Wskazania do stosowania
Fludeoksyglukoza

Wskazania do stosowania fludeoksyglukozy

Fludeoksyglukoza (18F) jest substancją czynną stosowaną w diagnostyce medycznej z wykorzystaniem pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Jako substancja diagnostyczna, fludeoksyglukoza znakowana izotopem fluoru-18 umożliwia obrazowanie zwiększonego wychwytu glukozy w określonych tkankach i narządach. Izotop fluoru-18 charakteryzuje się czasem półtrwania wynoszącym około 110 minut i ulega rozpadowi do stabilnego izotopu tlenu-18, emitując podczas tego procesu promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 634 keV. W wyniku anihilacji pozytonu z elektronem powstają dwa fotony gamma o energii 511 keV, które są wykrywane przez system PET.¹²

Fludeoksyglukoza (18F) może być stosowana zarówno u dorosłych, jak i w populacji pediatrycznej (od noworodków do nastolatków).³⁴

Wskazania onkologiczne

Głównym obszarem zastosowania fludeoksyglukozy (18F) jest diagnostyka chorób nowotworowych. Podstawą diagnostyczną jest obserwacja zwiększonego napływu i wychwytu glukozy w komórkach nowotworowych w porównaniu do tkanek prawidłowych.⁵⁶

Diagnostyka i rozpoznanie

W diagnostyce onkologicznej fludeoksyglukoza (18F) znajduje zastosowanie w następujących przypadkach:

• Charakterystyka pojedynczych zmian ogniskowych w płucach
• Detekcja nowotworów nieznanego pochodzenia, związanych ze zmianami chorobowymi węzłów chłonnych szyi, przerzutami do wątroby lub kości
• Charakterystyka masy w obrębie trzustki

⁷⁸

Ocena stopnia zaawansowania choroby nowotworowej

Badanie PET z zastosowaniem fludeoksyglukozy (18F) jest istotnym narzędziem w ocenie stopnia zaawansowania wielu nowotworów:

• Nowotwory głowy i szyi, w tym jako wspomaganie w wykonaniu biopsji
• Pierwotny rak płuca
• Miejscowo zaawansowany rak piersi
• Rak przełyku
• Rak trzustki
• Rak okrężnicy, zwłaszcza przy ponownym ustalaniu stopnia zaawansowania w przypadku wznowy nowotworu
• Chłoniak złośliwy
• Czerniak złośliwy o skali Breslowa >1,5 mm lub z przerzutami do węzłów chłonnych w momencie rozpoznania

⁹¹⁰

Monitorowanie odpowiedzi na leczenie

Fludeoksyglukoza (18F) jest stosowana w monitorowaniu skuteczności terapii w następujących przypadkach:

• Chłoniak złośliwy
• Nowotwory głowy i szyi

¹¹¹²

Wykrywanie wznowy i nawrotu choroby nowotworowej

Badanie PET z wykorzystaniem fludeoksyglukozy (18F) jest szczególnie przydatne w wykrywaniu wznowy w przypadku uzasadnionego podejrzenia nawrotu następujących nowotworów:

• Glejak o wysokim stopniu złośliwości (III lub IV)
• Nowotwory głowy i szyi
• Rak tarczycy (nierdzeniasty): u pacjentów ze zwiększonym stężeniem tyreoglobuliny w surowicy i ujemnym wynikiem scyntygrafii całego ciała z użyciem radioaktywnego jodu
• Pierwotny rak płuca
• Rak piersi
• Rak trzustki
• Rak okrężnicy
• Rak jajnika
• Chłoniak złośliwy
• Czerniak złośliwy

¹³¹⁴¹⁵

Wskazania kardiologiczne

W kardiologii fludeoksyglukoza (18F) znajduje zastosowanie w ocenie żywotności mięśnia sercowego. Diagnostycznym punktem odniesienia jest zdolność do wychwytu glukozy przez żywą tkankę mięśnia sercowego, która wykazuje obniżoną perfuzję. Przed wykonaniem badania PET z użyciem fludeoksyglukozy (18F) należy wcześniej ocenić perfuzję za pomocą odpowiednich technik obrazowania przepływu krwi.¹⁶¹⁷

Głównym wskazaniem kardiologicznym jest:

• Ocena żywotności mięśnia sercowego u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności lewej komory, u których planowane jest wykonanie zabiegu rewaskularyzacji, w przypadku gdy tradycyjne metody obrazowania nie dają jednoznacznych wyników

¹⁸¹⁹²⁰

Wskazania neurologiczne

W neurologii diagnostyka z wykorzystaniem fludeoksyglukozy (18F) opiera się na wykrywaniu obszarów mózgu z obniżonym metabolizmem glukozy w okresach międzynapadowych.²¹²²²³

Podstawowym wskazaniem neurologicznym jest:

• Lokalizacja ognisk epileptogennych w ocenie przedoperacyjnej pacjentów z padaczką skroniową

²⁴²⁵²⁶

Wskazania w chorobach zakaźnych i zapalnych

W diagnostyce chorób zakaźnych i zapalnych celem badania PET z użyciem fludeoksyglukozy (18F) jest identyfikacja tkanek lub struktur z nieprawidłową zawartością aktywowanych leukocytów.²⁷²⁸²⁹

Lokalizacja ognisk zakaźnych

Fludeoksyglukoza (18F) jest pomocna w następujących przypadkach:

• Lokalizacja nieprawidłowych ognisk wskazujących na ich etiologię w przypadku gorączki nieznanego pochodzenia
• Rozpoznanie zakażenia w przypadku:
  • Podejrzenia przewlekłego zakażenia kości i (lub) struktur przyległych: zapalenie kości i szpiku, zapalenie kręgów, zapalenie krążków międzykręgowych, lub zapalenie kości w przypadku obecności metalowych implantów
  • Diabetyków z podejrzeniem neuroartropatii Charcot’a w obrębie stopy, zapaleniem szpiku, kości i (lub) zakażeniami tkanek miękkich
  • Bolesnych protez biodra
  • Protezy naczyniowej
  • Gorączki u pacjenta z AIDS
• Wykrywanie septycznego ogniska przerzutowego w przypadku bakteriemii lub zapalenia wsierdzia

³⁰³¹³²

Diagnostyka procesów zapalnych

Fludeoksyglukoza (18F) jest pomocna w wykrywaniu przedłużonego procesu zapalnego w przypadku:

• Sarkoidozy
• Zapalnych chorób jelit (nieswoistych chorób jelit)
• Zapalenia naczyń z udziałem naczyń głównych

³³³⁴³⁵

Monitorowanie leczenia chorób pasożytniczych

Fludeoksyglukoza (18F) znajduje zastosowanie w przypadku:

• Nieoperacyjnego pęcherzykowego tasiemca bąblowcowego, w poszukiwaniu aktywnych lokalizacji pasożyta w trakcie leczenia i po zaprzestaniu leczenia

³⁶³⁷³⁸

Dawkowanie i dostępne preparaty

Fludeoksyglukoza (18F) jest dostępna na rynku farmaceutycznym w formie roztworu do wstrzykiwań, w różnych preparatach o zróżnicowanej aktywności:

³⁹⁴⁰⁴¹

Kiedy polecić pacjentowi zastosowanie fludeoksyglukozy

Lekarz powinien rozważyć zastosowanie badania PET z użyciem fludeoksyglukozy (18F) w diagnostyce medycznej w następujących sytuacjach klinicznych:

Diagnostyka onkologiczna

Zastosowanie fludeoksyglukozy (18F) należy rozważyć u pacjentów onkologicznych w następujących sytuacjach:

• Przy potrzebie charakterystyki pojedynczych zmian ogniskowych w płucach, zwłaszcza gdy inne metody diagnostyczne nie dają jednoznacznych wyników
• W poszukiwaniu pierwotnego ogniska nowotworowego, gdy wykryto przerzuty, a ognisko pierwotne pozostaje nieznane
• W celu dokładnej charakterystyki masy guzkowej w trzustce, gdy istnieje podejrzenie procesu nowotworowego
• W procesie ustalania stopnia zaawansowania choroby nowotworowej, szczególnie przy nowotworach głowy i szyi, płuc, piersi, przełyku, trzustki, okrężnicy, chłoniakach czy czerniaku złośliwym z indeksem Breslowa >1,5 mm
• Podczas monitorowania odpowiedzi na leczenie, zwłaszcza w przypadku chłoniaków złośliwych i nowotworów głowy i szyi
• Przy uzasadnionym podejrzeniu wznowy lub nawrotu choroby nowotworowej, szczególnie w przypadku glejaków wysokiego stopnia złośliwości, nowotworów głowy i szyi, nierdzeniastego raka tarczycy, raka płuca, piersi, trzustki, okrężnicy, jajnika, chłoniaków złośliwych i czerniaka złośliwego

⁴²⁴³

Diagnostyka kardiologiczna

Zastosowanie fludeoksyglukozy (18F) jest wskazane u pacjentów kardiologicznych w następującej sytuacji:

• Przy potrzebie oceny żywotności mięśnia sercowego u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności lewej komory, u których planowany jest zabieg rewaskularyzacji, a konwencjonalne metody diagnostyczne (echokardiografia, scyntygrafia perfuzyjna) nie dają jednoznacznych wyników

⁴⁴⁴⁵

Diagnostyka neurologiczna

Fludeoksyglukoza (18F) jest wskazana w diagnostyce neurologicznej w następującym przypadku:

• Przy lokalizacji ognisk epileptogennych w przedoperacyjnej diagnostyce pacjentów z padaczką skroniową, gdy inne metody diagnostyczne (EEG, MRI) nie pozwalają na jednoznaczną lokalizację ogniska padaczkorodnego

⁴⁶⁴⁷

Diagnostyka chorób zakaźnych i zapalnych

Fludeoksyglukoza (18F) powinna być rozważona u pacjentów z chorobami zakaźnymi lub zapalnymi w następujących sytuacjach:

• Przy potrzebie lokalizacji ogniska zakaźnego u pacjentów z gorączką nieznanego pochodzenia, gdy standardowe metody diagnostyczne nie dają jednoznacznych wyników
• W diagnostyce zakażeń kości i stawów, szczególnie w przypadku:
  • Przewlekłego zapalenia kości i szpiku
  • Zapalenia kręgów i krążków międzykręgowych
  • Zakażeń związanych z obecnością metalowych implantów
  • Powikłań cukrzycowych – neuroartropatii Charcot’a, zapalenia szpiku i kości oraz zakażeń tkanek miękkich
  • Diagnostyki bolesnych protez stawów biodrowych
  • Oceny zakażeń protez naczyniowych
• Przy gorączce u pacjentów z AIDS
• Przy poszukiwaniu septycznych ognisk przerzutowych w przypadku bakteriemii lub zapalenia wsierdzia
• W ocenie rozległości procesu zapalnego w przypadku:
  • Sarkoidozy
  • Zapalnych chorób jelit
  • Zapalenia dużych naczyń
• Przy monitorowaniu leczenia nieoperacyjnego pęcherzykowego tasiemca bąblowcowego – w celu poszukiwania aktywnych lokalizacji pasożyta w trakcie i po zakończeniu leczenia

⁴⁸⁴⁹