inhibitory CYP3A4 i P-gp
Inhibitory CYP3A4 i P-gp to substancje, które hamują aktywność cytochromu P450 3A4 (CYP3A4) oraz glikoproteiny P (P-gp), czyli kluczowych enzymów i transporterów biorących udział w metabolizmie i transporcie leków w organizmie. CYP3A4 jest najważniejszym izoenzymem cytochromu P450, odpowiedzialnym za metabolizm około 50% wszystkich leków, natomiast P-gp jest transporterem błonowym usuwającym substancje z komórek.
Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 i P-gp z lekami będącymi substratami tych białek może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji lekowych. Zahamowanie aktywności tych enzymów i transporterów powoduje zwiększenie biodostępności i stężenia we krwi substratów, co może skutkować nasileniem działań niepożądanych lub nawet toksycznością.
Do silnych inhibitorów CYP3A4 i P-gp należą m.in.: ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna, erytromycyna, werapamil oraz sok grejpfrutowy. Umiarkowanymi inhibitorami są np. flukonazol, diltiazem, cyklosporyna czy amiodaron. Znajomość statusu leku jako inhibitora CYP3A4 i P-gp jest kluczowa przy planowaniu farmakoterapii, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię.
W praktyce klinicznej przy stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 i P-gp konieczne jest często zmniejszenie dawki leku będącego substratem tych białek lub rozważenie alternatywnej terapii. Szczególnej uwagi wymagają leki o wąskim indeksie terapeutycznym, takie jak immunosupresanty, leki przeciwzakrzepowe czy niektóre leki przeciwarytmiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Baxiren 2,5 mg
Apiksaban, aktywny składnik leku Baxiren, jest metabolizowany głównie przez enzymy CYP3A4 oraz transportowany przez P-glikoproteinę (P-gp). Silne inhibitory CYP3A4 i P-gp, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), powodują dwukrotne zwiększenie AUC i 1,6-krotne zwiększenie Cmax apiksabanu, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania tych leków. Umiarkowane inhibitory, np. diltiazem (360 mg/dobę) i klarytromycyna (500 mg dwa razy na dobę), zwiększają AUC o 40-60% i Cmax o 30%, co wymaga ostrożności, ale niekoniecznie modyfikacji dawki. Silne induktory CYP3A4 i P-gp, takie jak ryfampicyna, zmniejszają AUC o 54% i Cmax o 42%, co może obniżać skuteczność apiksabanu, zwłaszcza w leczeniu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej, gdzie stosowanie induktorów jest niewskazane. Współstosowanie apiksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi jest przeciwwskazane z wyjątkiem określonych sytuacji klinicznych, a leki przeciwpłytkowe i NLPZ zwiększają ryzyko krwawienia i wymagają ostrożności.
ablacja cewnikowa, agregacja płytek krwi, antagonista receptora GPIIb/IIIa, apiksaban, azole przeciwgrzybicze, CYP3A4, cytochrom P450, czynnik krzepnięcia Xa, działanie przeciwpłytkowe, farmakodynamika, farmakokinetyka apiksabanu, heparyna niefrakcjonowana, induktory CYP3A4, inhibitory CYP3A4, inhibitory CYP3A4 i P-gp, inhibitory proteazy HIV, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, krwawienie, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niezastawkowe migotanie przedsionków, P-glikoproteina, protezoplastyka stawu biodrowego, stężenie w osoczu, węgiel aktywowany, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa