstość nieprawidłowości, w tym blok prawej odnogi pęczka Hisa, który jest do 15-krotnie częstszy niż u osób seronegatywnych. Biomarker progresji choroby stanowią miania przeciwciał IgG1 anty-T. cruzi, które korelują odwrotnie z frakcją wyrzutową lewej komory (ρ = -0,6375, p = 0,0005), co umożliwia przewidywanie pogorszenia funkcji serca.
blok dwupęczkowy, blok prawej odnogi pęczka Hisa, choroba Chagasa, choroba pasożytnicza, dysfunkcja skurczowa lewej komory, elektrokardiografia, frakcja wyrzutowa lewej komory, kardiomiopatia chagasowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, leczenie przeciwpasożytnicze, nagła śmierć sercowa, niewydolność serca, ryzyko zgonu, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, włóknienie śródmiąższowe, wskaźniki śmiertelności, zaburzenia rytmu, zaburzenia rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Etiologia i przyczyny
Choroba Chagasa, wywoływana przez wewnątrzkomórkowego pasożyta Trypanosoma cruzi, jest przenoszona głównie przez pluskwiaki z podrodziny Triatominae, które zakażają ludzi poprzez defekację podczas żerowania. Pasożyt atakuje makrofagi, fibroblasty i komórki nabłonkowe, rozprzestrzeniając się przez krwiobieg i układ limfatyczny, z tropizmem do mięśnia sercowego i układu pokarmowego. Oprócz transmisji wektorowej, możliwe są zakażenia przez transmisję wrodzoną (ryzyko 1-10%), transfuzję krwi, transplantację narządów oraz drogą pokarmową. T. cruzi wykazuje dużą heterogenność genetyczną, podzieloną na sześć dyskretnych jednostek taksonomicznych (DTUs TcI-TcVI), co wpływa na geograficzną dystrybucję, tropizm tkankowy, manifestacje kliniczne oraz odpowiedź na leczenie. Epidemiologicznie choroba jest silnie związana z warunkami socjoekonomicznymi i środowiskowymi, a jej eradykacja jest utrudniona przez liczne rezerwuary zwierzęce i różnorodność wektorów.
choroba Chagasa, cykl sylwatyczny, czynnik martwicy nowotworów, droga pokarmowa, interferon gamma, kardiomiopatia rozstrzeniowa, lek przeciwpasożytniczy, mechanizm autoimmunologiczny, pluskwiak całujący, rhodnius prolixus, różnorodność genetyczna, transfuzja krwi, transmisja przezłożyskowa, transmisja wektorowa, transmisja wrodzona, transplantacja narządów, triatoma dimidiata, tropizm tkankowy, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia – Etiologia i przyczyny
Kardiomiopatie stanowią heterogenną grupę chorób mięśnia sercowego, charakteryzujących się zaburzeniami strukturalnymi i funkcjonalnymi prowadzącymi do upośledzenia kurczliwości i niewydolności serca. Klasyfikacja obejmuje kardiomiopatie pierwotne i wtórne, dziedziczne oraz nabyte, z etiologią obejmującą mutacje genetyczne (20-50% przypadków), infekcje wirusowe (np. Coxsackie B, COVID-19), choroby zapalne (sarkoidoza, amyloidoza), metaboliczne (hemochromatoza, cukrzyca), toksyczne (alkohol >90 g/dzień przez >5 lat, leki przeciwnowotworowe) oraz inne czynniki środowiskowe. Najczęstsze typy to kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) z poszerzeniem komór i upośledzeniem kurczliwości, przerostowa (HCM) z pogrubieniem mięśnia, restrykcyjna (RCM) z usztywnieniem mięśnia oraz arytmogenna kardiomiopatia prawej komory (ARVC) z zastępowaniem miokardium tkanką tłuszczową i włóknistą. W diagnostyce i leczeniu kluczowe jest rozpoznanie etiologii, zwłaszcza w kontekście mutacji genetycznych w genach kodujących białka sarkomeru, cytoszkieletu i otoczki jądrowej.
