-
Leksykon leków
V-PET (fludeoksyglukoza (¹⁸F)) to radiofarmaceutyk o stężeniu 1 GBq/ml, stosowany w diagnostyce obrazowej metodą pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) u pacjentów dorosłych i pediatrycznych. Mechanizm działania opiera się na obrazowaniu zwiększonego wychwytu glukozy, charakterystycznego dla komórek nowotworowych. Wskazania onkologiczne obejmują różnicowanie zmian łagodnych i złośliwych w płucach, trzustce, wykrywanie nowotworów o nieznanym pochodzeniu oraz ocenę stopnia zaawansowania nowotworów głowy i szyi, płuca, piersi, przełyku, trzustki, jelita grubego, chłoniaków i czerniaka (z naciekiem >1,5 mm wg Breslowa). V-PET jest także użyteczny w monitorowaniu odpowiedzi na terapię oraz diagnostyce nawrotów nowotworów, w tym glejaka III/IV stopnia, raka tarczycy, raka jajnika i innych. W kardiologii umożliwia ocenę żywotności mięśnia sercowego u pacjentów z zaburzeniami funkcji lewej komory, a w neurologii lokalizację ognisk padaczkorodnych w skroniowej padaczce częściowej przed leczeniem operacyjnym.
aktywacja leukocytów, bąblowica pęcherzykowa, bakteriemia, chłoniak złośliwy, choroba zapalna jelit, czerniak złośliwy, diagnostyka obrazowa, fludeoksyglukoza, glejak, gorączka o nieznanym pochodzeniu, hipoperfuzja, metabolizm glukozy, neuroartropatia Charcota, nowotwór głowy i szyi, ognisko padaczkorodne, padaczka częściowa, pozytonowa tomografia emisyjna, radiofarmaceutyk, rak jajnika, rak jelita grubego, rak piersi, rak płuca, rak przełyku, rak tarczycy, rak trzustki, rewaskularyzacja, sarkoidoza, wychwyt glukozy, zapalenie kości, zapalenie krążka międzykręgowego, zapalenie kręgosłupa, zapalenie naczyń, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia, żywotność mięśnia sercowego -
Leksykon chorób i schorzeń
Achalasia to przewlekłe, postępujące zaburzenie motoryki przełyku, charakteryzujące się dysfunkcją dolnego zwieracza przełyku (LES) i brakiem prawidłowej perystaltyki, prowadzące do dysfagii zarówno pokarmów stałych, jak i płynnych, regurgitacji (75-90% pacjentów), bólu w klatce piersiowej (25-50%), zgagi, utraty masy ciała oraz nocnego kaszlu związanego z aspiracją. Choroba najczęściej diagnozowana jest u dorosłych w wieku 25-60 lat. Klasyfikacja manometryczna wyróżnia trzy typy achalazji: typ I (minimalna czynność skurczowa), typ II (brak perystaltyki z jednoczesnym skurczem całego przełyku) oraz typ III (achalasia spastyczna), z najlepszą odpowiedzią na leczenie w typie II (96%), a najsłabszą w typie III (29%). Skala Eckardta służy do oceny nasilenia objawów, z maksymalnym wynikiem 12 punktów, gdzie wynik >6 wskazuje na niepowodzenie leczenia.
achalasia, achalasia spastyczna, aspiracja, aspiracyjne zapalenie płuc, ból w klatce piersiowej, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, impakcja pokarmowa, manometria przełyku, megaesophagus, miotomia chirurgiczna, niedożywienie, perforacja przełyku, perystaltyka, POEM, przezustna endoskopowa miotomia, rak przełyku, regurgitacja, toksyna botulinowa, utrata wagi, zgaga -
Leksykon leków
Produkt leczniczy GLUNEKTIK zawierający fludeoksyglukozę (18F) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na jego radioaktywność oraz specyfikę diagnostyczną w badaniach PET. Przed podaniem należy przeprowadzić indywidualną analizę korzyści i ryzyka, stosując najniższą skuteczną dawkę promieniowania jonizującego. Szczególną uwagę zwraca się na możliwość reakcji anafilaktycznych, które wymagają natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia leczenia dożylnego. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawki ze względu na wydalanie radiofarmaceutyku z moczem oraz zwiększoną ekspozycję na promieniowanie. W przypadku dzieci i młodzieży dawka skuteczna na 1 MBq jest wyższa niż u dorosłych, co wymaga szczegółowego dostosowania dawkowania. Optymalne przygotowanie pacjenta obejmuje co najmniej 4-godzinne pozostawanie na czczo, odpowiednie nawodnienie, unikanie napojów glukozowych oraz opróżnienie pęcherza moczowego przed i po badaniu, co minimalizuje ekspozycję pęcherza na promieniowanie i poprawia jakość obrazów diagnostycznych.
