choroba Pageta pozasutkowa
Choroba Pageta pozasutkowa (extramammary Paget’s disease, EMPD) to rzadki nowotwór pochodzenia nabłonkowego, występujący w regionach bogatych w gruczoły apokrynowe poza obszarem sutka. Najczęściej lokalizuje się w okolicach anogenitalnych, pachwinach, pachach i pępku.
Histopatologicznie charakteryzuje się obecnością dużych, jasnych komórek Pageta w obrębie naskórka. W około 25-30% przypadków towarzyszy mu nowotwór złośliwy narządów wewnętrznych, dlatego diagnostyka zawsze powinna obejmować poszukiwanie potencjalnego guza pierwotnego, szczególnie w układzie moczowo-płciowym czy przewodzie pokarmowym.
Klinicznie EMPD objawia się jako dobrze odgraniczona, rumieniowata zmiana o charakterze wyprysku lub liszaja, często swędząca, co prowadzi do opóźnienia właściwej diagnozy. Leczeniem z wyboru jest szerokie wycięcie chirurgiczne z zachowaniem odpowiednich marginesów, choć stosuje się również terapie oszczędzające, jak leczenie fotodynamiczne, miejscowe immunomodulatory czy krioterapię.
Choroba Pageta pozasutkowa ma tendencję do nawrotów miejscowych (20-60% przypadków), dlatego kluczowa jest długoterminowa obserwacja pacjentów. Rokowanie zależy głównie od obecności inwazji dermalnej, przerzutów do węzłów chłonnych oraz współistnienia nowotworu wewnętrznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Balanitis – Etiologia i przyczyny
Balanitis, czyli zapalenie żołędzi prącia, to stan zapalny obejmujący głównie żołądź, częściej występujący u mężczyzn nieobrzezanych, z częstością 3-11% w populacji. Etiologia jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą infekcji grzybiczych, zwłaszcza Candida albicans, które proliferują w ciepłym, wilgotnym środowisku pod napletkiem, szczególnie u pacjentów z cukrzycą, gdzie glukozuria sprzyja rozwojowi drobnoustrojów. Zakażenia bakteryjne (Bacteroides, Streptococcus, Staphylococcus, Gardnerella vaginalis) oraz infekcje przenoszone drogą płciową (Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Treponema pallidum, HSV, HPV, Trichomonas vaginalis, Mycoplasma genitalium, Haemophilus ducreyi) również odgrywają istotną rolę. Poza infekcjami, balanitis może być wywołane przez czynniki drażniące (mydła, detergenty, lateks, spermicydy), dermatozy (łuszczyca, egzema, liszaj płaski i twardzinowy, balanitis xerotica obliterans) oraz specyficzne formy zapalenia, takie jak balanitis Zoona czy balanitis circinata. Czynniki ryzyka obejmują niedostateczną higienę, stulejkę, cukrzycę (zwłaszcza u pacjentów stosujących inhibitory SGLT-2), otyłość, obniżoną odporność oraz brak obrzezania, który znacząco zwiększa ryzyko rozwoju balanitis poprzez sprzyjanie akumulacji smegmy i mikroorganizmów.
Przewlekłe zapalenie żołędzi wiąże się z 3,8-krotnym wzrostem ryzyka rozwoju raka prącia, w tym raka podstawnokomórkowego, płaskonabłonkowego, mięsaków Kaposiego oraz choroby Pageta pozasutkowej. Szczególnie u osób starszych z przewlekłym balanitis należy rozważyć obecność śródnabłonkowej neoplazji prącia (PeIN) oraz infekcji HPV wysokiego ryzyka. Diagnostyka powinna uwzględniać różnicowanie przyczyn infekcyjnych i nieinfekcyjnych, a leczenie dostosowane do etiologii, z uwzględnieniem kontroli cukrzycy i eliminacji czynników drażniących. Profilaktyka obejmuje edukację higieniczną, rozważenie obrzezania u pacjentów z nawracającymi epizodami oraz monitorowanie zmian skórnych pod kątem transformacji nowotworowej.
Bacteroides, balanitis, balanitis circinata, balanitis xerotica obliterans, Balanitis Zoona, balanoposthitis, Candida albicans, Chlamydia trachomatis, choroba Pageta pozasutkowa, dapagliflozyna, dwoinka rzeżączki, egzema, Gardnerella vaginalis, Haemophilus ducreyi, inhibitor SGLT-2, krętek blady, liszaj płaski, liszaj twardzinowy, łuszczyca, mięsak Kaposiego, Mycoplasma genitalium, Neisseria gonorrhoeae, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, reaktywne zapalenie stawów, rzęsistek pochwowy, smegma, spermicyd, śródnabłonkowa neoplazja prącia, Staphylococcus, Streptococcus, stulejka, świerzb, Treponema pallidum, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki pospolitej