amyloidoza, arytmogenna kardiomiopatia prawej komory, borelioza, choroba Chagasa, choroba tarczycy, choroba wieńcowa, dysfagia, dystrofia mięśniowa Duchenne’a, hemochromatoza, kardiomiopatia alkoholowa, kardiomiopatia cukrzycowa, kardiomiopatia dziedziczna, kardiomiopatia idiopatyczna, kardiomiopatia nabyta, kardiomiopatia niedokrwienna, kardiomiopatia okołoporodowa, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia restrykcyjna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia stresowa, kardiomiopatia tachyarytmiczna, kardiomiopatia wątrobowa, mięsień sercowy, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, niedobór tiaminy, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, wada zastawkowa serca, wirus Coxsackie B, zapalenie mięśnia sercowego, zawał serca, zespół złamanego serca, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Chagasa, wywoływana przez Trypanosoma cruzi, jest zaniedbaną chorobą pasożytniczą o znacznym zasięgu w Ameryce Łacińskiej oraz w USA, gdzie zakażonych jest około 8 milionów osób w regionie latynoamerykańskim i 240 000-350 000 w USA. Przenoszona głównie przez pluskwiaki z rodziny zajadkowatych, a także przez transfuzję krwi, transplantację narządów i transmisję wertykalną, choroba przebiega w fazie ostrej (kilka tygodni/miesięcy, często bezobjawowo) oraz przewlekłej, w której 20-30% pacjentów rozwija kardiomiopatię. Leczenie przeciwpasożytnicze (benznidazol lub nifurtimox) jest skuteczne niemal w 100% w fazie ostrej i zalecane u dzieci do 18 r.ż. oraz dorosłych do 50 r.ż. bez zaawansowanej kardiomiopatii. W fazie przewlekłej leki nie eliminują zakażenia, ale mogą spowolnić progresję choroby. Monitorowanie obejmuje EKG co 6-12 miesięcy, a w przypadku objawów sercowych lub trawiennych konieczna jest specjalistyczna opieka, w tym leczenie farmakologiczne, implantacja rozrusznika czy interwencje chirurgiczne.
agranulocytoza, badanie przesiewowe, benznidazol, blok prawej odnogi pęczka Hisa, choroba Chagasa, choroba pasożytnicza, dolny zwieracz przełyku, edukacja zdrowotna, elektrokardiografia, faza przewlekła, kardiomiopatia rozstrzeniowa, lek przeciwpasożytniczy, niewydolność serca, nifurtimox, pluskwiak całujący, powikłania sercowe, przeciwciała matczyne, toksyna botulinowa, transfuzja krwi, transmisja wrodzona, transplantacja narządów, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska, wskaźnik wyleczenia, zaburzenia rytmu serca, zaniedbana choroba tropikalna - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Etiologia i przyczyny
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) charakteryzuje się poszerzeniem i rozciągnięciem komór serca, głównie lewej, z frakcją wyrzutową <40%, co prowadzi do niewydolności skurczowej. Etiologia DCM jest heterogenna, obejmując przyczyny genetyczne (20-50% przypadków, z mutacjami w ponad 50 genach, m.in. TTN i LMNA) oraz nabyte, takie jak choroba niedokrwienna serca (50-70% przypadków), infekcje wirusowe (np. Coxsackie B, parwowirus B19), toksyny (alkohol >90 g/d przez >5 lat, antracykliny), choroby układowe (toczeń, cukrzyca, hemochromatoza), wady zastawkowe, niedobory witamin (B1, selen, karnityna) oraz kardiomiopatia okołoporodowa. Czynniki ryzyka to m.in. płeć męska, rasa czarna, obciążenie rodzinne, wiek 20-60 lat, otyłość i obturacyjny bezdech senny. Interakcja genetyki i środowiska odgrywa kluczową rolę w patogenezie DCM, a u 5-15% pacjentów z wtórną DCM wykrywa się patogenne warianty genetyczne.
amyloidoza, białko desmosomalne, choroba Chagasa, choroba niedokrwienna serca, choroba z Lyme, dystrofia Beckera, dystrofia Duchenne’a, dystrofia miotoniczna, frakcja wyrzutowa, hemochromatoza, infekcja wirusowa, kardiomiopatia alkoholowa, kardiomiopatia idiopatyczna, kardiomiopatia niedokrwienna, kardiomiopatia okołoporodowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia stresowa, kardiomiopatia tachyarytmiczna, kardiotoksyczność, nagła śmierć sercowa, niedomykalność zastawki aortalnej, niedomykalność zastawki mitralnej, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność serca, obturacyjny bezdech senny, prawo Franka-Starlinga, przerost ekscentryczny, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, stan przedrzucawkowy, tachyarytmia, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, zaburzenie przewodzenia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń, zapalenie wielomięśniowe, zawał serca, zespół złamanego serca - Leksykon chorób i schorzeń
Achalazja – Patofizjologia i mechanizm
Achalazja jest pierwotnym zaburzeniem motoryki przełyku, charakteryzującym się selektywną utratą neuronów hamujących w splocie mięśniowym dystalnej części przełyku i dolnego zwieracza przełyku (LES), co prowadzi do braku relaksacji LES i zaburzeń perystaltyki. Patofizjologia obejmuje utratę neuronów nitrergicznych i VIP-ergicznych, skutkującą przewagą pobudzających neuroprzekaźników, takich jak acetylocholina, co powoduje skurcze o wysokiej amplitudzie (średnia 40 mmHg w achalazji wigotnej) i późniejszą degenerację neuronów cholinergicznych z rozwojem achalazji klasycznej. Etiologia jest wieloczynnikowa, z udziałem mechanizmów autoimmunologicznych (związanych z wariantami HLA-DQ i obecnością autoprzeciwciał), infekcji wirusowych (np. HSV-1) oraz predyspozycji genetycznych. W patogenezie istotną rolę odgrywa zapalenie z udziałem cytotoksycznych limfocytów T CD3/CD8+, eozynofilów i komórek tucznych, prowadzące do zwłóknienia nerwów i dysfunkcji motorycznej przełyku.
acetylocholina, achalazja typu I, achalazja typu III, choroba autoimmunologiczna, choroba Chagasa, choroba Parkinsona, ciała Lewy’ego, cytokiny zapalne, dolny zwieracz przełyku, dylatacja pneumatyczna, dysfunkcja przełyku, eozynofile, fundoplikacja, infekcja wirusowa, klasyfikacja Chicago, komórki tuczne, lek antycholinergiczny, manometria przełyku, manometria wysokiej rozdzielczości, miotomia Hellera, neurony hamujące, przezustna miotomia endoskopowa, sarkoidoza, splot mięśniowy, substancja P, tlenek azotu, toksyna botulinowa, trypanosoma cruzi, wazoaktywny peptyd jelitowy, zespół Allgrove’a - Leksykon chorób i schorzeń
Bradykardia – Etiologia i przyczyny
Bradykardia definiowana jest jako spoczynkowa częstość rytmu serca poniżej 60 uderzeń na minutę, choć klinicznie istotna bradykardia może być rozpatrywana przy wartościach 50 lub nawet 40 uderzeń/min. Etiologia bradykardii jest zróżnicowana i obejmuje przyczyny fizjologiczne (np. adaptacja u sportowców, sen, starszy wiek) oraz patologiczne, które można podzielić na wewnątrzpochodne (np. choroba niedokrwienna serca, zespół chorego węzła zatokowego, blok przedsionkowo-komorowy) i zewnątrzpochodne (np. stymulacja wagalna, zaburzenia metaboliczne, niedoczynność tarczycy, leki takie jak beta-adrenolityki czy glikozydy nasercowe). Mechanizmy patofizjologiczne obejmują dysfunkcję węzła zatokowego, blok przedsionkowo-komorowy oraz zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu, często związane z degeneracyjnym zwłóknieniem tkanki przewodzącej lub uszkodzeniem serca w przebiegu chorób podstawowych.
amyloidoza, arytmia płodowa, beta-adrenolityk, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, błonica, borelioza, bradykardia, bradykardia odruchowa, bradykardia zatokowa, całkowity blok serca, centralny bezdech, choroba Chagasa, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, dur brzuszny, dysfunkcja węzła zatokowego, dystrofia mięśniowa, glikozyd nasercowy, gorączka reumatyczna, hemochromatoza, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipoksja, jadłowstręt psychiczny, kardiomiopatia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość zatoki szyjnej, niedoczynność tarczycy, odruch Cushinga, odruch nurkowy, odruch oczno-sercowy, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, węzeł zatokowo-przedsionkowy, węzeł zatokowy, wrodzona wada serca, względna bradykardia, zaburzenie autonomiczne, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół chorego zatoki – Etiologia i przyczyny
Zespół chorego węzła zatokowego (SSS) to zaburzenie rytmu serca wynikające z dysfunkcji węzła zatokowo-przedsionkowego (SA node), manifestujące się bradykardią, długimi przerwami między uderzeniami serca lub arytmiami. Najczęstszą przyczyną jest idiopatyczne zwłóknienie węzła zatokowego związane z wiekiem, szczególnie u pacjentów powyżej 50. roku życia, a zwłaszcza powyżej 70 lat. Inne istotne przyczyny to choroba wieńcowa, zawał mięśnia sercowego, choroby naciekowe (np. amyloidoza, sarkoidoza, hemochromatoza), choroby zapalne (myocarditis, pericarditis, endocarditis), a także uszkodzenia pooperacyjne po zabiegach kardiochirurgicznych, zwłaszcza u dzieci po operacjach metodą Mustarda, Senninga czy Fontana. Rzadko SSS może mieć podłoże genetyczne, związane z mutacjami w genach SCN5A i HCN4, które kodują kanały jonowe serca.
amiodaron, amyloidoza, arytmia, beta-adrenolityk, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, borelioza, bradykardia, choroba Chagasa, choroba nerwowo-mięśniowa, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, cukrzyca, digoksyna, dysfunkcja węzła zatokowego, dystrofia mięśniowa, gorączka reumatyczna, hemochromatoza, hiperkaliemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipoksja, hipotermia, kardiomiopatia, lek antyarytmiczny, migotanie przedsionków, mutacja genetyczna, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, obturacyjny bezdech senny, omdlenie wazowagalne, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, sklerodermia, tachyarytmia przedsionkowa, toczeń rumieniowaty, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wsierdzia, zawał mięśnia sercowego, zespół Brugadów, zespół chorego węzła zatokowego, zespół Sjögrena, zwłóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Blok serca – Epidemiologia
Blok przedsionkowo-komorowy (AV) jest powszechnym zaburzeniem przewodzenia elektrycznego serca, którego częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem, szczególnie u osób powyżej 65. roku życia, oraz w obecności chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak cukrzyca (1,1%) i nadciśnienie tętnicze (0,6%). Epidemiologia bloków AV różni się w zależności od typu: blok pierwszego stopnia występuje u 6,84 na 100 osób, blok drugiego stopnia u 0,18 na 100 osób, a blok trzeciego stopnia (całkowity) u 0,04 na 100 osób (dane z Chin). W populacji USA blok trzeciego stopnia występuje u 0,02-0,04%, a blok drugiego stopnia u 3 na 100 000 osób. Wrodzony blok serca jest rzadki (1 na 15 000-22 000 urodzeń), często związany z obecnością przeciwciał anty-Ro/SSA i/lub anty-La/SSB u matki, i charakteryzuje się wysoką śmiertelnością (~20%). Istotny jest komponent rodzinny, zwłaszcza w przypadkach wczesnego początku bloku AV, gdzie ryzyko u krewnych pierwszego stopnia jest ponad dwukrotnie wyższe, a u potomstwa rodziców z rozrusznikiem przed 50. rokiem życia nawet 10-krotnie wyższe.
blok AV pierwszego stopnia, blok AV trzeciego stopnia, blok drugiego stopnia, blok przedsionkowo-komorowy, blok serca, borelioza, całkowity blok serca, choroba autoimmunologiczna, choroba Chagasa, choroba Lyme, echokardiografia płodu, hydroksychlorochina, kardiomiopatia, migotanie przedsionków, niewydolność serca, odstęp PR, odstęp R-R, powiększenie lewego przedsionka, przeciwciało anty-La/SSB, przeciwciało anty-Ro/SSA, rozrusznik serca, wrodzony blok serca, zapalenie mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mięśnia sercowego – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) jest chorobą zapalną mięśnia sercowego o złożonej patogenezie, obejmującej trzy fazy: uszkodzenie serca i aktywację wrodzonej odpowiedzi immunologicznej, ostre zapalenie z udziałem odpowiedzi wrodzonej i nabytej oraz wyzdrowienie lub progresję do kardiomiopatii rozstrzeniowej (DCM). W przypadku wirusowego myocarditis, wirusy kardiotropowe, takie jak Coxsackie B czy SARS-CoV-2, infekują kardiomiocyty poprzez specyficzne receptory (np. TLR, ACE2), prowadząc do martwicy, apoptozy i aktywacji układu odpornościowego. Wrodzona odpowiedź immunologiczna, z udziałem receptorów Toll-podobnych (TLR2, TLR4) i cytokin prozapalnych (TNF, IL-1), odgrywa kluczową rolę w nasileniu choroby i replikacji wirusa. Następnie aktywuje się odpowiedź nabyta, z infiltracją limfocytów T i produkcją autoprzeciwciał, co może prowadzić do przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia mięśnia sercowego i rozwoju kardiomiopatii rozstrzeniowej. Utrzymujący się stan zapalny i aktywacja fibroblastów skutkują włóknieniem mięśnia sercowego, zaburzeniami przewodzenia elektrycznego i ryzykiem arytmii.
antagonista receptora interleukiny 1, apoptoza kardiomiocytów, arytmia, autoprzeciwciało, burza cytokinowa, choroba Chagasa, czynnik martwicy nowotworów, interferon gamma, interleukina, interleukina-17A, kardiomiocyt, kardiomiopatia rozstrzeniowa, limfocyt B, limfocyt T, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, martwica miocytów, miocytoliza, miozyna sercowa, nagła śmierć sercowa, patofizjologia, przerost miocytów, receptor ACE2, receptor TLR4, receptor Toll-podobny, receptor β1-adrenergiczny, SARS-CoV-2, tkanka bliznowata, transformujący czynnik wzrostu β1, trypanosoma cruzi, wirus kardiotropowy, włóknienie mięśnia sercowego, włóknienie serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie serca - Leksykon chorób i schorzeń
Blok gałęzi przedsionkowo-komorowych – Patofizjologia i mechanizm
Blok gałęzi przedsionkowo-komorowych (BBB) to zaburzenie przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu, polegające na opóźnieniu lub całkowitym zablokowaniu przewodzenia przez prawą lub lewą gałąź pęczka Hisa. W przypadku całkowitego bloku, depolaryzacja komory następuje przez impulsy z przeciwnej komory, co wydłuża czas trwania zespołu QRS powyżej 120 ms. RBBB charakteryzuje się opóźnioną aktywacją prawej komory, wtórną falą R (R’) w odprowadzeniach przedsercowych oraz szerokim załamkiem S w odprowadzeniach bocznych, przy zachowanej osi elektrycznej serca. LBBB natomiast powoduje odwróconą aktywację przegrody (od prawej do lewej), eliminację załamków Q w odprowadzeniach bocznych, wysokie załamki R w I, V5-6 oraz głębokie załamki S w V1-3, a także wydłużenie zespołu QRS do ponad 120 ms. LBBB prowadzi do dyssynchronii międzykomorowej, przerostu ściany bocznej lewej komory, funkcjonalnej niedomykalności zastawki mitralnej oraz może indukować kardiomiopatię rozstrzeniową (LBBB-iDCM), potencjalnie odwracalną po terapii resynchronizującej (CRT).
arytmogenna kardiomiopatia prawej komory, blok gałęzi przedsionkowo-komorowy, blok lewej gałęzi, blok prawej gałęzi, całkowity blok przedsionkowo-komorowy, choroba Chagasa, choroba Lenegre’a, choroba Leva, choroba niedokrwienna serca, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia włóknista, LBBB, nadciśnienie tętnicze, niedomykalność zastawki mitralnej, niewydolność serca, pęczek Hisa, RBBB, rytm zastępczy, stenoza aortalna, terapia resynchronizująca serca, układ Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zapalenie mięśnia sercowego, zespół Kearnsa-Sayre’a, zespół QRS - Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia komorowa – Patofizjologia i mechanizm
Tachykardia komorowa (VT) to arytmia charakteryzująca się co najmniej 3 kolejnymi pobudzeniami komorowymi z częstością >120/min, której mechanizmy patofizjologiczne obejmują reentry (dominujący mechanizm w ponad 95% przypadków, zwłaszcza po zawale mięśnia sercowego), aktywność wyzwalaną (wczesne i opóźnione następcze depolaryzacje) oraz wzmożony automatyzm. Reentry rozwija się w obszarach blizny pozawałowej, gdzie heterogenność repolaryzacji i zmienność prądów jonowych (m.in. IKs z udziałem podjednostek KCNE3 i KCNE4) sprzyjają powstawaniu obwodów nawrotnych. Aktywność wyzwalana, szczególnie w zespołach długiego QT i katecholaminergicznej VT, wynika z niestabilności elektrycznej i zaburzeń homeostazy wapnia, m.in. przez mutacje w genie RYR2 w CPVT. Wzmożony automatyzm jest istotny w katecholaminergicznej tachykardii komorowej i w ostrym niedokrwieniu. Choroba wieńcowa pozostaje najczęstszą przyczyną VT, a idiopatyczna VT (10% przypadków) zwykle wiąże się z mechanizmem aktywności wyzwalanej, często z drogi odpływu prawej komory (RVOT-VT).
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, aktywność wyzwalana, choroba Chagasa, choroba strukturalna serca, droga odpływu prawej komory, kanałopatia, kardiomiopatia arytmogenna, kardiomiopatia niedokrwienna, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, manewr wagalny, mechanizm reentry, migotanie komór, niedokrwienie mięśnia sercowego, okres refrakcji, pobudzenie nawrotne, potencjał czynnościowy, siateczka sarkoplazmatyczna, tachykardia komorowa, torsade de pointes, wczesna następcza depolaryzacja, wzmożony automatyzm, zawał mięśnia sercowego, zespół Brugada, zespół długiego QT - Leksykon chorób i schorzeń
Blok serca – Etiologia i przyczyny
Blok serca to zaburzenie przewodnictwa elektrycznego, prowadzące do opóźnienia lub całkowitego zablokowania impulsów z przedsionków do komór. Przyczyny dzielą się na wrodzone i nabyte, z przewagą tych drugich. Wrodzony blok serca, występujący u 1 na 15 000-22 000 noworodków, najczęściej związany jest z przeciwciałami matczynymi (SLE, zespół Sjögrena), wrodzonymi wadami serca, zakażeniami wirusowymi, guzami płodu oraz mutacjami genów SCN5A i TRPM4. Nabyty blok serca najczęściej wynika z idiopatycznych procesów degeneracyjnych układu przewodzącego (choroba Leva, Lenegre’a, zmiany zwyrodnieniowe), stanowiących 40-50% przypadków, oraz choroby niedokrwiennej serca (około 20%), w tym zawału mięśnia sercowego (zwłaszcza ściany dolnej i przedniej) i przewlekłej choroby wieńcowej.
ablacja przegrody alkoholowa, ablacja węzła przedsionkowo-komorowego, amyloidoza, antagonista kanału wapniowego, beta-adrenolityk, blok serca, borelioza, choroba Chagasa, choroba Lenegre’a, choroba Leva, choroba nadnerczy, choroba niedokrwienna serca, choroba tarczycy, choroba wieńcowa, choroba zastawki serca, cukrzyca, digoksyna, dystrofia mięśniowa Beckera, dystrofia miotoniczna, glikozyd nasercowy, gorączka reumatyczna, hemochromatoza, hiperkaliemia, hipokalemia, hipomagnezemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiomiopatia, lek antyarytmiczny, mutacja genu, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nerw błędny, niedoczynność tarczycy, obturacyjny bezdech senny, pęczek Hisa, proces degeneracyjny, przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej, reakcja wazowagalna, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza serca, szpiczak mnogi, tetralogia Fallota, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, wrodzona wada serca, wrodzony blok serca, zaburzenie przewodnictwa elektrycznego, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół Sjögrena