badanie PET, badanie PET/TK, bakteriemia, chemioterapia, chłoniak o niskim stopniu złośliwości, cukrzyca niekontrolowana, fludeoksyglukoza 18F, hiperglikemia, pęcherz moczowy, promieniowanie jonizujące, przerzut nowotworowy, radiofarmaceutyk, radioterapia, radioznacznik, rak jajnika, rak przełyku, reakcja anafilaktyczna, rurka dotchawicza, scyntygrafia znakowanych leukocytów, szpiczak mnogi, sztuczna wentylacja, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zaburzenie czynności nerek, zapalenie wsierdzia -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku, obejmujący głównie dwa typy histologiczne: rak płaskonabłonkowy i gruczolakorak, charakteryzuje się objawami takimi jak dysfagia, ból, utrata masy ciała oraz wysoką śmiertelnością. W opiece nad pacjentem kluczowa jest kompleksowa ocena pielęgniarska uwzględniająca aspekty fizyczne, psychologiczne i społeczne, co umożliwia opracowanie zindywidualizowanego planu opieki. Najczęstsze diagnozy pielęgniarskie to zaburzenia połykania, niezrównoważone odżywianie (występujące u 79% pacjentów), przewlekły ból, niepokój oraz ryzyko infekcji. Interwencje obejmują zarządzanie bólem, wsparcie żywieniowe (często z zastosowaniem sondy jejunostomijnej), kontrolę objawów oraz wsparcie emocjonalne, co jest niezbędne dla poprawy jakości życia i tolerancji terapii. Operacja, często z użyciem technik robotycznych w ponad 50% przypadków, stanowi podstawę leczenia, uzupełniana przez chemioterapię i radioterapię, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach choroby.
akupunktura, ból przewlekły, chemioradioterapia, dysfagia, dystres psychologiczny, ezofagektomia, gruczolakorak, joga, masaż terapeutyczny, medytacja, niedożywienie, niezrównoważone odżywianie, nowotwór złośliwy, opieka paliatywna, pielęgniarka onkologiczna, pielęgniarka zaawansowanej praktyki, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, sonda jejunostomijna, stent przełykowy, terapia celowana, wsparcie żywieniowe, zaburzenie połykania, zapalenie przełyku, zespół multidyscyplinarny -
Leksykon chorób i schorzeń
Achalazja to rzadka choroba przełyku charakteryzująca się zaburzeniami motoryki, brakiem perystaltyki oraz niedostatecznym rozkurczem dolnego zwieracza przełyku (LES) podczas połykania. Epidemiologia achalazji wykazuje zróżnicowaną zapadalność, wahającą się od 0,03 do 26,0/100 000 osób rocznie, oraz chorobowość od około 0,05% (50/100 000) do 162,1/100 000, w zależności od regionu i metod diagnostycznych, zwłaszcza manometrii wysokiej rozdzielczości (HRM). Zapadalność i chorobowość rosną, co może wynikać z lepszej diagnostyki i świadomości klinicznej. Achalazja dotyka obu płci i wszystkich grup etnicznych, z pikami zachorowań w 3. i 6. dekadzie życia. Występują różnice geograficzne i etniczne, co sugeruje udział czynników genetycznych. Choroba jest powolna, a jej długotrwałe trwanie (powyżej 10-15 lat) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka przełyku, zwłaszcza płaskonabłonkowego, z ryzykiem względnym 16-28-krotnie wyższym, choć bezwzględne ryzyko pozostaje niskie (0,59/100 osobolat).
achalazja, badanie przesiewowe, bimodalny rozkład zapadalności, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, manometria wysokiej rozdzielczości, nadzór endoskopowy, perystaltyka przełyku, późne powikłanie, przełyk Barretta, przewlekła choroba refluksowa przełyku, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, syntaza tlenku azotu, uraz rdzenia kręgowego, zaburzenie motoryki, zaburzenie neurologiczne -
Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka (singultus) to mimowolne, przerywane skurcze przepony i mięśni międzyżebrowych, prowadzące do gwałtownego wdechu zakończonego zamknięciem głośni, generującego charakterystyczny dźwięk. Częstotliwość epizodów wynosi od 4 do 60 na minutę. Czkawka klasyfikowana jest jako ostra (<48h), uporczywa (48h–1 miesiąc) oraz nieustępliwa (>1 miesiąc). Przyczyny obejmują czynniki fizjologiczne (np. szybkie jedzenie, napoje gazowane), choroby układu pokarmowego (GERD, zapalenie żołądka), neurologiczne (udar, Parkinson, guzy OUN), oddechowego (zapalenie płuc, zatorowość), metaboliczne (mocznica, hipokalcemia), infekcje oraz podrażnienie nerwów przeponowego i błędnego. Przedłużająca się czkawka może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak niedożywienie, zaburzenia snu, alkaloza oddechowa u pacjentów zaintubowanych oraz zaburzenia rytmu serca. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania laboratoryjne i obrazowe, zwłaszcza przy czkawce uporczywej i nieustępliwej.
akupresura, akupunktura, alkaloza oddechowa, baklofen, blokada nerwu przeponowego, blokada zwoju gwiaździstego, chlorpromazyna, choroba Parkinsona, czkawka, czkawka nieustępliwa, czkawka ostra, czkawka uporczywa, gabapentyna, gastroskopia, głośnia, guz śródpiersia, haloperidol, hipokalcemia, inhibitor pompy protonowej, metoklopramid, mięśnie międzyżebrowe, mocznica, morfologia krwi, nerw błędny, nerw przeponowy, nifedypina, przepona, rak przełyku, rak trzustki, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz przepony, stwardnienie rozsiane, stymulacja nerwu błędnego, udar, zapalenie opłucnej, zapalenie płuc, zapalenie płuc związane z respiratorem, zapalenie żołądka, zatorowość płucna -
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie przełyku stanowi istotny problem kliniczny o zróżnicowanej epidemiologii w zależności od typu choroby. Erozyjne zapalenie przełyku dotyka około 1% populacji, a refluksowe zapalenie przełyku (GERD) występuje u 5% osób w wieku 55 lat, z objawami refluksu u 33-44% populacji. Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) wykazuje gwałtowny wzrost zapadalności do 5-10 przypadków/100 000 osób/rok i częstości występowania 0,5-1/1000 osób, z bimodalnym szczytem wieku i przewagą u mężczyzn rasy kaukaskiej. Zakaźne zapalenie przełyku, głównie kandydoza i infekcje wirusowe (HSV, CMV), dotyczy głównie pacjentów z immunosupresją, zwłaszcza z AIDS. Achalazja, rzadka choroba motoryczna przełyku, wiąże się z 14,5-33-krotnie wyższym ryzykiem raka przełyku, choć rutynowy nadzór endoskopowy nie jest obecnie zalecany. Występują istotne różnice geograficzne i demograficzne w częstości zapaleń przełyku, a sezonowość objawów GERD i EoE sugeruje wpływ czynników środowiskowych i alergicznych.
achalazja, badanie endoskopowe, biopsja przełyku, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa, chromoendoskopia, cytomegalowirus, częstość występowania, endoskopia górnego odcinka, eozynofilowe zapalenie przełyku, erozyjne zapalenie przełyku, ezofagogastroduodenoskopia, GERD, górny odcinek przewodu pokarmowego, gruczolakorak przełyku, Helicobacter pylori, kandydoza przełyku, miejscowy steroid, nieerozyjną choroba refluksowa, popromienne zapalenie przełyku, powikłanie GERD, przełyk Barretta, rak przełyku, refluksowe zapalenie przełyku, skala EREFS, zapalenie przełyku, zawał mięśnia sercowego, zespół klinicystów szpitalnych, zespół nabytego niedoboru odporności -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku stanowi istotne wyzwanie onkologiczne, będąc dziewiątym najczęściej diagnozowanym nowotworem i szóstą przyczyną zgonów z powodu raka na świecie. Pomimo postępów terapeutycznych, 5-letni wskaźnik przeżywalności pozostaje niski, wynosząc poniżej 20%, a w Kanadzie 16%. Rokowanie jest ściśle związane ze stadium zaawansowania choroby według klasyfikacji TNM AJCC: stadium I cechuje 5-letnie przeżycie około 65%, stadium II – 30%, stadium III – 20%, a stadium IV – jedynie 5% (przeżycie 4-letnie). Lokalizacja guza i podtyp histologiczny również wpływają na prognozę – np. mieszany podtyp gruczolakoraka (EAM) wykazuje lepsze wskaźniki przeżycia całkowitego (48,4% po roku, 11% po 5 latach) niż rak płaskonabłonkowo-gruczołowy (EASC). Nawrót choroby jest powszechny, z ponad 50% pacjentów doświadczających wznowy w ciągu 1-3 lat po leczeniu operacyjnym, a mediana przeżycia po nawrocie wynosi 12,9 miesiąca. Leczenie chirurgiczne zapewnia istotnie lepsze wyniki przeżycia niż samodzielna chemioradioterapia lub chemioterapia/radioterapia.
18F-FDG PET/CT, chemioradioterapia, DeepSurv, gruczolakorak przełyku, klasyfikacja TNM, leczenie uzupełniające, metylacja DNA, metylacja MGMT, model predykcyjny, model proporcjonalnego hazardu Coxa, nawrót choroby, nomogram prognostyczny, połączenie żołądkowo-przełykowe, przerzut do wątroby, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla raka, radiomika, rak gruczołowy przełyku, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, Random Survival Forest, stadium zaawansowania, uczenie maszynowe, wskaźnik przeżywalności -
Leksykon chorób i schorzeń
Zgaga i refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) to przewlekłe schorzenia układu pokarmowego, charakteryzujące się cofaniem się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, co prowadzi do objawów takich jak pieczenie za mostkiem, cofanie się treści do gardła, ból w klatce piersiowej, nudności oraz trudności w przełykaniu. Objawy mogą mieć charakter typowy (zgaga, ból) oraz atypowy (przewlekły kaszel, chrypka, objawy astmatyczne, zaburzenia snu). Czynniki nasilające objawy to m.in. spożywanie tłustych i pikantnych potraw, pozycja ciała (leżenie po posiłku), palenie tytoniu, nadwaga oraz ciąża. Progresja choroby przebiega przez cztery stadia, od sporadycznych epizodów zgagi do poważnych powikłań, takich jak zapalenie przełyku, zwężenia, przełyk Barretta czy rak przełyku. Objawy utrzymujące się częściej niż 2 razy w tygodniu lub towarzyszące objawy alarmowe (utrata masy ciała, krwawienia, trudności w połykaniu) wymagają pilnej konsultacji lekarskiej i diagnostyki, w tym gastroskopii, 24-godzinnego monitorowania pH oraz manometrii przełyku.
ból w klatce piersiowej, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa, chrypka, cichy refluks, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, erozja szkliwa, ezofagitis, gastropareza, gastroskopia, GERD, głobus, manometria przełyku, monitorowanie pH przełyku, nadwrażliwość przełyku, niestrawność, nudności, objawy astmatyczne, owrzodzenie przełyku, problemy oddechowe, przełyk Barretta, przewlekły kaszel, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, zaburzenia snu, zapalenie krtani, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka, zgaga, zwężenie przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Achalazja to rzadkie zaburzenie motoryki przełyku, charakteryzujące się brakiem perystaltyki oraz nieprawidłowym rozkurczem dolnego zwieracza przełyku (LES) po połknięciu, wynikające z postępującej degeneracji neuronów hamujących w splocie mięśniowym (Auerbacha). Etiologia achalazji pierwotnej pozostaje niejasna, jednak liczne dowody wskazują na podłoże autoimmunologiczne, związane z wariantami w regionie HLA-DQ oraz obecnością autoprzeciwciał przeciw neuronowym antygenom jelitowym. Achalazja wykazuje powiązania z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak cukrzyca typu 1, choroby tarczycy, zespół Sjögrena czy reumatoidalne zapalenie stawów. Ponadto, infekcje wirusowe (m.in. HSV-1, wirus ospy wietrznej, odry, świnki) mogą inicjować reakcję zapalną i autoimmunologiczną u osób genetycznie predysponowanych, prowadząc do degeneracji neuronów i zaburzeń motoryki przełyku. Achalazja wtórna jest związana z chorobami takimi jak choroba Chagasa, nowotwory (rak żołądka, przełyku, trzustki) oraz innymi schorzeniami systemowymi (amyloidoza, sarkoidoza, twardzina).
achalazja typu 3, amyloidoza, choroba autoimmunologiczna, choroba Chagasa, choroba Fabry’ego, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca typu 1, dolny zwieracz przełyku, eozynofile, eozynofilowe zapalenie przełyku, główny kompleks zgodności tkankowej, komórki Cajala, komórki tuczne, komórki zwojowe, limfocyty T CD8+, motoryka przełyku, neurofibromatoza, neurony hamujące, perystaltyka przełyku, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, splot Auerbacha, splot mięśniowy, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, trypanosomoza amerykańska, twardzina układowa, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie eozynofilowe, zespół Allgrove’a, zespół genetyczny, zespół paraneoplastyczny, zespół Sjögrena -
Leksykon chorób i schorzeń
Hematemeza, stanowiąca około 75% przypadków ostrego krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego (GI), jest poważnym objawem klinicznym wymagającym natychmiastowej interwencji. Roczna częstość występowania krwawienia z górnego odcinka GI wynosi 80-150/100 000 populacji, z wyższą zapadalnością u mężczyzn i wzrostem ryzyka z wiekiem. Najczęstsze przyczyny to zespół Mallory’ego-Weissa (3-15% epizodów u dorosłych, jasnoczerwona krew u 85% pacjentów), żylaki przełyku u chorych z marskością wątroby, wrzody trawienne oraz nowotwory przewodu pokarmowego, szczególnie w zaawansowanych stadiach raka. Zespół cyklicznych wymiotów (CVS) dotyczy 1,7-2,7% dzieci i 0,7-2% dorosłych, z nawrotowymi epizodami wymiotów, czasem z domieszką krwi. Diagnostyka obejmuje badania krwi, gastroskopię oraz badania obrazowe, a kolor wymiotowanej krwi (jasnoczerwona, ciemna, fusowata) pomaga w ocenie źródła i charakteru krwawienia.
badanie endoskopowe, choroba przewodu pokarmowego, fusy kawowe, gastroskopia, Helicobacter pylori, hematemeza, krwawienie wewnętrzne, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, krwawienie z przewodu pokarmowego, marskość wątroby, niedokrwistość, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność narządów, nowotwór przewodu pokarmowego, połączenie żołądkowo-przełykowe, przewód pokarmowy, rak przełyku, rak żołądka, transfuzja krwi, wrzód trawienny, wstrząs hipowolemiczny, zespół cyklicznych wymiotów, zespół Mallory’ego-Weissa, żylaki przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) jest obecnie jedną z głównych przyczyn chorobowości górnego odcinka przewodu pokarmowego, z gwałtownie rosnącą zapadalnością i częstością występowania na poziomie od 5 do 10 nowych przypadków na 100 000 osób rocznie oraz chorobowością od 0,5 do 1 na 1000 osób. Metaanalizy wskazują na zapadalność ogólną 3,7/100 000/rok (95% CI 1,7-6,5), z wyższą u dorosłych (7,0/100 000/rok) niż u dzieci (5,1/100 000/rok). Chorobowość szacowana jest na 22,7/100 000 (95% CI 12,4-36,0), z przewagą u dorosłych (43,4/100 000) nad dziećmi (29,5/100 000). EoE występuje głównie w krajach rozwiniętych, z najwyższą częstością w USA, Europie Zachodniej i Australii, a także wykazuje bimodalny szczyt zachorowań w wieku pediatrycznym i trzeciej dekadzie życia, z wyraźną przewagą mężczyzn (stosunek 3:1). Silny związek obserwuje się z chorobami atopowymi, a czynniki środowiskowe, takie jak zmiany w alergenach pokarmowych, aeroalergenach, spadek zakażeń H. pylori oraz dieta zachodnia, mogą przyczyniać się do wzrostu zapadalności. Wskaźniki zapadalności i chorobowości rosną dynamicznie, co potwierdzają dane z USA, Europy i Azji, choć w Azji i Ameryce Łacińskiej częstość występowania jest niższa.
achalazja, alergia pokarmowa, alergiczne zapalenie spojówek, astma, biopsja przełyku, celiakia, choroba atopowa, choroba refluksowa przełyku, chorobowość, dysfagia, egzema, endoskopia nadzorcza, eozynofilia przełyku, eozynofilowe zapalenie przełyku, ezofagogastroduodenoskopia, górny odcinek przewodu pokarmowego, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, perforacja przełyku, przełyk Barretta, rak przełyku, zakażenie Helicobacter pylori, zapadalność, zapalenie błony śluzowej nosa, zespół alergii jamy ustnej -
Leksykon chorób i schorzeń
Achalazja to rzadkie zaburzenie motoryki przełyku, charakteryzujące się brakiem perystaltyki i nieprawidłowym rozkurczem dolnego zwieracza przełyku (LES). Leczenie koncentruje się na zmniejszeniu oporu LES, aby ułatwić pasaż pokarmu do żołądka. Dostępne metody terapeutyczne obejmują niechirurgiczne techniki, takie jak pneumatyczna dylatacja balonowa (skuteczność 60-90%, ryzyko perforacji ~5%, częstość refluksu ~30%), iniekcje toksyny botulinowej (efekt do 6 miesięcy, stosowane u pacjentów z przeciwwskazaniami do innych metod) oraz farmakoterapię (nitrogliceryna, nifedypina, ograniczona skuteczność ~10%). Metody chirurgiczne, takie jak laparoskopowa miotomia Hellera z fundoplikacją (skuteczność 85-95%, refluks ~20%) oraz przezustna endoskopowa miotomia przełyku (POEM) (skuteczność do 90%, wyższe ryzyko GERD), oferują trwalsze efekty, szczególnie u pacjentów z achalazją typu III według Klasyfikacji Chicago. Wybór terapii zależy od typu achalazji, wieku, stanu zdrowia i dostępności procedur.
achalazja typu I, achalazja typu III, choroba refluksowa przełyku, dolny zwieracz przełyku, ezofagektomia, fundoplikacja, inhibitor pompy protonowej, klasyfikacja Chicago, laparoskopowa miotomia Hellera, megaprzełyk, miotomia Hellera, motoryka przełyku, niedożywienie, nifedypina, nitrogliceryna, omeprazol, perforacja przełyku, perystaltyka przełyku, pneumatyczna dylatacja, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, toksyna botulinowa, zgaga -
Leksykon chorób i schorzeń
Otyłość, szczególnie ciężka (BMI ≥40), jest niezależnym czynnikiem ryzyka zwiększającym śmiertelność i zapotrzebowanie na zaawansowaną opiekę medyczną, co potwierdzają liczne badania epidemiologiczne. Wysoki wyjściowy wskaźnik BMI z-score jest silnym predyktorem utrzymującej się otyłości w późniejszym okresie życia, przewyższając wpływ czynników rodzicielskich i socjodemograficznych. Otyłość pogarsza przebieg chorób takich jak COVID-19, reumatoidalne zapalenie stawów, nowotwory oraz wyniki po alloplastyce stawów, wiążąc się z gorszymi wynikami klinicznymi, wyższym bólem i większą niepełnosprawnością. Paradoksalnie, w niektórych stanach, np. po krwotoku śródmózgowym, nadwaga i otyłość (BMI ≥25 kg/m²) mogą korelować z lepszymi wynikami, co wymaga dalszych badań. Otyłość obniża jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQoL), a obecność przewlekłych chorób somatycznych i psychicznych jedynie częściowo mediują ten związek.
