zakłucie igłą
Zakłucie igłą to powszechna procedura medyczna wykonywana w celach diagnostycznych lub terapeutycznych. Polega na przerwaniu ciągłości skóry za pomocą igły w celu pobrania płynów ustrojowych (krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu stawowego) lub podania leków, szczepionek czy środków kontrastowych.
W praktyce klinicznej zakłucia igłą są wykonywane w różnych technikach, w zależności od celu zabiegu. Najczęściej spotykane to: venepunkcja (pobranie krwi żylnej), nakłucie lędźwiowe (pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego), biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC), iniekcje domięśniowe, podskórne i dożylne.
Powikłania związane z zakłuciem igłą mogą obejmować krwiaki, infekcje, uszkodzenia nerwów, reakcje wazowagalne (omdlenia) oraz, rzadziej, nakłucie tętnicy czy odmy. W przypadku pracowników ochrony zdrowia istotne jest ryzyko zakłuć przypadkowych (ekspozycji zawodowej), które mogą prowadzić do transmisji patogenów krwiopochodnych.
Zgodnie z wytycznymi bezpieczeństwa, podczas zakłuć igłą należy stosować zasady aseptyki, używać odpowiedniego sprzętu (w tym systemów bezpiecznych), a po zabiegu właściwie utylizować ostre narzędzia. W wielu placówkach medycznych obowiązują szczegółowe protokoły postępowania po ekspozycji zawodowej na materiał potencjalnie zakaźny.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Epidemiologia
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego globalnie, z około 50 milionami przewlekle zakażonych osób na świecie i rocznym przyrostem około 1 miliona nowych zakażeń. W USA w 2022 roku zgłoszono 4 848 przypadków ostrego WZW C (około 67 400 szacowanych zakażeń po korekcie), co stanowi spadek o 3,5% względem 2021, ale wzrost o 99% względem 2015 roku. Przewlekłe WZW C odnotowano u 93 805 osób (40,2/100 000 mieszkańców), a śmiertelność wyniosła 2,89 zgonów na 100 000 mieszkańców, co oznacza spadek o 9% względem 2021. Zakażenie HCV odpowiada za około 27% przypadków marskości i 25% raka wątrobowokomórkowego. Najwyższe wskaźniki zachorowań i umieralności obserwuje się wśród rdzennych Amerykanów, mieszkańców Alaski oraz osób rasy czarnej, a głównym czynnikiem ryzyka pozostaje używanie narkotyków drogą iniekcji. Epidemiologia wskazuje na wzrost zachorowalności od lat 60. do 80. XX wieku, z późniejszym spadkiem, jednak od 2013 roku obserwuje się ponowny wzrost nowych zakażeń, szczególnie wśród młodych dorosłych.
bezpośrednio działające leki przeciwwirusowe, ciężka choroba wątroby, dysfunkcja wątroby, ekspozycja zawodowa, epidemia opioidowa, leczenie antywirusowe, lek przeciwwirusowy, marskość wątroby, nadzór epidemiologiczny, narkotyki drogą iniekcji, ostre zakażenie HCV, przeszczepienie narządów, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, rak wątrobowokomórkowy, rdzenni Amerykanie, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zachorowalność i umieralność, zakażenie HCV, zakażenie krwiopochodne, zakażenie przenoszone przez krew, zakłucie igłą - Leksykon chorób i schorzeń
Opoksa – Epidemiologia
Ospa małpia (mpox) jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirusa MPXV z rodzaju Orthopoxvirus, z dwoma głównymi kladami: I (Ia, Ib) i II (IIa, IIb). Globalny wybuch w latach 2022-2023 spowodowany był kladą IIb, natomiast od 2024 r. obserwuje się wzrost przypadków klady Ib, zwłaszcza w Demokratycznej Republice Konga (DRK) i krajach sąsiednich, co doprowadziło do ponownego ogłoszenia stanu zagrożenia zdrowia publicznego przez WHO. Do sierpnia 2024 r. zgłoszono ponad 21 786 potwierdzonych przypadków i 607 zgonów w 12 krajach afrykańskich, z dominacją DRK (90% przypadków). Transmisja wirusa odbywa się głównie przez bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi, zmiany skórne, fomity oraz potencjalnie przez wydzieliny dróg oddechowych i wertykalnie. Wykryto DNA wirusa w nasieniu, jednak rola transmisji seksualnej przez płyny ustrojowe wymaga dalszych badań. Epidemiologia wskazuje na dwa typy wybuchów: zoonotyczny klady Ia dotykający głównie dzieci oraz klady Ib z transmisją między ludźmi, obejmującą dorosłych, w tym pracownice seksualne.
diagnostyka laboratoryjna, fomit, MSM, nadzór nad ściekami, ospa prawdziwa, płyny ustrojowe, sekwencjonowanie genomu, stan zagrożenia zdrowia publicznego, systemy nadzoru, test amplifikacji kwasu nukleinowego, test PCR, transmisja kropelkowa, transmisja międzyludzka, transmisja odzwierzęca, transmisja seksualna, transmisja wertykalna, wirus ospy małpiej, wskaźnik śmiertelności, wydzielina z dróg oddechowych, zakłucie igłą - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Zapobieganie i profilaktyka
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) stanowi istotne zagrożenie zdrowotne, prowadząc do przewlekłego zapalenia, marskości, raka wątrobowokomórkowego oraz zgonu. Zakażenie HBV przenosi się przez kontakt z zakażoną krwią i płynami ustrojowymi. Najskuteczniejszą metodą profilaktyki jest szczepienie, które zapewnia 90-95% skuteczności w zapobieganiu przewlekłemu zakażeniu. Szczepionka podawana jest w 3-4 dawkach, z pierwszą dawką w ciągu 24 godzin po urodzeniu. Szczepienia zaleca się noworodkom, dzieciom, młodzieży, dorosłym z grup ryzyka oraz pracownikom ochrony zdrowia. Dostępne są różne preparaty, w tym Heplisav-B (2 dawki w odstępie miesiąca) oraz szczepionka skojarzona Twinrix. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) powinna być wdrożona do 72 godzin po ekspozycji i obejmuje podanie immunoglobuliny HBIG oraz rozpoczęcie lub kontynuację szczepień, w zależności od statusu szczepienia i źródła zakażenia.
analogi nukleozydów, antygen HBs, badanie serologiczne, dawka przypominająca szczepionki, entekawir, immunoglobulina przeciwko WZW B, lamiwudyna, marskość wątroby, płyny ustrojowe, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała anty-HBs, przeszczepienie komórek krwiotwórczych, przewlekłe zapalenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, reaktywacja HBV, status szczepienia, szczepienie ochronne, szczepionka przeciwko WZW B, tenofowir, terapia immunosupresyjna, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakłucie igłą - Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka – Wskazania do stosowania
Immunoglobulina ludzka anty-HBs jest kluczowym elementem biernej immunoprofilaktyki zakażeń wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV). Preparaty dostępne na rynku, takie jak GAMMA anty-HBs 200 (200 j.m./ml, do wstrzykiwań) oraz Hepatect CP (50 j.m./ml, do infuzji), zawierają wysokie miano przeciwciał skierowanych przeciwko antygenowi powierzchniowemu HBs. Wskazania do ich stosowania obejmują profilaktykę u noworodków matek nosicielek HBV, ochronę dzieci do 50 kg masy ciała narażonych na zakażenia szpitalne, zapobieganie reinfekcji po transplantacji wątroby, profilaktykę poekspozycyjną u osób nieimmunizowanych oraz ochronę pacjentów hemodializowanych i non-responderów na szczepienie. Podanie immunoglobuliny w ciągu 24-72 godzin po ekspozycji znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju zakażenia.
antygen powierzchniowy HBV, bierna ochrona immunologiczna, charakterystyka produktu leczniczego, ekspozycja zawodowa, immunoglobulina ludzka, immunoprofilaktyka zakażeń, niewydolność wątroby, odpowiedź immunologiczna, pacjent hemodializowany, podanie domięśniowe, procedura inwazyjna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciała anty-HBs, reinfekcja HBV, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, transmisja wertykalna, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie szpitalne HBV, zakłucie igłą - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Etiologia i przyczyny
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa HCV, charakteryzującą się wysoką zmiennością genetyczną (7 genotypów, ponad 67 podtypów) i głównie przenoszoną przez kontakt z zakażoną krwią, zwłaszcza przez niesterylny sprzęt dożylny. Około 75-85% zakażeń przechodzi w postać przewlekłą, prowadzącą do przewlekłego zapalenia wątroby, włóknienia, marskości (po 20-30 latach u 20-30% pacjentów) oraz raka wątrobowokomórkowego (HCC). Czynniki wpływające na progresję choroby to m.in. genotyp 3, współistniejące zakażenia HIV/HBV, spożywanie alkoholu, insulinooporność i otyłość. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu RNA wirusa we krwi i ocenie stopnia włóknienia wątroby, a przebieg kliniczny może być bezobjawowy lub manifestować się niespecyficznymi objawami, z ryzykiem powikłań pozawątrobowych, takich jak glomerulopatie, choroby autoimmunologiczne czy chłoniaki.
antygen HBs, apoptoza, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, chłoniak nieziarniczy, genotyp HCV, guzek regeneracyjny, hepatocyt, insulinooporność, jednoniciowe RNA, kłębuszkowe zapalenie nerek, komórka gwiaździsta wątroby, lek przeciwwirusowy, limfocyt B, limfocyt T, liszaj płaski, marskość wątroby, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, objawy grypopodobne, ostre zakażenie HCV, ostre zapalenie wątroby, polimorfizm genetyczny, porfiria skórna późna, poziom ALT, produkt krwiopochodny, przewlekła choroba wątroby, rak tarczycy, rak wątrobowokomórkowy, stres oksydacyjny, transfuzja krwi, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włóknienie wątroby, zakażenie przewlekłe, zakłucie igłą