nowotwór okołobrodawkowy
Nowotwór okołobrodawkowy (periampullary carcinoma) to określenie grupy nowotworów złośliwych zlokalizowanych w okolicy brodawki Vatera (ampulla Vateri) w dwunastnicy. Grupa ta obejmuje raka głowy trzustki, raka brodawki Vatera, raka dystalnej części przewodu żółciowego wspólnego oraz raka dwunastnicy. Nowotwory te, choć mają różne pochodzenie tkankowe, łączy podobna lokalizacja anatomiczna i częściowo zbliżona symptomatologia.
Klinicznie nowotwory okołobrodawkowe manifestują się najczęściej żółtaczką mechaniczną, bólem brzucha, utratą masy ciała i pogorszeniem stanu ogólnego. Charakterystycznym objawem jest również objaw Courvoisiera, czyli wyczuwalny, niebolesny pęcherzyk żółciowy przy współistniejącej żółtaczce. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (USG, TK, MRI, MRCP, EUS), badania endoskopowe (ERCP) oraz biopsję zmiany.
Leczenie nowotworów okołobrodawkowych zależy od typu histologicznego, stopnia zaawansowania oraz stanu ogólnego pacjenta. Podstawową metodą terapeutyczną pozostaje radykalne leczenie chirurgiczne, najczęściej w postaci pankreatoduodenektomii (operacja Whipple’a) lub jej modyfikacji. W przypadkach nieoperacyjnych stosuje się leczenie paliatywne, w tym drenaż dróg żółciowych, chemioterapię lub radioterapię. Rokowanie zależy głównie od typu nowotworu – najlepsze jest w przypadku raka brodawki Vatera, najgorsze w raku trzustki.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak ampulli vatera – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak ampulli Vatera stanowi około 6% nowotworów okolicy okołobrodawkowej i cechuje się lepszym rokowaniem niż rak trzustki, głównie dzięki wczesnemu pojawieniu się objawów, takich jak żółtaczka zaporowa. Wskaźniki przeżycia całkowitego po leczeniu operacyjnym wynoszą 79% po roku, 40% po 5 latach, 24-25% po 10 latach oraz 10% po 15 latach, z medianą przeżycia około 37 miesięcy. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są status węzłów chłonnych (pozytywny status, liczba zajętych węzłów ≥2, THLN <14, LNR ≥0,15), podtyp histopatologiczny (gorsze rokowanie dla podtypu trzustkowo-żółciowego z 5-letnim przeżyciem 27,5% vs 61% dla jelitowego), poziom markera CA 19-9 (optymalny punkt odcięcia 46 U/ml), inwazja naczyń limfatycznych, marginesy resekcji (R0 vs R1/R2), wielkość guza ≥2,0 cm, inwazja okołonerwowa oraz stan ogólny pacjenta. Wczesne stadia choroby (IA, IB, IIA) charakteryzują się wyższą medianą przeżycia (78,9 miesiąca) w porównaniu do zaawansowanych (IIB, III) (30,3 miesiąca, p=0,066).
chemioradioterapia, inwazja naczyń limfatycznych, inwazja okołonerwowa, marginesy resekcji, marker CA 19-9, nowotwór okołobrodawkowy, podtyp histopatologiczny, podtyp jelitowy, podtyp mieszany, podtyp trzustkowo-żółciowy, procedura Whipple’a, przerzut do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, przeżycie wolne od progresji, rak ampulli Vatera, rak brodawki Vatera, rak trzustki, reakcja desmoplastyczna, sekwencja gruczolak-gruczolakorak, stopień patologiczny, terapia uzupełniająca, wskaźnik zajęcia węzłów chłonnych, zabieg chirurgiczny, zajęcie węzłów chłonnych, żółtaczka zaporowa, zróżnicowanie histologiczne