aktywność choroby, aktywność fizyczna, alloplastyka stawu biodrowego, alloplastyka stawu kolanowego, beztłuszczowa masa ciała, BMI z-score, chirurgia bariatryczna, choroba nowotworowa, choroba sercowo-naczyniowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, choroby współistniejące, COVID-19, cukrzyca typu 2, jakość życia, krwotok śródmózgowy, nadwaga, nawrót raka, obwód talii, otyłość, otyłość ciężka, otyłość dziecięca, poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe, progresja choroby, rak endometrium, rak przełyku, rękawowa resekcja żołądka, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, ryzyko kardiometaboliczne, sekwencjonowanie nowej generacji, spoczynkowy wydatek energetyczny, uczenie maszynowe, wskaźnik BMI -
Leksykon substancji czynnych
Fluorouracyl jest cytostatykiem o szerokim spektrum zastosowań w onkologii, dostępnym w formie parenteralnej (roztwory do wstrzykiwań i infuzji) oraz miejscowej (kremy, roztwory na skórę). W terapii systemowej stosowany jest w leczeniu zaawansowanych nowotworów przewodu pokarmowego (rak jelita grubego z przerzutami, leczenie uzupełniające raka okrężnicy i odbytnicy, zaawansowany rak żołądka, trzustki i przełyku), raka piersi (zaawansowany, z przerzutami oraz leczenie uzupełniające pierwotnego, operacyjnego raka piersi) oraz raka płaskonabłonkowego głowy i szyi (nieoperacyjny, miejscowo zaawansowany, z przerzutami lub nawracający). Preparaty takie jak 5-Fluorouracil-Ebewe, Fluorouracil Accord i Fluorouracil medac stosowane są zarówno w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych, pod nadzorem lekarza doświadczonego w terapii cytotoksycznej, najczęściej w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych.
brodawka płaska, brodawka stopy, brodawka zwykła, choroba Bowena, fluorouracyl, kwas salicylowy, leczenie chirurgiczne, leczenie miejscowe, leczenie systemowe, leczenie uzupełniające, lek cytotoksyczny, monoterapia, nowotwór złośliwy, przerzuty raka piersi, rak jelita grubego, rak okrężnicy i odbytnicy, rak piersi, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi, rak podstawnokomórkowy skóry, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, rogowacenie słoneczne, rogowacenie starcze, stan przedrakowy skóry, terapia skojarzona -
Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu to dziedziczne zaburzenie metaboliczne wynikające z mutacji genetycznych w genach ADH2 i ALDH2, prowadzące do niedoboru enzymu dehydrogenazy aldehydowej 2 (ALDH2). Skutkuje to nagromadzeniem toksycznego aldehydu octowego po spożyciu alkoholu, co manifestuje się objawami takimi jak zaczerwienienie skóry twarzy, zatkany nos, nudności, bóle głowy i tachykardia. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, teście z plasterkiem etanolowym (czas ekspozycji 7-10 minut, ocena zaczerwienienia po 10-15 minutach), testach genetycznych wykrywających warianty p.Arg48His (ADH1B*2) i p.Glu504Lys (ALDH2*2), a także testach krwi i skórnych w celu wykluczenia alergii. Test prowokacji alkoholowej oraz dieta eliminacyjna mogą być stosowane w celu potwierdzenia diagnozy i identyfikacji wywołujących objawy napojów alkoholowych.
aldehyd octowy, alergia na alkohol, alergiczny nieżyt nosa, anafilaksja, chłoniak Hodgkina, dehydrogenaza aldehydowa, dehydrogenaza alkoholowa, dieta eliminacyjna, disulfiram, duszność, immunoglobulina E, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, marskość wątroby, metronidazol, nietolerancja alkoholu, rak przełyku, reakcja immunologiczna, test genetyczny, zaburzenie metaboliczne, zespół rakowiaka -
Leksykon leków
Fluorouracil Accord to cytotoksyczny lek zawierający fluorouracyl w stężeniu 50 mg/ml, dostępny w roztworze do wstrzykiwań lub infuzji w fiolkach o pojemnościach od 5 ml do 100 ml, co odpowiada dawkom od 250 mg do 5000 mg substancji czynnej. Preparat jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z różnymi nowotworami złośliwymi, w tym zaawansowanym rakiem jelita grubego z przerzutami, leczeniem uzupełniającym raka okrężnicy i odbytnicy, zaawansowanym rakiem żołądka, trzustki oraz przełyku. Ponadto, fluorouracyl jest stosowany w terapii zaawansowanego lub przerzutowego raka piersi oraz jako leczenie adjuwantowe po operacyjnym usunięciu inwazyjnego raka piersi. W onkologii głowy i szyi lek znajduje zastosowanie w nieoperacyjnym, miejscowo zaawansowanym raku płaskonabłonkowym oraz w przypadku przerzutów lub miejscowo nawracającej choroby.
