staw udowo-piszczelowy
Staw udowo-piszczelowy (łac. articulatio femorotibialis) stanowi największą część stawu kolanowego, będącego najbardziej złożonym stawem w organizmie człowieka. Jest to staw zawiasowy, utworzony przez powierzchnie stawowe kłykci kości udowej oraz powierzchnie stawowe kłykci piszczeli.
Stabilność stawu udowo-piszczelowego zapewniają więzadła poboczne (przyśrodkowe i boczne), więzadła krzyżowe (przednie i tylne) oraz łąkotki (przyśrodkowa i boczna). Powierzchnie stawowe pokryte są chrząstką szklistą, która umożliwia płynny ruch i minimalizuje tarcie podczas poruszania stawem.
Patologie stawu udowo-piszczelowego obejmują chorobę zwyrodnieniową, uszkodzenia łąkotek, zerwania więzadeł (szczególnie więzadła krzyżowego przedniego), niestabilność stawu oraz zapalenia błony maziowej. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, badaniach obrazowych (RTG, MRI, USG) oraz artroskopii, która pełni zarówno funkcję diagnostyczną, jak i terapeutyczną.
Leczenie schorzeń stawu udowo-piszczelowego jest zależne od rodzaju patologii i obejmuje postępowanie zachowawcze (fizjoterapia, farmakoterapia), jak również interwencje chirurgiczne, w tym artroskopowe rekonstrukcje więzadeł, naprawy łąkotek czy endoprotezoplastykę w zaawansowanej chorobie zwyrodnieniowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rozdarciu menisku (uszkodzenie chrząstki kolanowej) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rozdarcie menisku, będące jednym z najczęstszych uszkodzeń chrząstki stawu kolanowego, dotyczy łąkotek przyśrodkowej i bocznej, które pokrywają około 70% powierzchni stawowej plateau piszczelowego. Uszkodzenia te mogą powstać na skutek urazu (np. gwałtowne skręcenie kolana przy pełnym obciążeniu) lub degeneracji związanej z wiekiem. Objawy obejmują ból wzdłuż linii stawu, obrzęk, ograniczenie ruchomości, uczucie blokady oraz trzeszczenia. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, przede wszystkim rezonansie magnetycznym (MRI) i artroskopii. Leczenie zachowawcze obejmuje protokół RICE, farmakoterapię (NLPZ, paracetamol, iniekcje kortykosteroidów) oraz fizjoterapię ukierunkowaną na wzmacnianie mięśni i poprawę stabilności kolana. W przypadku braku poprawy lub znacznych uszkodzeń wskazane jest leczenie operacyjne, najczęściej artroskopia z częściową meniskektomią lub naprawą menisku.
artroskopia, ból kolana, całkowita meniskektomia, choroba zwyrodnieniowa stawu, chrząstka kolanowa, chrząstka stawowa, częściowa meniskektomia, infekcja rany, iniekcja kortykosteroidów, łąkotka, mięsień czworogłowy uda, mięsień kulszowo-goleniowy, naprawa menisku, niesteroidowy lek przeciwzapalny, orteza kolanowa, pielęgniarka ortopedyczna, propriocepcja, protokół RICE, przeszczep menisku, rezonans magnetyczny, rozdarcie menisku, stabilizator kolana, staw udowo-piszczelowy, szpara stawowa, więzadło kolana, wysięk w stawie, zakrzepica żył głębokich - Leksykon chorób i schorzeń
Zerwanie łąkotki – Patofizjologia i mechanizm
Łąkotki przyśrodkowa i boczna, zbudowane głównie z kolagenu typu I, pokrywają około 70% powierzchni stawowej plateau piszczeli i pełnią kluczową rolę w przenoszeniu obciążeń oraz amortyzacji stawu udowo-piszczelowego. Ich unaczynienie jest ograniczone do zewnętrznej 1/3 („strefa czerwona”), co determinuje potencjał gojenia uszkodzeń w tej części, podczas gdy wewnętrzne 2/3 („strefa biała”) pozostają beznaczyniowe i mają ograniczone zdolności regeneracyjne. Uszkodzenia łąkotek powstają najczęściej w wyniku sił rotacyjnych i ścinających, szczególnie przy zgiętym kolanie, co jest typowe dla aktywności sportowych wymagających gwałtownych zmian kierunku, przyspieszeń i hamowań. U młodszych pacjentów dominują zerwania pionowe, takie jak „rączka od wiadra”, natomiast u osób starszych przeważają zerwania degeneracyjne o charakterze poziomym, często związane z procesami zwyrodnieniowymi i zapaleniem stawów. Współistnienie urazów łąkotki z uszkodzeniami więzadła krzyżowego przedniego (ACL) jest częste, zwłaszcza w przypadku łąkotki przyśrodkowej.
biomarker zapalny, błona maziowa, ból neuropatyczny, choroba zwyrodnieniowa stawów, czynnik wzrostu, fibrochondrocyt, kolagen typu I, komórka macierzysta, łąkotka boczna, łąkotka przyśrodkowa, macierz pozakomórkowa, medycyna regeneracyjna, meniscektomia, nocyceptor, osocze bogatopłytkowe, plateau piszczeli, płyn maziowy, płyn owodniowy, rezonans magnetyczny, siła koślawienia, siła ścinająca, siła szpotawiąca, staw udowo-piszczelowy, strefa biała łąkotki, strefa czerwona łąkotki, terapia biologiczna, torebka stawowa, więzadło krzyżowe przednie, zerwanie degeneracyjne, zerwanie pionowe, zerwanie poziome, zerwanie promieniste