mutacja ALK
Mutacja ALK (kinazy chłoniaka anaplastycznego) stanowi istotny marker molekularny w diagnostyce i leczeniu niektórych typów nowotworów. Najczęściej występuje w postaci rearanżacji genu ALK, prowadzącej do powstania genów fuzyjnych, z których najlepiej poznany jest EML4-ALK.
Obecność mutacji ALK ma szczególne znaczenie w niedrobnokomórkowym raku płuca (NDRP), gdzie występuje u około 3-7% pacjentów, głównie niepalących lub byłych palaczy z histologicznym typem gruczolakoraka. Rearanżacje ALK prowadzą do konstytutywnej aktywacji szlaku kinazy tyrozynowej, stymulując proliferację komórek nowotworowych.
Wykrywanie mutacji ALK jest kluczowym elementem diagnostyki molekularnej NDRP, umożliwiającym wdrożenie terapii celowanej inhibitorami ALK, takimi jak kryzotynib, alektynib, brygatynib czy lorlatynib. Metody diagnostyczne obejmują fluorescencyjną hybrydyzację in situ (FISH), immunohistochemię (IHC) oraz techniki molekularne oparte na PCR i sekwencjonowaniu nowej generacji (NGS).
Leczenie inhibitorami ALK u pacjentów z rearanżacją ALK znacząco poprawia rokowanie, wydłużając czas wolny od progresji choroby i przeżycie całkowite w porównaniu do standardowej chemioterapii. Niestety, u większości pacjentów po pewnym czasie rozwija się oporność na inhibitory ALK, co wymaga monitorowania mechanizmów oporności i odpowiedniego modyfikowania strategii terapeutycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neuroblastoma – Epidemiologia
Neuroblastoma jest najczęstszym pozaczaszkowym nowotworem litym u dzieci, stanowiącym 6-10% wszystkich nowotworów pediatrycznych i odpowiadającym za około 15% zgonów nowotworowych w tej grupie wiekowej. Roczna zapadalność w USA wynosi 650-800 przypadków, co przekłada się na 10,2 na milion dzieci i 65 na milion niemowląt. Mediana wieku diagnozy to 17-19 miesięcy, z 37% przypadków rozpoznawanych w okresie niemowlęcym i 90% przed 5. rokiem życia. Choroba występuje częściej u chłopców (stosunek 1,3:1) oraz u rasy kaukaskiej. Rodzinne przypadki stanowią 1-2%, głównie związane z mutacjami genu ALK. W około 50% przypadków diagnozuje się przerzuty, co wiąże się z gorszym rokowaniem. Klasyfikacja prognostyczna COG uwzględnia wiek, stadium, amplifikację MYCN, histologię i ploidię DNA, a negatywne markery to m.in. wiek >18 miesięcy, przerzuty, amplifikacja MYCN, utrata 1p i 11q oraz zysk 17q. Pięcioletnie przeżycie względne wynosi >90% w niskim ryzyku, ale <50% w wysokim ryzyku, pomimo intensywnej terapii.
amplifikacja MYCN, badanie obrazowe, badanie przesiewowe, biopsja płynna, diagnostyka obrazowa, guz wieloogniskowy, inhibitor ALK, katecholaminy w moczu, mutacja ALK, nawrót choroby, neuroblastoma, neuroblastoma wysokiego ryzyka, neurofibromatoza typu 1, profil genomowy, terapia wielomodalna, zapadalność roczna, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni - Leksykon chorób i schorzeń
Neuroblastoma – Leczenie
Neuroblastoma jest najczęstszym pozaczaszkowym guzem litym u dzieci, stanowiąc około 10% nowotworów pediatrycznych i odpowiadając za 15% zgonów nowotworowych w tej grupie. Wskaźnik 5-letniego przeżycia poprawił się znacząco między 1975 a 2020 rokiem, osiągając 93% u dzieci poniżej 1 roku życia oraz 83% u dzieci w wieku 1-14 lat. Leczenie opiera się na klasyfikacji ryzyka (niskie, pośrednie, wysokie) uwzględniającej wiek, stadium, histologię, status MYCN, lokalizację guza, poziomy LDH i ferrytyny oraz odpowiedź na terapię. Pacjenci niskiego ryzyka mają 5-letnie przeżycie około 98%, pośredniego 70-90%, a wysokiego ryzyka około 62%. Terapia niskiego ryzyka obejmuje głównie chirurgię, z selektywnym zastosowaniem chemioterapii (karboplatyna, cyklofosfamid, doksorubicyna, etopozyd) i rzadko radioterapii. U niemowląt z małymi, bezobjawowymi guzami nadnerczy możliwa jest obserwacja bez interwencji.
autologiczny przeszczep komórek macierzystych, całkowite usunięcie guza, chemioterapia indukcyjna, choroba przerzutowa, dehydrogenaza mleczanowa, difluorometyloornityna, inhibitor ALK, komórki NK, leczenie podtrzymujące, lek anty-angiogenny, mutacja ALK, neuroblastoma wysokiego ryzyka, pozaczaszkowy guz lity, remisja choroby, stratyfikacja ryzyka, szczepionka przeciwnowotworowa, terapia CAR-T, terapia MIBG, terapia mieloablacyjna, wskaźnik pięcioletniego przeżycia