CYP2E1
CYP2E1 (Cytochrom P450 2E1) to enzym z rodziny cytochromów P450, odgrywający kluczową rolę w metabolizmie wielu leków, toksyn i substancji endogennych. Jest kodowany przez gen CYP2E1, zlokalizowany na chromosomie 10 (10q26.3).
Ekspresja CYP2E1 występuje głównie w wątrobie, choć enzym ten można znaleźć również w innych tkankach, jak płuca, mózg czy nerki. CYP2E1 odpowiada za metabolizm alkoholu etylowego, acetonu, benzenu, paracetamolu oraz wielu innych związków o niskiej masie cząsteczkowej, w tym halogenowanych węglowodorów i nitrozamin.
Z klinicznego punktu widzenia, CYP2E1 ma istotne znaczenie w patogenezie alkoholowego uszkodzenia wątroby. Długotrwałe spożywanie alkoholu indukuje ekspresję CYP2E1, co prowadzi do zwiększonej produkcji reaktywnych form tlenu (ROS) i nasilenia stresu oksydacyjnego. Ponadto, polimorfizmy genu CYP2E1 mogą wpływać na indywidualną podatność na hepatotoksyczność paracetamolu i choroby związane z alkoholem.
Aktywność CYP2E1 może być hamowana przez niektóre leki (np. disulfiram) i indukowana przez inne substancje (np. izoniazyd, etanol). Zrozumienie funkcji i regulacji CYP2E1 ma istotne znaczenie w farmakogenetyce, toksykologii i medycynie klinicznej, szczególnie w kontekście interakcji lekowych i indywidualizacji terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Nolpaza 40 mg tabletki dojelitowe 40 mg
Pantoprazol, substancja czynna Nolpazy 40 mg, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez podwyższenie pH żołądka oraz metabolizm przez izoenzymy cytochromu P450, zwłaszcza CYP2C19 i CYP3A4. Znaczące zmniejszenie biodostępności obserwuje się w przypadku azoli przeciwgrzybiczych (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), inhibitorów proteazy HIV (szczególnie atazanawiru) oraz erlotynibu, co wymaga odpowiedniego dostosowania terapii lub monitorowania skuteczności. W przypadku inhibitorów proteazy HIV zaleca się ograniczenie dawki pantoprazolu do 20 mg/dobę i ścisłe monitorowanie pacjenta. Ponadto, u pacjentów stosujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon) obserwuje się wzrost wartości INR i czasu protrombinowego, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu dużych dawek metotreksatu (np. 300 mg), gdyż pantoprazol może zwiększać jego stężenie i nasilać działania niepożądane, co może wymagać czasowego odstawienia leku.
amoksycylina, atazanawir, azol przeciwgrzybiczny, biodostępność leku, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P450, czas protrombinowy, diazepam, digoksyna, diklofenak, doustny lek antykoncepcyjny, dysfagia, dziurawiec zwyczajny, erlotynib, etynyloestradiol, fenprokumon, fluwoksamina, glibenklamid, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lewonorgestrel, metoprolol, metotreksat, metronidazol, naproksen, nifedypina, Nolpaza, P-glikoproteina, pantoprazol, piroksykam, pochodna kumaryny, pozakonazol, ryfampicyna, środek zobojętniający, teofilina, warfaryna - Leksykon substancji czynnych
Nagietek – Interakcje
Nagietek lekarski (Calendula officinalis L.) wykazuje właściwości przeciwzapalne, łagodzące i regenerujące, co znajduje zastosowanie w wielu preparatach leczniczych, takich jak Azucalen, Padma 28 Formuła czy Tinctura Calendulae Phytopharm. Pomimo braku szczegółowych badań klinicznych dotyczących interakcji wyciągów z nagietka, istotnym aspektem jest wysoka zawartość etanolu w tych preparatach (58-70% V/V), co może prowadzić do potencjalnych interakcji farmakologicznych. Szczególnie należy zwrócić uwagę na możliwe nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), interakcje z lekami metabolizowanymi przez enzymy cytochromu P450, a także ryzyko nasilenia działania leków hipoglikemizujących i przeciwzakrzepowych. W preparatach złożonych, takich jak Padma 28 Formuła, obecność dodatkowych składników roślinnych może teoretycznie wpływać na profil interakcji, choć producent nie odnotował dotychczas klinicznych przypadków takich zdarzeń.
agregacja płytek krwi, CYP2E1, cytochrom P450, działanie hipoglikemizujące, działanie immunomodulujące, działanie sedatywne, enzymy cytochromu P450, krzepnięcie krwi, kwas acetylosalicylowy, lek hipoglikemizujący, lek immunomodulujący, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nagietek lekarski, ośrodkowy układ nerwowy, parametry krzepnięcia krwi, poziom glukozy, przepuszczalność skóry, stężenie we krwi, warfaryna, właściwości immunomodulujące, właściwości przeciwzapalne, wyciąg z nagietka, zaburzenia czynności wątroby, związki flawonoidowe - Leksykon substancji czynnych
Liść mącznicy – Interakcje
Liść mącznicy (Arctostaphylos uva-ursi L.) jest składnikiem preparatu Urofort, który zawiera wyciąg roślinny z liścia mącznicy, ziela nawłoci i ziela pokrzywy w proporcjach 45/35/20 oraz 40-50% V/V etanolu jako rozpuszczalnika. Dotychczas nie odnotowano udokumentowanych interakcji lekowych dla Urofort, jednak ze względu na farmakologiczne właściwości liścia mącznicy, możliwe są teoretyczne interakcje z lekami moczopędnymi (np. furosemid, hydrochlorotiazyd) prowadzące do nasilenia diurezy i ryzyka odwodnienia (umiarkowany poziom istotności), lekami wpływającymi na pH moczu, co może modyfikować aktywność bakteriostatyczną arbutyny, głównego składnika liścia mącznicy (umiarkowany poziom istotności), a także z lekami metabolizowanymi przez układ cytochromu P450, zwłaszcza CYP2E1, ze względu na obecność etanolu w preparacie (umiarkowany do wysokiego poziomu istotności). Ponadto, alkohol etylowy zawarty w Urofort może kumulować się z dodatkowo spożywanym alkoholem, zwiększając ryzyko hepatotoksyczności i działań niepożądanych (wysoki poziom istotności).
antybiotyk, arbutyna, Arctostaphylos uva-ursi, CYP2E1, cytochrom P450, diuretyk, diureza, działanie bakteriostatyczne, działanie hepatotoksyczne, działanie moczopędne, działanie przeciwbakteryjne, działanie synergistyczne, furosemid, hydrochlorotiazyd, indeks terapeutyczny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kaskada krzepnięcia, lek alkalizujący mocz, lek diuretyczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, lek zakwaszający mocz, liść mącznicy, odwodnienie, pH moczu, poziom glukozy, wyciąg płynny złożony, zakażenie układu moczowego, ziele nawłoci, związek fenolowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Geroladut 0,5 mg
Dutasteryd, stosowany w terapii łagodnego przerostu gruczołu krokowego, znacząco obniża stężenie PSA w surowicy, co wymaga uwzględnienia przy interpretacji wyników diagnostycznych w kierunku raka prostaty. Metabolizm dutasterydu odbywa się głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP3A5, a jego stężenie w surowicy może wzrastać 1,6-1,8-krotnie przy jednoczesnym stosowaniu umiarkowanych inhibitorów CYP3A4 i P-glikoproteiny, takich jak werapamil czy diltiazem. Silne inhibitory CYP3A4 (np. rytonawir, indynawir, nefazodon, itrakonazol, ketokonazol) mogą prowadzić do istotnego wzrostu ekspozycji na dutasteryd, co wymaga monitorowania i ewentualnej redukcji dawki. Dutasteryd nie wykazuje istotnych interakcji farmakokinetycznych z warfaryną, digoksyną, tamsulozyną czy terazosyną, a także nie wpływa na aktywność kluczowych enzymów CYP450 (CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4). W przypadku długotrwałego stosowania zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu ze względu na potencjalne kumulatywne obciążenie wątroby.
5α-reduktaza, cholestyramina, CYP1A2, CYP2C9, CYP2E1, CYP3A4, CYP3A5, digoksyna, dutasteryd, dysfagia, inhibitor 5α-reduktazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor P-glikoproteiny, ketokonazol, okres półtrwania, PSA w surowicy, rak gruczołu krokowego, rytonawir, specyficzny antygen sterczowy, tamsulozyna, terazosyna, warfaryna, werapamil, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon substancji czynnych
Korzeń mydlnicy – Interakcje
Korzeń mydlnicy (Saponaria officinalis L., radix) zawiera saponazydy, które ze względu na swoje właściwości powierzchniowo czynne mogą wpływać na farmakokinetykę leków poprzez obniżanie napięcia powierzchniowego i zwiększanie rozpuszczalności trudno rozpuszczalnych w wodzie substancji leczniczych. W efekcie może dochodzić do zwiększenia biodostępności tych leków, co potencjalnie nasila ich działanie oraz ryzyko działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest to w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak warfaryna czy digoksyna, gdzie nawet niewielkie zmiany stężenia mogą mieć kliniczne znaczenie. Preparaty zawierające korzeń mydlnicy, np. Pectosol, zawierają również etanol w stężeniu 57-63% V/V, co dodatkowo może nasilać przepuszczalność błon biologicznych i wpływać na metabolizm leków, zwłaszcza tych metabolizowanych przez CYP2E1.
biodostępność, CYP2E1, digoksyna, działanie sedatywne, hipoglikemia, indukcja CYP2E1, korzeń mydlnicy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwlękowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, napięcie powierzchniowe, ośrodkowy układ nerwowy, Pectosol, saponazyd, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, wyciąg alkoholowy - Leksykon substancji czynnych
Sewofluran – Właściwości farmakokinetyczne
Sewofluran jest wziewnym środkiem znieczulenia ogólnego charakteryzującym się niską rozpuszczalnością we krwi i tkankach, co umożliwia szybki początek i zakończenie działania. Po 30 minutach stosowania stosunek stężenia pęcherzykowego do wdechowego (FA/FI) wynosi 0,85, a po 5 minutach od zakończenia anestezji stosunek stężenia pęcherzykowego do początkowego (FA/FAO) spada do 0,15, co potwierdza szybkie osiągnięcie i eliminację leku. Metabolizm sewofluranu jest minimalny (<5%), głównie przez defluoryzację w wątrobie z udziałem CYP2E1, prowadząc do powstania heksafluoroizopropanolu (HFIP), który jest szybko koniugowany i wydalany z moczem. W trakcie i po znieczuleniu obserwuje się przejściowy wzrost stężenia nieorganicznych fluorków w surowicy, osiągający maksymalne wartości w ciągu ostatnich 2 godzin znieczulenia i powracający do normy w ciągu 48 godzin, bez klinicznie istotnego wpływu na funkcję nerek, nawet u pacjentów z początkową niewydolnością nerek (kreatynina ≥ 1,5 mg/100 ml). Sewofluran nie indukuje metabolizmu przez barbiturany, ale jego metabolizm może być zwiększony przez induktory CYP2E1, takie jak izoniazyd i alkohol.
CABG, CYP2E1, dysfagia, heksafluoroizopropanol, indukcja znieczulenia, izoenzym 2E1 cytochromu P450, jon fluorkowy, klasyfikacja Childa-Pugha, koniugacja z kwasem glukuronowym, kwas trifluorooctowy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność nerek, podtrzymywanie znieczulenia, pomostowanie aortalno-wieńcowe, rozpuszczalność we krwi, sewofluran, środek znieczulenia ogólnego, stężenie kreatyniny, stężenie pęcherzykowe, stężenie sewofluranu, wziewny środek znieczulenia ogólnego, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Fenardin 160 mg
Fenofibrat, substancja aktywna Fenardinu 160 mg, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii. Nasilenie działania doustnych leków przeciwzakrzepowych wymaga zmniejszenia ich dawki o około 1/3 i monitorowania INR w celu uniknięcia ryzyka krwawień. Jednoczesne stosowanie fenofibratu z cyklosporyną wiąże się z ryzykiem odwracalnych zaburzeń czynności nerek, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów nerkowych i przerwania fenofibratu przy istotnych zmianach. Kombinacja fenofibratu ze statynami lub innymi fibratami znacząco zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie kliniczne i biochemiczne. Ponadto, współstosowanie z glitazonami może prowadzić do paradoksalnego, odwracalnego obniżenia stężenia cholesterolu HDL, co wymaga kontroli lipidogramu i ewentualnej modyfikacji terapii.
antykoagulant, cholesterol HDL, cyklosporyna, CYP1A2, CYP2A6, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, doustny lek przeciwzakrzepowy, fenofibrat, glitazon, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fenofibrynowy, lipidogram, miopatia, rabdomioliza, statyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Carvetrend 25 mg
Karwedylol, aktywny składnik preparatu Carvetrend, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Jako substrat i inhibitor glikoproteiny P oraz metabolizowany przez enzymy CYP2D6, CYP2C9 i częściowo CYP3A4 i CYP2E1, karwedylol może zwiększać biodostępność leków takich jak digoksyna (wzrost stężenia o 20%), cyklosporyna (wzrost o 10-20%, konieczność redukcji dawki o około 20%) oraz takrolimus, a także sam podlega modulacji przez inhibitory i induktory tych enzymów. Interakcje z amiodaronem prowadzą do 2,2-krotnego wzrostu stężenia karwedylolu, natomiast ryfampicyna zmniejsza jego stężenie o około 60%, osłabiając działanie hipotensyjne. Fluoksetyna i paroksetyna, silne inhibitory CYP2D6, zwiększają AUC enancjomerów karwedylolu (R o 77%, S o 35%), choć bez istotnych klinicznie skutków ubocznych. Spożycie soku grejpfrutowego powoduje 1,2-krotne zwiększenie AUC karwedylolu, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania do ustabilizowania dawki.
alfa-1-adrenolityk, amina katecholowa, antagonista wapnia, beta-adrenomimetyk, beta-agonista, cyklosporyna, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, deetyloamiodaron, digoksyna, działanie beta-adrenolityczne, działanie inotropowe ujemne, działanie niepożądane, enancjomer karwedylolu, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, inhibitor enzymu, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwcukrzycowy, mikrosomy wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, ryfampicyna, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego - Leksykon leków
Interakcje leku – Lipanthyl Supra 215 mg 215 mg
Fenofibrat w dawce 215 mg (Lipanthyl Supra) wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Nasilenie działania doustnych leków przeciwzakrzepowych poprzez wypieranie z wiązań białkowych i hamowanie metabolizmu wymaga redukcji dawki tych leków o około 1/3 na początku terapii oraz regularnego monitorowania INR. Równoczesne stosowanie fenofibratu z cyklosporyną wiąże się z wysokim ryzykiem odwracalnej niewydolności nerek, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek i natychmiastowego przerwania fenofibratu w przypadku pogorszenia parametrów nerkowych. Koedukacja z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) oraz innymi fibratami zwiększa ryzyko miotoksyczności, dlatego konieczne jest monitorowanie objawów miopatii i aktywności kinazy kreatynowej (CK). Ponadto, fenofibrat może powodować paradoksalne obniżenie stężenia HDL cholesterolu podczas terapii z glitazonami, co wymaga regularnej kontroli lipidogramu i ewentualnej modyfikacji leczenia.
cholesterol HDL, cyklosporyna, CYP1A2, CYP2A6, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P450, dna moczanowa, doustny lek przeciwzakrzepowy, dyslipidemia, enzym wątrobowy, fenofibrat, fibrat, glitazon, hepatocyt, hepatotoksyczność, hiperurykemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fenofibrynowy, kwas moczowy, mięsień, mikrosom wątroby, miopatia, miotoksyczność, niewydolność nerek, statyna, tiazolidynedion, toksyczność mięśniowa, wskaźnik INR - Leksykon leków
Interakcje leku – Pantoprazole Reig Jofre 40 mg
Pantoprazol REIG JOFRE w dawce 40 mg, podawany dożylnie, jako inhibitor pompy protonowej wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez podwyższenie pH żołądkowego oraz metabolizm przez enzymy cytochromu P-450 (głównie CYP2C19 i CYP3A4). Istotne klinicznie jest zmniejszenie biodostępności leków o pH-zależnym wchłanianiu, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), erlotynib oraz leki przeciwretrowirusowe (zwłaszcza atazanawir), co może prowadzić do obniżenia ich skuteczności terapeutycznej. Jednoczesne stosowanie pantoprazolu z atazanawirem jest przeciwwskazane. Ponadto, u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (fenprokumon, warfaryna) zaleca się monitorowanie INR podczas rozpoczynania, zakończenia lub nieregularnego stosowania pantoprazolu ze względu na ryzyko zmian wartości protrombinowego wskaźnika znormalizowanego.
amoksycylina, antybiotyk, atazanawir, azole przeciwgrzybicze, choroba wątroby, choroba wrzodowa, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dehydrogenaza alkoholowa, diazepam, digoksyna, diklofenak, doustny środek antykoncepcyjny, eradykacja Helicobacter pylori, erlotynib, etynyloestriadol, fenprokumon, glibenklamid, glikoproteina p, inhibitor pompy protonowej, INR, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lewonorgestrel, metoprolol, metronidazol, naproksen, nifedypina, pH żołądkowe, piroksykam, pochodna kumaryny, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, środek zobojętniający kwas żołądkowy, teofilina, warfaryna, zakażenie HIV, zapalenie błony śluzowej żołądka - Leksykon leków
Interakcje leku – Chantico 0,5 mg
Fingolimod, substancja czynna leku Chantico, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i skuteczności terapii. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami immunosupresyjnymi i immunomodulującymi (np. natalizumab, teriflunomid, mitoksantron) ze względu na ryzyko addycyjnego działania immunosupresyjnego. Kortykosteroidy stosowane krótkoterminowo nie zwiększają ryzyka zakażeń. Podczas terapii i przez 2 miesiące po jej zakończeniu należy unikać żywych szczepionek atenuowanych z powodu ryzyka zakażeń. Fingolimod może obniżać częstość akcji serca, zwłaszcza w połączeniu z beta-adrenolitykami (np. atenolol – spadek HR o 15%), antagonistami kanału wapniowego (werapamil, diltiazem), lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia i III, iwabradyną, digoksyną oraz inhibitorami cholinesterazy i pilokarpiną. W takich przypadkach zaleca się konsultację kardiologiczną i monitorowanie pacjenta przez co najmniej 24 godziny po rozpoczęciu terapii.
antagonista cholinesterazy, antagonista kanału wapniowego, antybiotyk makrolidowy, atenolol, beta-adrenolityk, CYP2E1, CYP3A4, CYP4F2, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, działanie immunosupresyjne, dziurawiec, efawirenz, fingolimod, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, inhibitor białka transportowego, inhibitor proteazy, iwabradyna, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, metyloprednizolon, natalizumab, ośrodkowy układ nerwowy, pilokarpina, prednizon, ryfampicyna, stwardnienie rozsiane, szczepionka atenuowana, werapamil