alkaloidy tropanowe

Alkaloidy tropanowe stanowią grupę związków chemicznych zawierających w swojej strukturze pierścień tropanu. Do najważniejszych przedstawicieli tej grupy należą atropina, skopolamina i kokaina. Związki te występują naturalnie w roślinach z rodziny psiankowatych (Solanaceae), takich jak pokrzyk wilcza jagoda, bieluń dziędzierzawa czy lulek czarny.

Mechanizm działania alkaloidów tropanowych opiera się głównie na blokowaniu receptorów muskarynowych układu cholinergicznego, co prowadzi do hamowania aktywności przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego. Efekty farmakologiczne obejmują rozszerzenie źrenic, przyspieszenie akcji serca, zmniejszenie wydzielania gruczołów, rozkurcz mięśni gładkich oraz działanie przeciwwymiotne.

W medycynie klinicznej alkaloidy tropanowe znajdują zastosowanie w leczeniu choroby lokomocyjnej, stanów spastycznych przewodu pokarmowego, kolki nerkowej, a także w premedykacji przed zabiegami operacyjnymi. Atropina jest również stosowana jako antidotum w zatruciach inhibitorami cholinoesterazy, w tym fosfoorganicznymi pestycydami i gazami bojowymi.

Zatrucia alkaloidami tropanowymi charakteryzują się zespołem objawów określanym jako „zespół atropinowy”: suchość w ustach, rozszerzenie źrenic, zaburzenia widzenia, tachykardia, hipertermia, zaburzenia świadomości oraz halucynacje. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki i niewydolności oddechowej wymagającej leczenia w warunkach intensywnej terapii.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl