Przedawkowanie
Korzeń pokrzyku
Korzeń pokrzyku (Atropa belladonna L., radix) jest składnikiem leku Hemorol, zawierającym wyciąg gęsty (4:1) w dawce 11,12–20 mg, co odpowiada 0,20 mg atropiny na czopek. Atropina, będąca głównym alkaloidem tropanowym, wykazuje silne działanie antycholinergiczne poprzez blokadę receptorów muskarynowych. Dawka terapeutyczna w Hemorol jest bezpieczna, jednak dawka toksyczna atropiny u dorosłych wynosi 2–5 mg (10–25 czopków Hemorol), a dawka potencjalnie śmiertelna około 10 mg (ponad 50 czopków). Objawy przedawkowania obejmują m.in. niepokój, halucynacje, tachykardię, suchość w jamie ustnej, zatrzymanie moczu, mydriazę, hipertermię oraz w ciężkich przypadkach depresję oddechową i zatrzymanie krążenia.
Przedawkowanie korzenia pokrzyku
Korzeń pokrzyku (Atropa belladonna L., radix) stanowi jeden ze składników produktu leczniczego Hemorol, występujący w postaci wyciągu gęstego (4:1) w ilości od 11,12 mg do 20 mg, co odpowiada 0,20 mg atropiny w jednym czopku. 1
Należy zauważyć, że w dokumentacji produktu leczniczego Hemorol nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania. 2 Pomimo braku raportowanych przypadków przedawkowania w kontekście tego konkretnego preparatu, istotne jest zrozumienie potencjalnych zagrożeń związanych z przedawkowaniem korzenia pokrzyku ze względu na zawartość atropiny – substancji o silnym działaniu na organizm.
Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem
Korzeń pokrzyku zawiera alkaloidy tropanowe, z których najważniejszym jest atropina. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, głównie związanych z jej działaniem antycholinergicznym. Atropina blokuje receptory muskarynowe, co powoduje szereg objawów określanych jako „zespół antycholinergiczny”. 3
W produkcie Hemorol zawartość atropiny wynosi 0,20 mg na czopek, co jest dawką terapeutyczną przy właściwym stosowaniu. Należy jednak pamiętać, że dawka toksyczna atropiny dla dorosłych wynosi już około 2-5 mg, a dawka potencjalnie śmiertelna to około 10 mg dla dorosłych (dla dzieci znacznie mniej). 4
Objawy przedawkowania
Poniższa tabela przedstawia szczegółowe objawy przedawkowania korzenia pokrzyku (Atropa belladonna) związane głównie z działaniem atropiny:
| Układ/narząd | Objawy przedawkowania | Dawka wywołująca (atropina) | Uwagi kliniczne |
|---|---|---|---|
| Ośrodkowy układ nerwowy |
|
Od 2 mg atropiny (10 czopków Hemorol) | Najwcześniejsze objawy mogą pojawić się już przy niższych dawkach u osób wrażliwych |
| Układ sercowo-naczyniowy |
|
Od 5 mg atropiny (25 czopków Hemorol) | Tachykardia może być pierwszym objawem przedawkowania |
| Układ pokarmowy |
|
Od 1 mg atropiny (5 czopków Hemorol) | Suchość w jamie ustnej jest często pierwszym zauważalnym objawem |
| Układ moczowy |
|
Od 2 mg atropiny (10 czopków Hemorol) | Szczególne ryzyko u pacjentów z przerostem prostaty |
| Narząd wzroku |
|
Od 1 mg atropiny (5 czopków Hemorol) | Mydriaza – objaw patognomoniczny zatrucia atropiną |
| Termoregulacja |
|
Od 3 mg atropiny (15 czopków Hemorol) | Gorączka atropinowa może sięgać 40-41°C |
| Układ oddechowy |
|
Od 5 mg atropiny (25 czopków Hemorol) | Depresja oddechowa jest objawem zagrażającym życiu |
| Zagrażające życiu objawy |
|
Powyżej 10 mg atropiny (ponad 50 czopków Hemorol) | Wymagają natychmiastowej interwencji medycznej |
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W przypadku podejrzenia przedawkowania korzenia pokrzyku (Atropa belladonna) należy wdrożyć następujące postępowanie:
- Dekontaminacja – w przypadku spożycia doustnego: płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego (nie dotyczy przedawkowania czopków Hemorol)
- Leczenie objawowe – monitorowanie czynności życiowych, kontrola temperatury ciała, nawodnienie
- Leczenie przyczynowe – podanie fizostygminy (inhibitor cholinoesterazy) w dawce 1-2 mg i.v. w ciężkich przypadkach zatrucia atropiną
- Postępowanie wspomagające – w przypadku pobudzenia można zastosować benzodiazepiny, przy hipertermii – aktywne chłodzenie pacjenta
Szczególne grupy ryzyka
Należy zwrócić szczególną uwagę na zwiększone ryzyko wystąpienia objawów przedawkowania u następujących grup pacjentów:
- Dzieci – wykazują znacznie większą wrażliwość na atropinę
- Osoby starsze – obniżony metabolizm leków, często współistniejące choroby
- Pacjenci z jaskrą z wąskim kątem przesączania
- Pacjenci z przerostem prostaty
- Osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego
- Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem majaczenia
Ze względu na brak zgłoszonych przypadków przedawkowania produktu Hemorol, powyższe informacje opierają się na ogólnej wiedzy dotyczącej farmakologii atropiny zawartej w korzeniu pokrzyku. 5 Należy jednak zawsze zachować ostrożność przy stosowaniu preparatów zawierających wyciągi z Atropa belladonna, ściśle przestrzegając zalecanych dawek.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania