izotop fluoru-18
Izotop fluoru-18 (18F) to radioaktywny izotop fluoru, który emituje pozytrony i charakteryzuje się stosunkowo krótkim okresem półtrwania wynoszącym około 110 minut. Ta właściwość czyni go idealnym narzędziem w diagnostyce obrazowej PET (pozytonowej tomografii emisyjnej).
Najczęściej stosowanym radiofarmaceutykiem zawierającym fluor-18 jest fluorodeoksyglukoza (18F-FDG), która wykorzystywana jest do obrazowania metabolizmu glukozy w tkankach. Szczególne zastosowanie znajduje w onkologii, gdzie pozwala na wykrywanie i monitorowanie zmian nowotworowych, które zwykle charakteryzują się zwiększonym wychwytem glukozy.
Izotop fluoru-18 produkowany jest w cyklotronach poprzez bombardowanie wody wzbogaconej izotopem tlenu-18 (H218O) protonami o wysokiej energii. Ze względu na krótki czas półtrwania, produkcja musi odbywać się w niedalekiej odległości od miejsca badania lub wymaga szybkiego transportu do ośrodków diagnostycznych.
Poza 18F-FDG, rozwijane są również inne radiofarmaceutyki znakowane fluorem-18, takie jak 18F-fluorocholina, 18F-fluoroetyltyrozyna czy 18F-PSMA, które znajdują zastosowanie w diagnostyce specyficznych typów nowotworów, w tym raka prostaty, guzów mózgu oraz innych schorzeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – FDG Pozyton 3000 MBq/ml na czas kalibracji
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa fludeoksyglukozy (¹⁸F) wskazują na niski profil toksyczności ostrej. W badaniach na modelach zwierzęcych (myszy, szczury) jednorazowe dożylne podanie dawki 0,0002 mg/kg masy ciała nie wywołało zgonów, co potwierdza ograniczoną toksyczność preparatu. Ze względu na charakter diagnostyczny i jednorazowe podanie radiofarmaceutyku, nie przeprowadzono badań toksyczności po podaniu wielokrotnym. Brak jest również danych dotyczących mutagenności, kancerogenności oraz wpływu na procesy reprodukcyjne i rozwój potomstwa, co wynika z ograniczonego zakresu badań przedklinicznych dla tego typu substancji.
anihilacja pozytonu, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, czas półtrwania, działanie rakotwórcze, efekt biologiczny, ekspozycja na promieniowanie, fludeoksyglukoza, foton gamma, izotop fluoru-18, izotop tlenu-18, podanie wielokrotne, potencjał mutagenny, preparat diagnostyczny, proces reprodukcyjny, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, radioznacznik, toksyczność ostra - Leksykon leków
Skład i postać leku – FDG Pozyton 3000 MBq/ml na czas kalibracji
FDG POZYTON to radiofarmaceutyk w postaci roztworu do wstrzykiwań, zawierający fludeoksyglukozę znakowaną izotopem fluoru-18 o aktywności 250-3100 MBq/mL na czas kalibracji, z całkowitą aktywnością fiolki w zakresie 250-40300 MBq. Izotop fluor-18 charakteryzuje się okresem półtrwania 110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 634 keV, które po anihilacji z elektronem generuje dwa fotony gamma o energii 511 keV. Preparat ma pH 4,5-8,5 i zawiera 0,9% chlorek sodu (3,54 mg NaCl/mL). Produkt jest dostarczany w fiolkach o objętości 1-13 mL, zabezpieczonych ołowianym pojemnikiem, co zapewnia ochronę radiologiczną podczas transportu i przechowywania w temperaturze do 25°C.
anihilacja, chlorek sodu, emisja promieniowania, fludeoksyglukoza, foton gamma, izotop fluoru-18, izotop tlenu-18, jakość farmaceutyczna, materiał radioaktywny, ochrona radiologiczna, pozytonowa tomografia emisyjna, preparat radiofarmaceutyczny, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, roztwór do wstrzykiwań, wartość pH, zanieczyszczenie mikrobiologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – FDGtomosil 550 MBq/ml
FDGtomosil, zawierający fludeoksyglukozę znakowaną izotopem fluoru-18 (18F), jest radiofarmaceutykiem wykorzystywanym w diagnostyce obrazowej metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Substancja czynna charakteryzuje się okresem półtrwania 109,77 minut i emituje promieniowanie pozytonowe, które po anihilacji generuje fotony gamma o energii 511 keV. Maksymalna zalecana aktywność podawana pacjentowi wynosi 400 MBq, co odpowiada dawce skutecznej około 7,6 mSv. Analiza danych klinicznych nie wykazała bezpośrednich działań niepożądanych związanych z podaniem fludeoksyglukozy (18F), co potwierdza jej wysoki profil bezpieczeństwa w zastosowaniach diagnostycznych.
choroba nowotworowa, dawka skuteczna, diagnostyka obrazowa, fludeoksyglukoza 18F, foton gamma, izotop fluoru-18, monitorowanie niepożądanych działań produktów leczniczych, narażenie radiacyjne, ochrona radiologiczna, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, transformacja nowotworowa, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, uszkodzenie DNA komórek, wada wrodzona - Leksykon leków
Skład i postać leku – FDGtomosil 550 MBq/ml
FDGtomosil to radiofarmaceutyk zawierający fludeoksyglukozę znakowaną izotopem fluoru-18 (18F), stosowany w diagnostyce metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Preparat dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań o radioaktywności od 247 MBq do 5500 MBq w czasie kalibracji, z aktywnością 550 MBq/ml. Izotop 18F charakteryzuje się okresem półtrwania 109,77 minut i emituje pozytony o maksymalnej energii 634 keV, które po anihilacji z elektronami generują dwa fotony gamma o energii 511 keV, co umożliwia obrazowanie PET. Roztwór ma pH w zakresie 4,5–8,5 i zawiera substancje pomocnicze: chlorek sodu (9 mg/ml) zapewniający izotoniczność oraz etanol bezwodny (do 5 mg/ml) jako stabilizator. Preparat jest dostarczany w wielodawkowej fiolce o pojemności 15 ml, zabezpieczonej ołowianym pojemnikiem ochronnym, a jego okres ważności wynosi 12 godzin od momentu wytworzenia, z koniecznością przechowywania poniżej 25°C po pierwszym pobraniu dawki.
anihilacja pozytonu, bezpieczeństwo radiologiczne, biokompatybilność, chlorek sodu, czas półtrwania, etanol bezwodny, fiolka wielodawkowa, fludeoksyglukoza 18F, foton gamma, izotoniczność roztworu, izotop fluoru-18, niezgodność farmaceutyczna, obrazowanie PET, ochrona radiologiczna, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radioaktywność MBq, radiofarmaceutyk, roztwór do wstrzykiwań, skażenie radiologiczne, woda do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – FDG Pozyton 3000 MBq/ml na czas kalibracji
Produkt leczniczy FDG POZYTON zawiera fludeoksyglukozę znakowaną izotopem fluoru-18 (¹⁸F) o radioaktywności 250-3100 MBq/mL na czas kalibracji oraz aktywności w fiolce 250-40300 MBq. Izotop ¹⁸F charakteryzuje się czasem półtrwania 110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 634 keV, które po anihilacji generuje dwa fotony gamma o energii 511 keV. Ze względu na promieniowanie jonizujące, stosowanie FDG POZYTON u kobiet w wieku rozrodczym wymaga szczegółowego wywiadu dotyczącego ciąży, a każda kobieta z opóźnioną miesiączką powinna być traktowana jako potencjalnie ciężarna do czasu wykluczenia ciąży. W przypadku niepewności co do statusu ciąży należy ograniczyć ekspozycję na promieniowanie do minimum oraz rozważyć alternatywne metody diagnostyczne niewykorzystujące promieniowania jonizującego.
badanie PET, czas półtrwania, ekspozycja płodu na promieniowanie, FDG Pozyton, fludeoksyglukoza (¹⁸F), foton gamma, izotop fluoru-18, kalibracja, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, przenikanie do mleka kobiecego, radiofarmaceutyk, właściwości fizykochemiczne, źródło promieniowania - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Natrii fluoridum (18F) Synektik 2 GBq/ml
Natrii fluoridum (18F) Synektik to radiofarmaceutyk stosowany w diagnostyce PET i PET-TK, dostępny w stężeniu 2,0 GBq/mL, z aktywnością w fiolce od 0,4 do 44 GBq w dniu kalibracji. Standardowa dawka dla dorosłego pacjenta o masie 70 kg wynosi 370 MBq, z możliwością modyfikacji w zakresie 100-400 MBq w zależności od masy ciała, rodzaju urządzenia oraz trybu rejestracji obrazów. Podanie odbywa się drogą dożylną w formie bezpośredniego wstrzyknięcia. Ze względu na okres półtrwania izotopu fluorku (18F) wynoszący 110 minut, badania można powtarzać w krótkich odstępach czasu. U pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się ostrożność i ewentualną redukcję dawki ze względu na ryzyko zwiększonej ekspozycji na promieniowanie z powodu spowolnionego wydalania radiofarmaceutyku.
akwizycja obrazów, bilans korzyści i ryzyka, diagnostyka obrazowa PET, dieta niskosodowa, Europejskie Towarzystwo Medycyny Nuklearnej, fluorek sodu 18F, izotop fluoru-18, narażenie radiologiczne, niewydolność nerek, ochrona radiologiczna, okres półtrwania, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, roztwór do wstrzykiwań, wstrzyknięcie dożylne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – FLT(18F) Synektik 1000 MBq/ml na dzień i godzinę kalibracji
Fluorodeoksytymidyna (¹⁸F), klasyfikowana w grupie radiofarmaceutyków diagnostycznych (kod ATC: V09), jest radioznacznikiem wykorzystywanym w pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) do obrazowania nowotworów złośliwych. Mechanizm działania opiera się na selektywnym gromadzeniu się w proliferujących komórkach nowotworowych, co koreluje z ich aktywnością mitotyczną i stopniem złośliwości. Preparat FLT (¹⁸F) Synektik zawiera fluorodeoksytymidynę znakowaną izotopem fluoru-18 o aktywności 1000 MBq/ml w momencie kalibracji, z okresem półtrwania 109,77 minut. Emisja promieniowania pozytonowego o maksymalnej energii 633 keV oraz powstające w wyniku anihilacji fotony gamma o energii 511 keV umożliwiają precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych bez wpływu na fizjologię pacjenta, gdyż substancja nie wykazuje właściwości farmakodynamicznych w dawkach diagnostycznych.
anihilacja pozytonu, badanie diagnostyczne, badanie PET, diagnostyka onkologiczna, efekt farmakodynamiczny, fluorodeoksytymidyna, foton gamma, izotop fluoru-18, nowotwór złośliwy, odpowiedź na leczenie, okres półtrwania, planowanie terapii, pozytonowa tomografia emisyjna, profil bezpieczeństwa, proliferacja komórek, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk diagnostyczny, roztwór do wstrzykiwań, substancja aktywna, złośliwość nowotworu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – FDGtomosil 550 MBq/ml
Stosowanie radiofarmaceutyku FDGtomosil (fludeoksyglukoza (18F)) u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności ze względu na emisję promieniowania pozytonowego (maksymalna energia 634 keV) oraz fotonów gamma (511 keV) przez izotop fluor-18. Przed podaniem produktu należy wykluczyć ciążę, zwłaszcza u pacjentek z opóźnioną lub nieregularną miesiączką, traktując je jako potencjalnie ciężarne do czasu potwierdzenia stanu. W przypadku niepewności badanie PET powinno zostać odroczone lub zastąpione alternatywnymi metodami diagnostycznymi nieemitującymi promieniowania jonizującego. U kobiet ciężarnych stosowanie FDGtomosil jest dopuszczalne jedynie przy bezwzględnej konieczności medycznej, po dokładnej analizie bilansu korzyści i ryzyka, uwzględniającej potencjalne skutki ekspozycji płodu na promieniowanie.
- Leksykon substancji czynnych
Fluoroetylo-L-tyrozyna – Przedawkowanie
Fluoroetylo-L-tyrozyna (18F) w preparacie IASOglio, stosowanym w diagnostyce PET, zawiera aktywność 2 GBq/ml i charakteryzuje się okresem półtrwania 110 minut. Przedawkowanie tego radiofarmaceutyku prowadzi do nadmiernej ekspozycji na promieniowanie jonizujące, głównie pozytonowe o energii maksymalnej 634 keV oraz fotonowe promieniowanie anihilacji 511 keV. W przypadku podania aktywności z zakresu 0,4-40 GBq, ryzyko obejmuje zarówno efekty deterministyczne, jak i stochastyczne, w tym zwiększone ryzyko indukcji nowotworów. Dodatkowo, radiofarmaceutyk jest wydalany przez nerki, co powoduje zwiększoną radiotoksyczność układu moczowego, zwłaszcza pęcherza moczowego.
dawka efektywna, dawka promieniowania, diagnostyka PET, drogi moczowe, efekt deterministyczny, efekt stochastyczny, ekspozycja na promieniowanie, fluoroetylo-L-tyrozyna, indukcja nowotworów, izotop fluoru-18, okres półtrwania, pęcherz moczowy, promieniowanie anihilacji, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk IASOglio, radiotoksyczność, roztwór do wstrzykiwań, stymulacja diurezy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – FDGtomosil 550 MBq/ml
FDGtomosil to radiofarmaceutyk zawierający fludeoksyglukozę znakowaną izotopem fluoru-18 o aktywności 550 MBq/mL w roztworze do wstrzykiwań, stosowany w diagnostyce PET. Preparat ma pH 4,5-8,5 i zawiera substancje pomocnicze, takie jak chlorek sodu (9 mg/mL) oraz etanol bezwodny w ilości nie przekraczającej 5 mg/mL, co nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów. Izotop fluor-18 charakteryzuje się krótkim czasem półtrwania 109,77 minut, rozpadając się do tlenu-18 z emisją promieniowania pozytonowego (maksymalna energia 634 keV) i powstawaniem fotonów gamma o energii 511 keV. W sekcji 4.7 charakterystyki produktu leczniczego zaznaczono, że FDGtomosil nie ma istotnego klinicznie wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co jest potwierdzone zwrotem „Nie dotyczy”.
anihilacja pozytonu, badanie PET, ekspozycja na promieniowanie, etanol bezwodny, FDGtomosil, fludeoksyglukoza, fluor-18, foton gamma, funkcja poznawcza, izotop fluoru-18, koordynacja wzrokowo-ruchowa, ośrodkowy układ nerwowy, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie pozytonowe, sedacja, stan psychofizyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Natrii fluoridum (18F) Synektik 2 GBq/ml
Roztwór do wstrzykiwań Natrii fluoridum (18F) Synektik o stężeniu 2,0 GBq/mL jest radiofarmaceutykiem stosowanym w pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Produkt zawiera radioaktywny izotop fluoru-18, który emituje pozytony o maksymalnej energii 634 keV oraz promieniowanie gamma o energii 511 keV, a jego okres półtrwania wynosi 110 minut. Aktywność leku w jednej fiolce waha się od 0,4 GBq do 44 GBq, co ma kluczowe znaczenie przy planowaniu badania i ocenie ryzyka u pacjentów wrażliwych na promieniowanie jonizujące. Preparat zawiera 3,57 mg sodu na mililitr, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniami dietetycznymi dotyczącymi sodu. Przed podaniem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergicznego, zwłaszcza w kierunku nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze.
antykoncepcja, badanie PET, emisja pozytonu, fluorek sodu, izotop fluoru-18, nadwrażliwość na substancję czynną, natrii fluoridum, okres półtrwania, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, roztwór do wstrzykiwań, substancja pomocnicza, test ciążowy, tlen-18, właściwości radiofarmaceutyczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – FDGtomosil 550 MBq/ml
FDGtomosil to radiofarmaceutyk zawierający fludeoksyglukozę (18F) o aktywności 550 MBq/mL, stosowany w diagnostyce PET. U dorosłych zalecana dawka wynosi od 100 do 400 MBq, dostosowana indywidualnie do masy ciała (standardowo 70 kg), rodzaju aparatu PET oraz metody akwizycji obrazu. Podanie odbywa się dożylnie, z zachowaniem ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na niepełne dane farmakokinetyczne. U dzieci i młodzieży dawkowanie opiera się na zaleceniach EANM, gdzie aktywność oblicza się jako iloczyn aktywności bazowej (25,9 MBq dla 2D lub 14,0 MBq dla 3D) i współczynnika zależnego od masy ciała (np. dla 10 kg współczynnik 2,71, dla 50 kg 10,71). Przed podaniem należy zmierzyć aktywność preparatu skalibrowanym aktywnościomierzem, a także ocenić wizualnie jakość roztworu (pH 4,5-8,5) pod kątem cząstek stałych i zmiany barwy.
aktywnościomierz, akwizycja obrazu, czas półtrwania, diagnostyka obrazowa PET, EANM, farmakokinetyka fludeoksyglukozy, FDGtomosil, fludeoksyglukoza 18F, izotop fluoru-18, miejscowe wynaczynienie, niewydolność nerek, ochrona radiologiczna, populacja pediatryczna, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, roztwór do wstrzykiwań, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – V-NaF 2 GBq/mL w dniu i godzinie odniesienia
Radiofarmaceutyk V-NaF, zawierający 2 GBq/mL (¹⁸F)-fluorku sodu, stosowany w diagnostyce PET, nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co potwierdza sekcja charakterystyki produktu leczniczego oznaczona jako „Nie dotyczy”. Izotop fluoru-18 charakteryzuje się okresem półtrwania 110 minut i emituje pozytony o maksymalnej energii 634 keV, które po anihilacji generują fotony gamma o energii 511 keV wykorzystywane w obrazowaniu. Aktywność fiolki może wahać się od 1 GBq do 30 GBq, a preparat zawiera 9 mg NaCl na mL roztworu. Brak wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjenta wynika z właściwości farmakologicznych i danych klinicznych dotyczących V-NaF.
badanie PET, charakterystyka produktu leczniczego, diagnostyka obrazowa PET, dokumentacja medyczna, emisja pozytonu, foton gamma, izotop fluoru-18, lek przeciwbólowy, lekarz medycyny nuklearnej, medycyna nuklearna, okres półtrwania, proces anihilacji, radiofarmaceutyk V-NaF, roztwór do wstrzykiwań, środek uspokajający, właściwości farmakologiczne, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Fludeoksyglukoza – Wskazania do stosowania
Fludeoksyglukoza znakowana izotopem fluoru-18 (18F-FDG) jest kluczowym radiofarmaceutykiem stosowanym w pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) do obrazowania metabolicznego, szczególnie w diagnostyce onkologicznej. Izotop 18F charakteryzuje się okresem półtrwania około 110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o energii maksymalnej 634 keV, co umożliwia detekcję anihilacyjnych fotonów gamma o energii 511 keV. 18F-FDG pozwala na ocenę zwiększonego wychwytu glukozy w komórkach nowotworowych, co jest wykorzystywane do charakterystyki zmian ogniskowych w płucach, wykrywania nowotworów o nieznanym pochodzeniu, oceny stopnia zaawansowania nowotworów głowy i szyi, płuc, piersi, przełyku, trzustki, okrężnicy, chłoniaków oraz czerniaka złośliwego. Ponadto, badanie PET z 18F-FDG jest stosowane w monitorowaniu skuteczności terapii oraz wykrywaniu wznowy choroby nowotworowej. Preparaty dostępne na rynku mają aktywność od 250 MBq/mL do 1 GBq/mL, z całkowitą aktywnością fiolki sięgającą do 40 GBq.
anihilacja pozytonu, bakteriemia, chłoniak złośliwy, choroby nowotworowe, czerniak złośliwy, fludeoksyglukoza, glejak wysokiego stopnia, gorączka nieznanego pochodzenia, izotop fluoru-18, neuroartropatia Charcota, nowotwór głowy i szyi, padaczka skroniowa, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie pozytonowe, przerzuty do wątroby, rak jajnika, rak okrężnicy, rak piersi, rak płuca, rak przełyku, rak tarczycy, rak trzustki, sarkoidoza, scyntygrafia perfuzyjna, skala Breslowa, tasiemiec bąblowcowy, wychwyt glukozy, zabieg rewaskularyzacji, zapalenie kości i szpiku, zapalenie krążków międzykręgowych, zapalenie kręgów, zapalenie naczyń, zapalenie wsierdzia, zapalne choroby jelit, żywotność mięśnia sercowego - Leksykon substancji czynnych
Fludeoksyglukoza – Przeciwwskazania stosowania
Fludeoksyglukoza (18F) jest radiofarmaceutykiem stosowanym w diagnostyce PET, którego głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, takie jak chlorek sodu (3,54 mg/ml w FDG POZYTON, 9 mg/ml w FDGtomosil) oraz etanol bezwodny (do 5 mg/ml w FDGtomosil). Preparaty występują jako roztwory do wstrzykiwań o pH 4,5-8,5 i powinny być bezbarwne lub lekko żółte, bez zmętnień i cząstek stałych. Izotop fluor-18 ma krótki czas półtrwania około 110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o energii 634-960 keV, co wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży, karmiących, dzieci oraz pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby.
chlorek sodu, choroba alkoholowa, cukrzyca, czystość radiochemiczna, czystość radionuklidowa, etanol bezwodny, farmakokinetyka, FDG Pozyton, FDGtomosil, fludeoksyglukoza, foton gamma, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, izotop fluoru-18, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, padaczka, pH roztworu, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, promieniowanie pozytonowe, radiofarmaceutyk, reakcja alergiczna, V-PET, zaburzona tolerancja glukozy