chemioterapia, fluorouracyl, infuzja dożylna, inwazyjny rak piersi, leczenie adjuwantowe, leczenie onkologiczne, lek cytotoksyczny, nawrót choroby, nowotwór głowy i szyi, nowotwór przewodu pokarmowego, nowotwór złośliwy, przerzut nowotworowy, rak jelita grubego, rak okrężnicy i odbytnicy, rak piersi, rak piersi zaawansowany, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, roztwór do wstrzykiwań, schemat chemioterapii, wznowa miejscowa -
Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka (singultus) to mimowolne, spazmatyczne skurcze przepony i mięśni międzyżebrowych, zakończone nagłym zamknięciem głośni, generujące charakterystyczny dźwięk. Mechanizm patofizjologiczny opiera się na złożonym łuku odruchowym, obejmującym drogę aferentną (nerw błędny, przeponowy, włókna współczulne T6-T12), ośrodek centralny w śródmózgowiu (poziom C3-C5) oraz drogę eferentną (nerw przeponowy i nerwy dodatkowe). W 80% przypadków skurcz dotyczy lewej połowy przepony, choć możliwe jest także obustronne zaangażowanie. Neuroprzekaźniki centralne (GABA, dopamina, serotonina, glutaminian, glicyna) oraz obwodowe (epinefryna, norepinefryna, acetylocholina, histamina) modulują ten odruch, z kluczową rolą dopaminy i GABA. Patologie OUN (udar, guzy pnia mózgu, choroby neurodegeneracyjne, infekcje, urazy) oraz podrażnienia obwodowe (GERD, zapalenia, nowotwory, zaburzenia metaboliczne) mogą wywoływać czkawkę. Leki takie jak deksametazon (szczególnie dożylnie), benzodiazepiny, pochodne platyny, karbamazepina, midazolam i nikotyna również mogą indukować czkawkę.
acetylocholina, benzodiazepina, choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, cisplatyna, czkawka, deksametazon, dopamina, epinefryna, głośnia, glutaminian, grypa, guz mózgu, guz śródpiersia, hipokalcemia, histamina, jądro pasma samotnego, karbamazepina, kortykosteroid, kwas gamma-aminomasłowy, łuk odruchowy czkawki, midazolam, mięśnie międzyżebrowe, mocznica, nerw błędny, nerw przeponowy, neuroprzekaźnik, nikotyna, norepinefryna, oksaliplatyna, opryszczka pospolita, pień mózgu, pochodna platyny, półpasiec, rak przełyku, rak trzustki, rdzeń kręgowy, rdzeń przedłużony, serotonina, skurcz przepony, stwardnienie rozsiane, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, układ współczulny, zapalenie mózgu, zapalenie opłucnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku, zajmujący szóste miejsce pod względem śmiertelności nowotworowej na świecie, dzieli się głównie na dwa typy histologiczne: rak płaskonabłonkowy (SCC) oraz gruczolakorak. W krajach rozwijających się dominuje SCC, natomiast w krajach rozwiniętych obserwuje się wzrost częstości gruczolakoraka. Kluczowymi czynnikami ryzyka dla SCC są palenie tytoniu (zwiększające ryzyko 3-7-krotnie, odpowiedzialne za 35% przypadków), nadmierne spożycie alkoholu (powyżej 3 drinków dziennie) oraz ich synergistyczne działanie. Dla gruczolakoraka istotne są otyłość (odpowiedzialna za ponad 25% przypadków w Wielkiej Brytanii), choroba refluksowa przełyku (GERD) oraz przełyk Barretta, który zwiększa ryzyko rozwoju raka 30-60-krotnie. Inne czynniki to dieta uboga w owoce i warzywa, spożywanie bardzo gorących napojów (>65°C), ekspozycja na czynniki środowiskowe i zawodowe (np. azbest, rozpuszczalniki), a także predyspozycje genetyczne i zakażenia HPV.
