topoizomeraza I
Topoizomeraza I to enzym odpowiedzialny za kontrolowanie topologicznego stanu DNA w komórce. Należy do klasy enzymów zwanych topoizomerazami, które uczestniczą w procesach replikacji, transkrypcji oraz rekombinacji DNA poprzez wprowadzanie przejściowych pęknięć w nici DNA.
Mechanizm działania topoizomerazy I polega na wprowadzeniu pojedynczego pęknięcia w jednej nici podwójnej helisy DNA, co umożliwia relaksację naprężeń powstających podczas rozplatania helisy. Enzym ten nie wymaga ATP do swojego działania, w przeciwieństwie do topoizomerazy II. Po rozluźnieniu struktury DNA, topoizomeraza I katalizuje ponowne połączenie przeciętych końców nici.
W kontekście klinicznym, topoizomeraza I stanowi cel dla leków przeciwnowotworowych z grupy inhibitorów topoizomerazy, takich jak irynotekan czy topotekan. Inhibitory te stabilizują kompleks topoizomeraza-DNA, uniemożliwiając ponowne połączenie nici DNA, co prowadzi do gromadzenia się uszkodzeń DNA i w konsekwencji do śmierci komórki nowotworowej. Skuteczność tych leków obserwuje się szczególnie w terapii raka jelita grubego, jajnika oraz drobnokomórkowego raka płuca.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Topotecan medac 1 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa topotekanu (chlorowodorek, 1 mg/ml koncentratu do infuzji) potwierdziły jego wyraźne działanie genotoksyczne, zgodne z mechanizmem inhibitora topoizomerazy I, prowadzącym do pęknięć nici DNA. Genotoksyczność została wykazana in vitro na komórkach chłoniaka mysiego i ludzkich limfocytach oraz in vivo na komórkach szpiku kostnego myszy. W badaniach rozwoju zarodkowo-płodowego topotekan wykazywał silne działanie embriotoksyczne i fetotoksyczne, powodując zwiększoną śmiertelność zarodków i płodów u szczurów i królików podczas organogenezy. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów nie stwierdzono istotnego wpływu na płodność samców i samic, jednak zaobserwowano jajeczkowanie mnogie oraz niewielki wzrost strat przedimplantacyjnych u samic, co może wskazywać na subtelne zaburzenia hormonalne i potencjalne ryzyko dla skuteczności reprodukcji.
chlorowodorek, cytostatyk, działanie genotoksyczne, embriotoksyczność, fetotoksyczność, gametogeneza, genotoksyczność, inhibitor topoizomerazy I, jajeczkowanie mnogie, kancerogenność, potencjał kancerogenny, profil bezpieczeństwa, strata przedimplantacyjna, szpik kostny, teratogenność, toksyczność, toksyczność zarodkowo-płodowa, topoizomeraza I, uszkodzenie DNA - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Topotecan medac 1 mg/ml
Topotekan medac, lek przeciwnowotworowy z grupy L01XX17, działa poprzez hamowanie topoizomerazy-I, co prowadzi do stabilizacji kowalencyjnego kompleksu enzym-DNA i indukcji pęknięć pojedynczych nici DNA w komórkach nowotworowych. W badaniach klinicznych u pacjentek z nawrotowym rakiem jajnika po leczeniu pochodnymi platyny, topotekan wykazał wyższy odsetek odpowiedzi na leczenie (20,5% vs. 14% dla paklitakselu) oraz dłuższy medianowy czas do progresji (19 vs. 15 tygodni) i całkowity czas przeżycia (62 vs. 53 tygodnie). W grupie opornej lub z wczesną wznową po cisplatynie odsetek odpowiedzi wyniósł 10%. Retrospektywna analiza potwierdziła skuteczność i dobrą tolerancję leku nawet przy dłuższym stosowaniu, z niskim odsetkiem przerwania terapii z powodu działań niepożądanych (3%). Należy jednak uwzględnić istotną toksyczność hematologiczną w ocenie bezpieczeństwa terapii.
