mechaniczne wspomaganie krążenia
Mechaniczne wspomaganie krążenia to zaawansowana metoda terapeutyczna stosowana u pacjentów z ciężką niewydolnością serca, gdy konwencjonalne leczenie farmakologiczne jest niewystarczające. Obejmuje wykorzystanie urządzeń mechanicznych wspomagających pracę serca, przejmujących częściowo lub całkowicie funkcję uszkodzonego mięśnia sercowego.
Wskazaniami do mechanicznego wspomagania krążenia są przede wszystkim: wstrząs kardiogenny, ostra niewydolność serca oporna na leczenie farmakologiczne, niewydolność serca w okresie oczekiwania na transplantację (tzw. terapia pomostowa), ciężka niewydolność serca niekwalifikująca się do przeszczepu (terapia docelowa) oraz wspomaganie pooperacyjne po zabiegach kardiochirurgicznych.
Do najczęściej stosowanych systemów wspomagania krążenia należą: kontrapulsacja wewnątrzaortalna (IABP), pozaustrojowa oksygenacja membranowa (ECMO), pompy wspomagające pracę komór (VAD) – w tym lewokomorowe (LVAD), prawokomorowe (RVAD) i obukomorowe (BiVAD), oraz sztuczne serce (TAH). Urządzenia te różnią się stopniem inwazyjności, czasem stosowania (krótko- i długoterminowe) oraz mechanizmem działania.
Skuteczność mechanicznego wspomagania krążenia zależy od odpowiedniego doboru urządzenia do stanu klinicznego pacjenta, momentu wdrożenia terapii oraz doświadczenia zespołu leczącego. Terapia ta wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak krwawienia, zakrzepica, infekcje, uszkodzenia elementów morfotycznych krwi oraz zaburzenia metaboliczne.
Postęp technologiczny w dziedzinie mechanicznego wspomagania krążenia prowadzi do miniaturyzacji urządzeń, wydłużenia czasu ich pracy, zmniejszenia częstości powikłań oraz poprawy komfortu życia pacjentów. Najnowsze generacje pomp wspomagających pracę lewej komory serca pozwalają na wieloletnie wspomaganie krążenia w warunkach ambulatoryjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wstrząs kardiogenny – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wstrząs kardiogenny (CS) to stan krytyczny charakteryzujący się niskim rzutem serca i utrzymującą się hipoperfuzją tkankową, prowadzącą do wysokiej śmiertelności około 50% w ciągu 30 dni od diagnozy, szczególnie u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego (AMI) lub niewydolnością serca (HF). Wczesne rozpoznanie i inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne umożliwiają identyfikację fenotypu CS, klasyfikację ciężkości (np. według klasyfikacji SCAI) oraz stratyfikację ryzyka, co pozwala na indywidualizację terapii. Podwyższony poziom mleczanów (≥2 mmol/L) oraz interleukiny-6 (IL-6) przy przyjęciu stanowią istotne markery prognostyczne śmiertelności 30-dniowej. Pilna rewaskularyzacja wieńcowa (PCI lub CABG) pozostaje podstawą leczenia poprawiającego rokowanie u pacjentów z AMI powikłanym CS. Ostre uszkodzenie nerek (AKI) występuje u około 50% pacjentów z CS, z 20% wymagającymi terapii nerkozastępczej, co dodatkowo pogarsza rokowanie.
dysfunkcja serca, hipoperfuzja tkankowa, interleukina-6, marker zapalny, mechaniczne wspomaganie krążenia, niewydolność serca, niski rzut serca, ostre uszkodzenie nerek, ostry zawał mięśnia sercowego, poziom mleczanów, przezskórna interwencja wieńcowa, rewaskularyzacja wieńcowa, stratyfikacja ryzyka, terapia nerkozastępcza, uczenie maszynowe, ultrafiltracja, wstrząs kardiogenny, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Epidemiologia
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) stanowi główną przyczynę niewydolności serca i jest najczęstszym wskazaniem do przeszczepienia serca. Epidemiologia DCM jest złożona z powodu braku jednolitych kryteriów diagnostycznych oraz zmieniających się definicji. Rozpowszechnienie choroby w populacji ogólnej wynosi od 1:250 do 1:2500, a roczna zachorowalność szacowana jest na 0,47-0,58 do 5-8 przypadków na 100 000 osób. W 2023 roku w siedmiu głównych rynkach światowych (USA, Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania, Japonia) odnotowano około 3 mln przypadków DCM, z dominacją USA (45%) i krajów europejskich (43%). Choroba częściej dotyka mężczyzn (stosunek 3:1 w idiopatycznej DCM), osoby w wieku 20-60 lat oraz rasy czarnej, u której ryzyko jest 2,5-3-krotnie wyższe niż u rasy białej. U dzieci zapadalność jest niższa (0,57-1,13/100 000), z najwyższą częstością u niemowląt poniżej 1 roku życia (4,58/100 000). Rodzinne postaci DCM stanowią 20-48% przypadków, z dominującym dziedziczeniem autosomalnym dominującym i mutacjami w ponad 60 genach, w tym najczęściej w genie Titin (TTN) (około 25% przypadków rodzinnych). Testy genetyczne wykrywają patogenne warianty u około 40% pacjentów, jednak penetracja i ekspresja są zmienne.
badanie fizykalne, badanie przesiewowe, borelioza, choroba Chagasa, choroby współistniejące, ciąża, dysfunkcja lewej komory, dysfunkcja rozkurczowa, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczenie autosomalne recesywne, dziedziczenie mitochondrialne, echokardiografia, frakcja wyrzutowa, hemochromatoza, infekcja wirusowa, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia restrykcyjna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, klasyfikacja NYHA, mechaniczne wspomaganie krążenia, nagła śmierć sercowa, niedomykalność mitralna, niewydolność serca, obciążenie zdrowotne, obturacyjny bezdech senny, przeszczep serca, rehabilitacja kardiologiczna, sarkoidoza, sekwencjonowanie genomu, test genetyczny, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenia przewodzenia - Leksykon substancji czynnych
Milrinon – Przedawkowanie
Przedawkowanie milrinonu, stosowanego w formie koncentratu 1 mg/ml (Asicor, Milrinone Zentiva), prowadzi do nasilenia działania inotropowego dodatniego i wazodylatacyjnego, co skutkuje znacznym rozszerzeniem naczyń krwionośnych oraz zaburzeniami rytmu serca. Klinicznie manifestuje się to niedociśnieniem tętniczym, różnorodnymi arytmiami oraz niestabilnością hemodynamiczną, wynikającą z upośledzenia rzutu serca i perfuzji narządowej. Warto podkreślić, że brak specyficznego antidotum wymaga natychmiastowego przerwania infuzji oraz wdrożenia leczenia objawowego i podtrzymującego funkcje układu krążenia.
arytmia, działanie inotropowe dodatnie, działanie wazodylatacyjne, elektrokardiogram, funkcja nerek, funkcja wątroby, kardiowersja elektryczna, koncentrat do infuzji, lek inotropowy, lek wazopresyjny, mechaniczne wspomaganie krążenia, milrinon, monitorowanie hemodynamiczne, monitorowanie parametrów życiowych, niedociśnienie tętnicze, niestabilność hemodynamiczna, perfuzja narządowa, płynoterapia, rozszerzenie naczyń krwionośnych, roztwór do infuzji, rzut serca, saturacja, stabilizacja hemodynamiczna, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Propofol 2% MCT/LCT Fresenius 20 mg/ml
Przedawkowanie propofolu, szczególnie w formie Propofol 2% MCT/LCT Fresenius (20 mg/ml), stanowi poważne zagrożenie dla układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Objawy obejmują depresję oddechową z bezdechem, spłyceniem i zmniejszeniem częstości oddechów, wynikającą z hamowania ośrodka oddechowego w pniu mózgu, oraz depresję czynności układu krążenia manifestującą się hipotensją, bradykardią i zmniejszeniem rzutu serca, spowodowaną działaniem wazodylatacyjnym i kardiodepresyjnym. Ze względu na szybki początek działania propofolu, objawy mogą pojawić się nagle, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
ampułko-strzykawka, bezdech, bradykardia, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, depresja układu krążenia, depresja układu sercowo-naczyniowego, działanie wazodylatacyjne, emulsja do wstrzykiwań, gazometria krwi tętniczej, hipoksja tkanek, hipotensja, lek wazopresorowy, mechaniczne wspomaganie krążenia, monitorowanie EKG, ośrodek oddechowy, perfuzja mózgowa, pomiar ciśnienia tętniczego, powrót żylny, pozycja Trendelenburga, propofol, przedawkowanie propofolu, pulsoksymetria, spadek ciśnienia tętniczego, sztuczna wentylacja, uzupełnienie objętości osocza, zmniejszenie rzutu serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Vivacor 25 mg
Przedawkowanie karwedylolu, substancji czynnej preparatu Vivacor (dostępnego w dawkach 6,25 mg, 12,5 mg oraz 25 mg), stanowi poważne zagrożenie dla życia z uwagi na jego właściwości beta-adrenolityczne i blokujące receptory alfa-adrenergiczne. Objawy toksyczności obejmują ciężkie niedociśnienie tętnicze, bradykardię (<60 uderzeń/min), ostrą niewydolność serca, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie akcji serca, zaburzenia oddychania, skurcz oskrzeli, wymioty, zaburzenia świadomości oraz uogólnione drgawki. Wystąpienie tych symptomów wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, gdyż mogą one prowadzić do krytycznego niedokrwienia narządów i zagrożenia życia.
aspiracja treści żołądkowej, atropina, beta-sympatykomimetyk, blokada receptorów adrenergicznych, blokada receptorów alfa, blokada receptorów beta-2, bradykardia, bradykardia oporna na leczenie, choroba obturacyjna płuc, dekompensacja hemodynamiczna, depresja ośrodka oddechowego, drgawki uogólnione, glukagon, inhibitor fosfodiesterazy, intensywny nadzór medyczny, karwedylol, kontrapulsacja wewnątrzaortalna, kurczliwość mięśnia sercowego, leczenie podtrzymujące czynności życiowe, leczenie przeciwdrgawkowe, mechaniczne wspomaganie krążenia, monitorowanie funkcji życiowych, monitorowanie neurologiczne, niedociśnienie, niedotlenienie mózgu, niewydolność serca, perfuzja narządowa, receptory alfa-adrenergiczne, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, skurcz mięśnia sercowego, skurcz oskrzeli, stabilność hemodynamiczna, stymulacja przezżylna, urządzenie wspomagające lewą komorę, właściwości beta-adrenolityczne, wsparcie inotropowe, wspomaganie oddychania, wstrząs kardiogenny, zaburzenia oddychania, zaburzenia świadomości, zatrzymanie akcji serca, zwolnienie rytmu serca - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki mitralnej – Zapobieganie i profilaktyka
Choroby zastawki mitralnej, zarówno wrodzone, jak i nabyte, wymagają kompleksowej profilaktyki obejmującej działania pierwotne i wtórne. Profilaktyka pierwotna koncentruje się na zapobieganiu gorączce reumatycznej poprzez szybkie leczenie infekcji paciorkowcowych oraz modyfikację czynników ryzyka sercowo-naczyniowych, takich jak kontrola ciśnienia tętniczego, cholesterolu, zaprzestanie palenia, utrzymanie prawidłowej masy ciała i zdrowa dieta. Profilaktyka wtórna u pacjentów z rozpoznaną chorobą zastawki mitralnej obejmuje regularne kontrole kardiologiczne, przestrzeganie zaleceń farmakologicznych (np. beta-blokery), kontrolę ciśnienia tętniczego oraz profilaktykę antybiotykową ograniczoną do pacjentów z najwyższym ryzykiem infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IZW), takich jak osoby z protezami zastawkowymi, po operacjach naprawczych z użyciem materiałów protetycznych czy z przebytym IZW.
antagonista witaminy K, badanie echokardiograficzne, bakteriemia, bakteryjne zapalenie wsierdzia, choroba sercowo-naczyniowa, choroba zastawki mitralnej, ciśnienie tętnicze, dieta niskosodowa, gorączka reumatyczna, infekcja paciorkowcowa, infekcyjne zapalenie wsierdzia, mechaniczne wspomaganie krążenia, niedomykalność mitralna, niedomykalność zastawki mitralnej, osłuchiwanie serca, paciorkowiec grupy A, penicylina benzatynowa, procedura inwazyjna, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwzakrzepowa, proteza zastawki serca, stenoza mitralna, wrodzona wada serca, wypadanie zastawki mitralnej, zaburzenie tkanki łącznej - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mięśnia sercowego – Leczenie
Zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) charakteryzuje się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym, od łagodnych postaci ustępujących samoistnie po ciężkie, wymagające hospitalizacji i zaawansowanego leczenia. Podstawą terapii jest leczenie wspomagające, obejmujące ograniczenie aktywności fizycznej przez 3-6 miesięcy, dietę niskosodową w niewydolności serca oraz unikanie alkoholu. W przypadku niewydolności serca stosuje się standardową farmakoterapię zgodnie z wytycznymi ESC, w tym inhibitory ACE/ARB, beta-blokery, diuretyki, antagoniści aldosteronu oraz inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego typu 2, szczególnie przy obniżonej frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF). Immunosupresja jest wskazana jedynie w wybranych przypadkach, takich jak zapalenie z komórek olbrzymich (GCM), eozynofilowe zapalenie mięśnia sercowego, sarkoidoza serca oraz zapalenie mięśnia sercowego związane z chorobami autoimmunologicznymi lub inhibitorami punktów kontrolnych układu immunologicznego. Leczenie immunosupresyjne, w tym glikokortykosteroidy i leki takie jak azatiopryna czy cyklosporyna, powinno być dostosowane do aktywności choroby i potwierdzone wynikami biopsji mięśnia sercowego (EMB).
antagonista aldosteronu, antagonista receptora angiotensyny, antagonista receptora mineralokortykoidowego, azatiopryna, beta-bloker, cyklosporyna, dieta niskosodowa, diuretyk, eozynofilowe zapalenie mięśnia sercowego, glikokortkosteroid, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia rozstrzeniowa, leczenie immunosupresyjne, leczenie wspomagające, lek przeciwbólowy, limfocytarne zapalenie mięśnia sercowego, mechaniczne wspomaganie krążenia, metotreksat, niewydolność serca, piorunujące zapalenie mięśnia sercowego, pozaustrojowe utlenowanie membranowe, rehabilitacja kardiologiczna, rozrusznik serca, sarkoidoza serca, transplantacja serca, urządzenie wspomagające pracę komór, wstrząs kardiogenny, wszczepialny kardiowerter-defibrylator, zaburzenia rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Risperidone Grindeks 1 mg
Przedawkowanie rysperydonu, substancji czynnej preparatu Risperidone Grindeks, stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia pacjenta, manifestujące się głównie zaburzeniami ze strony układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Typowe objawy kliniczne obejmują senność do głębokiej sedacji, tachykardię (>100 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze, objawy pozapiramidowe (dystonie, parkinsonizm, akatyzja), wydłużenie odstępu QT w EKG oraz drgawki. Szczególnie niebezpieczne jest wystąpienie torsade de pointes, zwłaszcza przy jednoczesnym przedawkowaniu paroksetyny. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują nasilenie antagonistycznego działania na receptory dopaminowe i serotoninowe, blokadę receptorów alfa-adrenergicznych oraz wpływ na kanały jonowe mięśnia sercowego. W praktyce klinicznej należy uwzględnić możliwość zatrucia wielolekowego, co komplikuje obraz kliniczny i terapię.
akatyzja, amina presyjna, benzodiazepina, biperiden, ciśnienie tętnicze krwi, częstość akcji serca, częstoskurcz komorowy torsade de pointes, diureza, drgawka, dystonia, działanie antycholinergiczne, elektrokardiografia, fenytoina, hipoperfuzja narządowa, lek przeciwcholinergiczny, lek sympatykomimetyczny, mechaniczne wspomaganie krążenia, niedociśnienie, niewydolność układu krążenia, objaw pozapiramidowy, ośrodkowy układ nerwowy, parkinsonizm, polimorficzny częstoskurcz komorowy, próg drgawkowy, przedawkowanie rysperydonu, pulsoksymetria, receptor alfa-adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor serotoninowy, resuscytacja płynowa, rysperydon, saturacja krwi tętniczej, sedacja, skala Glasgow, spadek ciśnienia tętniczego, sztywność mięśniowa, tachykardia, torsade de pointes, układ nigrostriatalny, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie przewodzenia w mięśniu sercowym, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zapaść krążeniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mięśnia sercowego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) to zapalny proces dotyczący mięśnia sercowego, najczęściej wywołany infekcjami wirusowymi (np. enterowirusy, wirus Coxsackie, COVID-19), reakcjami autoimmunologicznymi, polekowymi lub toksycznymi. Klinicznie może przebiegać od bezobjawowego do ciężkiego, z objawami takimi jak duszność, ból w klatce piersiowej, arytmie, obrzęki czy objawy niewydolności serca. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (markery sercowe: troponina, CK-MB, BNP), EKG, echokardiografii, rezonansie magnetycznym serca (CMR) oraz w wybranych przypadkach biopsji mięśnia sercowego. Leczenie jest zróżnicowane i zależy od nasilenia choroby – od odpoczynku i farmakoterapii (inhibitory ACE, beta-blokery, kortykosteroidy, diuretyki) po zaawansowane interwencje, takie jak mechaniczne wspomaganie krążenia (VAD, ECMO), kontrapulsacja wewnątrzaortalna (IABP) czy przeszczep serca. Szczególną uwagę zwraca się na pacjentów z piorunującym myocarditis, u których szybkie wdrożenie intensywnej terapii jest kluczowe dla przeżycia i powrotu do funkcji serca.
arytmia, beta-bloker, biopsja mięśnia sercowego, blok przedsionkowo-komorowy, cyklosporyna, diuretyk, echokardiografia dwuwymiarowa, elektrokardiogram, enterowirus, immunoglobulina dożylna, immunoterapia, infekcja wirusowa, inhibitor ACE, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kinaza kreatynowa, kontrapulsacja wewnątrzaortalna, kortykosteroid, lek antyarytmiczny, marker sercowy, mechaniczne wspomaganie krążenia, miokardium, nagła śmierć sercowa, niewydolność serca, olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego, peptyd natriuretyczny typu B, piorunujące zapalenie mięśnia sercowego, pozaustrojowa oksygenacja membranowa, reakcja autoimmunologiczna, rezonans magnetyczny serca, troponina, urządzenie wspomagające pracę komór, wentylacja mechaniczna, wirus Coxsackie, wstrząs kardiogenny, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie mięśnia sercowego – Objawy
Zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) to zapalny proces obejmujący miokardium, prowadzący do upośledzenia funkcji skurczowej serca i szerokiego spektrum objawów klinicznych, od bezobjawowego przebiegu po zagrażającą życiu niewydolność serca. Przebieg może być piorunujący, ostry lub przewlekły, z możliwym rozwojem kardiomiopatii rozstrzeniowej. Typowe objawy kardiologiczne to ból w klatce piersiowej (około 35% pacjentów), duszność, kołatanie serca, arytmie, obrzęki oraz objawy niewydolności serca. W diagnostyce istotne jest rozróżnienie postaci klinicznych, gdyż piorunująca forma charakteryzuje się nagłym początkiem i wysokim ryzykiem zgonu bez szybkiego leczenia, natomiast postać przewlekła wiąże się z ryzykiem rozwoju trwałych powikłań, w tym kardiomiopatii rozstrzeniowej. U dzieci, zwłaszcza niemowląt, objawy mogą być mniej specyficzne i trudniejsze do rozpoznania, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
arytmia, ból w klatce piersiowej, bóle mięśniowe, bradyarytmia, duszność, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kołatanie serca, mechaniczne wspomaganie krążenia, miokardium, nagła śmierć sercowa, nagłe zatrzymanie krążenia, niewydolność serca, objawy żołądkowo-jelitowe, olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego, przeszczep serca, sinica, tachyarytmia, udar mózgu, układ przewodzący serca, wstrząs kardiogenny, zaburzenia rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mięśnia sercowego piorunujące, zapalenie serca, zawał serca, zawroty głowy, zmniejszona tolerancja wysiłku - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone anomalie zastawki mitralnej – Zapobieganie i profilaktyka
Wrodzone anomalie zastawki mitralnej (WAZM) stanowią istotną grupę wrodzonych wad serca, których etiologia jest często nieznana lub związana z mutacjami genetycznymi. Profilaktyka obejmuje modyfikację czynników ryzyka u kobiet planujących ciążę, takich jak unikanie alkoholu, tytoniu, narkotyków, ekspozycji na dym tytoniowy oraz właściwe kontrolowanie chorób przewlekłych, zwłaszcza cukrzycy. Zalecane są konsultacje lekarskie dotyczące stosowanych leków oraz wykonywanie badań przesiewowych i szczepień, zwłaszcza przeciwko różyczce. W rodzinach z historią wad serca wskazane jest wykonanie badań genetycznych i konsultacja genetyczna. Pacjenci z WAZM są narażeni na infekcyjne zapalenie wsierdzia, dlatego przed zabiegami stomatologicznymi i chirurgicznymi może być konieczna profilaktyka antybiotykowa.
aortografia, badanie genetyczne, cukrzyca, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiografia trójwymiarowa, funkcja skurczowa lewej komory, hipercholesterolemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, mechaniczne wspomaganie krążenia, MitraClip, mutacja genetyczna, nadciśnienie tętnicze, niedomykalność zastawki, profilaktyka antybiotykowa, różyczka, wrodzona anomalia zastawki mitralnej, wrodzona wada serca, wstrząs kardiogenny, zaburzenie tkanki łącznej, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Wstrząs kardiogenny – Zapobieganie i profilaktyka
Wstrząs kardiogenny to krytyczny stan niedostatecznej perfuzji tkankowej spowodowany dysfunkcją serca, najczęściej w następstwie zawału mięśnia sercowego, z wysoką śmiertelnością sięgającą 40-50%. Profilaktyka obejmuje prewencję pierwotną, czyli modyfikację czynników ryzyka choroby wieńcowej (kontrola ciśnienia tętniczego, rzucenie palenia, kontrola lipidów, dieta, aktywność fizyczna, utrzymanie BMI 18,5-24,9 kg/m², zarządzanie stresem, odpowiednia ilość snu) oraz wczesne rozpoznanie i leczenie chorób współistniejących (utrzymanie HbA1c <7%, ciśnienie <140/90 mmHg lub <130/80 mmHg przy cukrzycy/nefropatii, cele lipidowe: TG <200 mg/dl – LDL-C <100 mg/dl, TG >200 mg/dl – nie-HDL-C <130 mg/dl). Wczesna reperfuzja w ciągu 2 godzin od objawów zawału oraz ostrożne stosowanie leków (beta-blokery, ACEI) są kluczowe w zapobieganiu progresji do wstrząsu.
antagonista receptora angiotensyny II, antagonista receptora mineralokortykoidowego, beta-bloker, cewnikowanie prawego serca, choroba strukturalna serca, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze krwi, dysfunkcja serca, hemoglobina glikowana, hipotensja, hipotermia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor układu renina-angiotensyna-aldosteron, mechaniczne wspomaganie krążenia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, perfuzja tkankowa, pomostowanie tętnic wieńcowych, profil lipidowy, przezskórna interwencja wieńcowa, rehabilitacja kardiologiczna, terapia przeciwpłytkowa, wstrząs kardiogenny, zaburzenie lipidowe, zawał mięśnia sercowego