skóra barwnikowa

Skóra barwnikowa to termin odnoszący się do zmian pigmentacyjnych skóry, które mogą być wynikiem różnych procesów patologicznych lub stanowić wariant prawidłowy. Charakteryzuje się obszarami o zwiększonej lub zmniejszonej zawartości melaniny, co prowadzi do widocznych zmian kolorytu skóry.

Zaburzenia pigmentacji mogą mieć charakter wrodzony (np. znamiona barwnikowe, plamy typu café-au-lait) lub nabyty (np. melasma, piegi, bielactwo). Ich etiologia jest zróżnicowana i obejmuje czynniki genetyczne, hormonalne, autoimmunologiczne, a także ekspozycję na promieniowanie UV czy reakcje polekowe.

Diagnostyka skóry barwnikowej opiera się na badaniu klinicznym, dermatoskopii oraz w wybranych przypadkach badaniu histopatologicznym. Szczególnej uwagi wymagają zmiany asymetryczne, o nieregularnych granicach, niejednorodnym zabarwieniu i szybkim wzroście, które mogą sugerować transformację nowotworową.

Leczenie zmian barwnikowych zależy od ich etiologii i charakteru. Obejmuje m.in. miejscowe stosowanie środków wybielających (np. hydrochinon, kwas azelainowy), peelingi chemiczne, laseroterapię, krioterapię lub chirurgiczne usunięcie zmian. Profilaktyka skóry barwnikowej powinna uwzględniać ochronę przeciwsłoneczną i regularną kontrolę dermatologiczną.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak skóry – Patofizjologia i mechanizm

Czerniak skóry, wywodzący się z melanocytów, charakteryzuje się dwufazowym wzrostem: radialnym (grubość guza <1 mm, niskie ryzyko przerzutów) oraz wertykalnym (grubość >1 mm, zdolność do przerzutowania). Ekspozycja na promieniowanie UV, zwłaszcza intensywna i przerywana, indukuje mutacje DNA melanocytów, w tym mutacje w genach BRAF (40-60%, najczęściej V600E) i NRAS (15-30%), które aktywują szlak MAPK, kluczowy w patogenezie czerniaka. Dodatkowo, dysregulacja szlaku PI3K/AKT/mTOR (aktywacja w ~70% przypadków) oraz mutacje w genach supresorowych, takich jak NF1 (10-15%), przyczyniają się do progresji nowotworu. Mechanizmy przerzutowania obejmują przejście nabłonkowo-mezenchymalne (EMT) z utratą E-kadheryny i wzrostem N-kadheryny oraz mimikrę naczyniową, co ułatwia inwazję i rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych. Układ odpornościowy odgrywa istotną rolę w kontroli czerniaka, jednak nowotwór wykorzystuje mechanizmy immunosupresyjne, takie jak ekspresja B7-H1, aby unikać eliminacji immunologicznej.
czerniak skóry, deaminacja cytozyny, dimer pirymidynowy, E-kadheryna, EMT, faza wzrostu radialnego, faza wzrostu wertykalnego, gen supresorowy, granica skórno-naskórkowa, inhibitor BRAF, kaskada MAPK, kinaza serynowo-treoninowa, melanocyt, mimikra naczyniowa, miRNA, mutacja BRAF V600E, mutacja missensowna, mutacja NRAS, promieniowanie UV, przerzut, senescencja komórkowa, skóra barwnikowa, supresja immunologiczna, syntaza tlenku azotu, szlak Hedgehog, szlak PI3K, warstwa podstawna naskórka, wolny rodnik
Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry nieczerniakowy – Etiologia i przyczyny

Rak skóry nieczerniakowy (NMSC), obejmujący głównie raka podstawnokomórkowego (BCC) i kolczystokomórkowego (SCC), jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u ludzi. Etiologia NMSC jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą promieniowania ultrafioletowego (UV), które odpowiada za 90-95% przypadków. UVB powoduje bezpośrednie uszkodzenia DNA, natomiast UVA penetruje głębiej i również przyczynia się do karcynogenezy. Kluczowe mechanizmy molekularne obejmują powstawanie dimerów pirymidynowych, aktywację szlaku hedgehog (szczególnie w BCC), zmiany w ekspresji p53 oraz supresję układu immunologicznego skóry. Różne wzorce ekspozycji UV predysponują do różnych typów nowotworu: BCC wiąże się z intensywną, przerywaną ekspozycją, a SCC z kumulatywnym, długotrwałym narażeniem. Czynniki genetyczne, takie jak mutacje w PTCH1, SMO (BCC) oraz TP53 i genach HLA (SCC), a także dziedziczne zespoły (np. zespół Gorlina, xeroderma pigmentosum) znacząco zwiększają ryzyko rozwoju NMSC.
antygen HLA, białko p53, choroba autoimmunologiczna, czerniak, dimery pirymidynowe, immunosupresja, karcynogeneza skóry, lek immunosupresyjny, łuszczyca, melanina, mutacja genetyczna, nadzór immunologiczny, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, przeszczep narządu, przewlekły stan zapalny, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry nieczerniakowy, rogowacenie słoneczne, skóra barwnikowa, stan przedrakowy, supresja immunologiczna, szlak Hedgehog, terapia PUVA, toczeń skórny, uszkodzenie DNA, wirus brodawczaka ludzkiego, zespół Bazex-Dupré-Christol, zespół Gorlina
Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Epidemiologia

Rak podstawnokomórkowy (BCC) jest najczęstszym nowotworem złośliwym skóry, stanowiąc około 80% wszystkich nieczerniakowych nowotworów skóry (NMSC). Zachorowalność na BCC rośnie globalnie, z rocznym wzrostem od 3 do 10%, a w USA diagnozuje się około 3,6 miliona nowych przypadków rocznie. Wskaźniki zachorowalności wykazują zróżnicowanie geograficzne, najwyższe w Australii (1000/100 000 osobolat), a najniższe w Afryce (1/100 000 osobolat). W Europie, np. w Wielkiej Brytanii, standaryzowany wskaźnik wynosi 285/100 000 osobolat. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie UV, jasny fototyp skóry (typ I/II Fitzpatricka), wiek (mediana diagnozy 68 lat), płeć męską (stosunek 2:1), immunosupresję, predyspozycje genetyczne (m.in. mutacje PTCH1, zespół Gorlina) oraz korzystanie z solariów, które zwiększa ryzyko BCC przed 40 r.ż. o 69%. Lokalizacja zmian to głównie okolice głowy i szyi (70-80%), rzadziej tułów i okolice krocza.
albinizm, chirurgia Mohsa, choroba Dariera, fototyp skóry, immunosupresja, krioterapia, lek fotouczulający, lek immunosupresyjny, łyżeczkowanie, naciek okołonerwowy, nieczerniakowy nowotwór skóry, pęcherzowe oddzielanie się naskórka, postać twardzinopodobna, powierzchowny rak podstawnokomórkowy, promieniowanie jonizujące, promieniowanie UV, promieniowanie UVB, przerzutowy rak podstawnokomórkowy, radioterapia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, skala Fitzpatricka, skóra barwnikowa, wycięcie chirurgiczne, zespół Gorlina, zespół Muira-Torre’a, zespół Rasmussena, zespół Rombo

skóra barwnikowa

Powiązane wpisy

Czerniak skóry – Patofizjologia i mechanizm

Rak skóry nieczerniakowy – Etiologia i przyczyny

Rak podstawnokomórkowy – Epidemiologia