całkowity czas przeżycia, chemioterapia dożylna, cisplatyna, drobnokomórkowy rak płuca, lek przeciwnowotworowy, mediana czasu do progresji, nawrotowy rak jajnika, odpowiedź na leczenie, paklitaksel, pęknięcie nici DNA, pochodne platyny, progresja choroby, replikacja DNA, terapia wspomagająca, toksyczność hematologiczna, topoizomeraza I, topotekan, współczynnik ryzyka - Leksykon substancji czynnych
Topotekan – Właściwości farmakodynamiczne
Topotekan, będący inhibitorem topoizomerazy I, wykazuje skuteczność przeciwnowotworową poprzez stabilizację kompleksu enzym-DNA, co prowadzi do pęknięć pojedynczych nici DNA i zahamowania replikacji. W badaniach klinicznych u pacjentek z nawrotowym rakiem jajnika, wcześniej leczonych chemioterapią na bazie platyny, topotekan wykazał odsetek odpowiedzi na poziomie 16-20,5%, z medianą czasu do progresji wynoszącą 19 tygodni i medianą przeżycia 62 tygodnie. W badaniu III fazy u pacjentów z nawrotem po pierwszorazowym leczeniu, doustna forma topotekanu w połączeniu z najlepszą terapią wspomagającą (BSC) istotnie wydłużyła medianę przeżycia do 25,9 tygodni w porównaniu do 13,9 tygodni w grupie BSC (HR 0,64; p=0,0104). W leczeniu drobnokomórkowego raka płuca topotekan podawany doustnie lub dożylnie wykazał porównywalną skuteczność, z medianą przeżycia około 30 tygodni i odsetkiem odpowiedzi około 20%. W porównaniu z kombinacją CAV, topotekan wykazał podobne wyniki w zakresie czasu do progresji i przeżycia. W raku szyjki macicy, skojarzenie topotekanu z cisplatyną istotnie poprawiło medianę przeżycia (9,4 vs. 6,5 miesiąca; HR 0,76; p=0,033) w porównaniu do monoterapii cisplatyną.
alkaloid roślinny, całkowity czas przeżycia, chemioradioterapia, czas do progresji, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, drobnokomórkowy rak płuca, działanie przeciwnowotworowe, guz lity, maksymalna tolerowana dawka, mielosupresja, mięsak Ewinga, nawrotowy rak jajnika, neuroblastoma, odpowiedź na leczenie, pęknięcie nici DNA, pNET, pochodne platyny, rak szyjki macicy, replikacja DNA, terapia wspomagająca, toksyczność hematologiczna, topoizomeraza I, topotekan dożylny, współczynnik ryzyka, wznowa choroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Topotecanum Accord 1 mg/ml
Topotekan, będący inhibitorem topoizomerazy I, wykazuje istotną aktywność przeciwnowotworową w leczeniu nawrotowego raka jajnika, drobnokomórkowego raka płuca oraz zaawansowanego raka szyjki macicy. W badaniach klinicznych u pacjentek z nawrotowym rakiem jajnika, po wcześniejszym leczeniu chemioterapią zawierającą platynę, topotekan wykazał odsetek odpowiedzi na poziomie 20,5% (95% CI: 13%-28%) oraz medianę czasu do progresji wynoszącą 19 tygodni, przewyższając paklitaksel (odpowiednio 14% i 15 tygodni). W leczeniu drobnokomórkowego raka płuca, zarówno doustne, jak i dożylne podawanie topotekanu, wykazało porównywalną skuteczność z medianą przeżycia około 30 tygodni i odsetkiem odpowiedzi około 20%. W badaniu GOG-0179 u pacjentek z zaawansowanym rakiem szyjki macicy, skojarzenie topotekanu z cisplatyną istotnie wydłużyło medianę przeżycia do 9,4 miesięcy w porównaniu do 6,5 miesięcy przy monoterapii cisplatyną (HR 0,76; p=0,033).