gen IVD
Gen IVD (isovaleryl-CoA dehydrogenase) jest zlokalizowany na chromosomie 15q14-q15 i koduje enzym dehydrogenazę izowaleorylo-CoA, kluczowy w szlaku katabolizmu leucyny. Enzym ten katalizuje przekształcenie izowaleorylo-CoA do 3-metylo-krotonylokrotonoilo-CoA, co stanowi istotny etap metabolizmu tego aminokwasu.
Mutacje w genie IVD prowadzą do izowalerikowej acidemii (IVA) – rzadkiej, dziedziczonej autosomalnie recesywnie choroby metabolicznej. Defekt enzymatyczny skutkuje gromadzeniem się kwasu izowaleranowego i jego metabolitów w organizmie, co może prowadzić do kwasicy metabolicznej, hipoglikemii, hiperamonemii oraz objawów neurologicznych, szczególnie w okresach zwiększonego katabolizmu białek.
Diagnostyka molekularna mutacji w genie IVD jest kluczowa dla potwierdzenia rozpoznania izowalerikowej acidemii, której wczesne wykrycie (często w badaniach przesiewowych noworodków) i odpowiednie leczenie (dieta niskobiałkowa, suplementacja glicyną, L-karnityną) może zapobiec poważnym powikłaniom metabolicznym i neurologicznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Kwasica izowalerianowa – Zapobieganie i profilaktyka
Kwasica izowalerianowa (IVA) to autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne wynikające z niedoboru dehydrogenazy izowalerylo-CoA, prowadzące do zaburzeń rozkładu leucyny. Wczesna diagnostyka, zwłaszcza poprzez badania przesiewowe noworodków wykonywane między 24 a 48 godziną życia, jest kluczowa dla poprawy rokowania i zapobiegania powikłaniom neurologicznym, takim jak encefalopatia czy śpiączka. Diagnostyka prenatalna i badania genetyczne w rodzinach z historią IVA umożliwiają ocenę ryzyka i planowanie ciąż. Profilaktyka opiera się na długoterminowej diecie niskobiałkowej, ograniczającej leucynę, z suplementacją L-karnityny (100 mg/kg) i glicyny (150-600 mg/kg/dzień), co wspomaga eliminację toksycznych metabolitów. Regularne posiłki i unikanie głodzenia są niezbędne, szczególnie w okresach choroby, aby zapobiec kryzysom metabolicznym i ich powikłaniom.
badanie nosicielstwa, badanie przesiewowe noworodków, dehydrogenaza izowalerylo-CoA, dekompensacja metaboliczna, diagnostyka prenatalna, diagnostyka przedimplantacyjna, dieta niskobiałkowa, encefalopatia, gen IVD, glicyna, izowalerylo-glicyna, izowalerylokarnityna, jakość życia, katabolizm białek, kryzys metaboliczny, kwasica izowalerianowa, L-karnityna, leucyna, niepełnosprawność intelektualna, opóźnione rozpoznanie, powikłania neurologiczne, protokół awaryjny, sonda nosowo-żołądkowa, uszkodzenie mózgu, zespół metaboliczny - Leksykon chorób i schorzeń
Kwasica izowalerianowa – Etiologia i przyczyny
Kwasica izowalerianowa (IVA) to rzadkie, autosomalnie recesywne zaburzenie metaboliczne spowodowane mutacjami w genie IVD, prowadzące do niedoboru enzymu dehydrogenazy izowalerylo-CoA. Skutkuje to zaburzeniem metabolizmu leucyny i akumulacją toksycznych metabolitów, takich jak kwas izowalerianowy, kwas 3-hydroksyizowalerianowy, izowalerylokarnityna (C5) oraz izowaleryloglicyna (IVG), które wykazują działanie neurotoksyczne. Choroba manifestuje się w różnych fenotypach: ostrej postaci noworodkowej z ciężką kwasicą metaboliczną, encefalopatią, leukopenią, neutropenią i trombocytopenią, przewlekłej postaci przerywanej z napadowymi epizodami dekompensacji metabolicznej oraz łagodnej, często bezobjawowej formie wykrywanej w badaniach przesiewowych noworodków. Częstość występowania IVA wynosi około 1:230 000 urodzeń w USA, z różnicami regionalnymi (np. 1:62 500 w Niemczech). Diagnostyka opiera się na podwyższonym poziomie C5-karnityny w surowicy oraz obecności charakterystycznych metabolitów w moczu, potwierdzana badaniami molekularnymi genu IVD. Wczesne rozpoznanie i leczenie, zwłaszcza dzięki badaniom przesiewowym noworodków, znacząco poprawiają rokowanie i zmniejszają ryzyko uszkodzenia mózgu.
badania przesiewowe noworodków, dehydrogenaza izowalerylo-CoA, dekompensacja metaboliczna, dziedziczenie autosomalne recesywne, encefalopatia, gen IVD, hiperamonemia, hipoglikemia, izowalerylo-glicyna, izowaleryloglicyna, izowalerylokarnityna, kryzys metaboliczny, kwas 3-hydroksyizowalerianowy, kwas izowalerianowy, kwasica izowalerianowa, kwasica metaboliczna, kwasy organiczne w moczu, leucyna, leukopenia, neutropenia, spektrometria masowa, stres kataboliczny, stres oksydacyjny, supresja szpiku kostnego, terapia genowa, trombocytopenia, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Kwasica izowalerianowa – Diagnostyka i diagnoza
Kwasica izowalerianowa (IVA) to autosomalnie recesywne zaburzenie metabolizmu leucyny, spowodowane defektem enzymu dehydrogenazy izowalerylo-CoA (gen IVD, chromosom 15q14-15). Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych noworodków (około 5. dnia życia) z wykorzystaniem tandemowej spektrometrii mas (MS/MS), wykrywającej podwyższone stężenie acylokarnityny C5 (izowalerylokarnityny). Wartości C5 powyżej punktu odcięcia wskazują na podejrzenie IVA, jednak konieczna jest dalsza weryfikacja. Diagnostyka potwierdzająca obejmuje analizę kwasów organicznych w moczu (GC-MS) wykazującą podwyższone wydalanie izowaleryloglikolu (IVG) i 3-hydroksyizowalerianowego (3-HIVA), profil acylokarnityn we krwi, badania molekularne genu IVD oraz ocenę aktywności enzymu w fibroblastach lub leukocytach. W trakcie epizodów dekompensacji metabolicznej stężenie IVG w moczu wynosi 2000-9000 mmol/mol kreatyniny, a po stabilizacji 1000-3000 mmol/mol kreatyniny. Mutacja c.932C>T (p.A282V) wiąże się z łagodną postacią choroby, wykrywaną głównie w badaniach przesiewowych.
amniopunkcja, badanie przesiewowe noworodków, biopsja kosmówki, chromatografia gazowa, dehydrogenaza izowalerylo-CoA, dekompensacja metaboliczna, diagnostyka prenatalna, dieta niskobiałkowa, dietetyk metaboliczny, gen IVD, izowalerylokarnityna, kryzys metaboliczny, kwas 3-hydroksyizowalerianowy, kwas izowalerianowy, kwasica izowalerianowa, kwasica ketonowa, kwasy organiczne w moczu, L-karnityna, leucyna, ostra postać noworodkowa, płyn owodniowy, profil acylokarnityn, sekwencjonowanie nowej generacji, sekwencjonowanie Sangera, spektrometria mas, spektrometria mas tandemowa - Leksykon chorób i schorzeń
Kwasica izowalerianowa – Epidemiologia
Kwasica izowalerianowa (IVA) jest rzadkim, autosomalnie recesywnym zaburzeniem metabolicznym wynikającym z niedoboru mitochondrialnej dehydrogenazy izowalerylo-CoA (IVD), prowadzącym do akumulacji izowalerylokarnityny (C5), wykorzystywanej jako marker w badaniach przesiewowych noworodków. Częstość występowania IVA waha się globalnie od 1:50 000 do 1:250 000 żywych urodzeń, z wyraźnym zróżnicowaniem geograficznym (np. Niemcy 1:62 500, USA 1:230 000, Polska od 2014 roku w programie przesiewowym). Diagnostyka opiera się na tandemowej spektrometrii mas (MS/MS) wykrywającej podwyższony poziom C5, jednak konieczne są dalsze testy różnicujące IVA od 2-metylobutyrylogrynurii. Mutacje w genie IVD (chromosom 15q15), w tym często występująca mutacja missensowa 932CT (A282V), determinują fenotyp choroby, który może być ostry noworodkowy, przewlekły przerywany lub bezobjawowy, co wpływa na rokowanie i przebieg kliniczny.
badanie przesiewowe noworodków, dehydrogenaza izowalerylo-CoA, dekompensacja metaboliczna, dziedziczenie autosomalne recesywne, encefalopatia, gen IVD, genetyk biochemiczny, hiperamonemia, hiperglikemia, hipoglikemia, izowalerylo-CoA, izowaleryloglicyna, izowalerylokarnityna, kryzys metaboliczny, kwasica izowalerianowa, kwasica metaboliczna, leukopenia, metabolizm leucyny, mutacja missensowa, neutropenia, opóźnienie psychoruchowe, organiczna acyduria, ostra postać noworodkowa, przewlekła postać przerywana, tandemowa spektrometria mas, trombocytopenia, zaburzenia elektrolitowe