achalazja, anemia Fanconiego, choroba refluksowa przełyku, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, gruczolakorak, Helicobacter pylori, inhibitory pompy protonowej, metaplazja nabłonka, mykotoksyny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nitrozoaminy, otyłość, otyłość brzuszna, palenie tytoniu, przełyk Barretta, przepuklina rozworu przełykowego, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, spożycie alkoholu, stan zapalny błony śluzowej, wirus brodawczaka ludzkiego, zanikowe zapalenie żołądka, zapalenie przełyku, zespół Blooma, zespół Cowdena, zespół Peutza-Jeghersa, zespół Plummera-Vinsona -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku, będący szóstą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie, występuje głównie u mężczyzn powyżej 45. roku życia i dzieli się na dwa główne typy histologiczne: raka płaskonabłonkowego oraz gruczolakoraka. Charakterystyczne objawy to dysfagia, ból, utrata masy ciała oraz inne symptomy ogólne. Kompleksowe leczenie wymaga multidyscyplinarnego podejścia, angażującego chirurgów, onkologów, gastroenterologów, dietetyków oraz pielęgniarki specjalistyczne, które odgrywają kluczową rolę w koordynacji opieki, edukacji pacjenta oraz wsparciu emocjonalnym. Diagnostyka pielęgniarska powinna uwzględniać zaburzenia połykania, niedożywienie, przewlekły ból, niepokój oraz ryzyko infekcji, co umożliwia opracowanie indywidualnych planów opieki skoncentrowanych na poprawie jakości życia i kontroli objawów.
arytmia serca, chemioterapia, dietetyk kliniczny, dysfagia, ezofagektomia, gruczolakorak, hospicjum, infekcja rany, leczenie wspomagające, niedodma, niedożywienie, nowotwór złośliwy, nudności, opieka paliatywna, pielęgniarka onkologiczna, podejście multidyscyplinarne, powikłania oddechowe, powikłania sercowe, przewlekły ból, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, układ pokarmowy, wysięk opłucnowy, zaburzenia połykania, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół opieki zdrowotnej, żołądek -
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba refluksowa przełyku (GERD) jest przewlekłym schorzeniem charakteryzującym się cofaniem się treści żołądkowej do przełyku, co prowadzi do objawów takich jak zgaga i refluks kwasu. Profilaktyka GERD opiera się na modyfikacjach stylu życia, które obejmują dietę z mniejszymi, częstszymi posiłkami, unikanie spożywania pokarmów wywołujących refluks (np. tłuste potrawy, czekolada, kofeina, alkohol, owoce cytrusowe), utratę masy ciała u pacjentów z nadwagą lub otyłością, uniesienie wezgłowia łóżka o 15-20 cm oraz spanie na lewym boku. Rzucenie palenia i ograniczenie spożycia alkoholu również wpływają korzystnie na funkcjonowanie dolnego zwieracza przełyku. W przypadku braku poprawy po zmianach stylu życia, stosuje się farmakoterapię, w tym leki zobojętniające kwas, antagoniści receptorów H2 (H2RA) oraz inhibitory pompy protonowej (PPI), które są lekiem z wyboru w leczeniu nadżerkowego zapalenia przełyku. Terapia PPI powinna być prowadzona w najniższej skutecznej dawce, a w przypadku nieerozyjnej choroby refluksowej (NERD) zaleca się terapię „na żądanie”.
antagonista receptora H2, blokery kanału wapniowego, bypass żołądkowy, choroba refluksowa przełyku, dieta śródziemnomorska, dolny zwieracz przełyku, fundoplikacja Nissena, inhibitory pompy protonowej, leki przeciwbólowe, leki zobojętniające kwas, modyfikacja stylu życia, nadżerkowe zapalenie przełyku, operacja bariatryczna, opróżnianie żołądka, otyłość, przełyk Barretta, przepuklina rozworu przełykowego, przezustna bezincyzyjna fundoplikacja, rak przełyku, refluks kwasu, refluksowe zapalenie przełyku, system LINX, zgaga, zwężenie przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu jest genetycznie uwarunkowanym zaburzeniem metabolicznym, najczęściej wynikającym z deficytu enzymu dehydrogenazy aldehydowej (ALDH2), co prowadzi do akumulacji toksycznego aldehydu octowego. Objawy nietolerancji obejmują reakcje skórne, dyskomfort oraz zwiększone ryzyko rozwoju poważnych schorzeń, takich jak nowotwory głowy i szyi, marskość wątroby, choroba Alzheimera, choroby serca, udary, rak przełyku oraz zapalenie trzustki. Jedyną skuteczną metodą zapobiegania objawom jest całkowite unikanie spożycia alkoholu, gdyż nie istnieje farmakologiczne leczenie tej nietolerancji. W przypadku łagodnych objawów można rozważyć stosowanie leków przeciwhistaminowych, jednak ich użycie nie eliminuje podstawowej przyczyny i wiąże się z ryzykiem, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu blokerów receptorów H2, które mogą zwiększać ryzyko nowotworów przewodu pokarmowego i skóry.
aldehyd octowy, alergia na alkohol, alergolog, borelioza, celiakia, choroba Alzheimera, choroba Lyme’a, choroba trzustki, choroba wątroby, dehydrogenaza aldehydowa, disulfiram, epinefryna, gen ALDH2, lek przeciwhistaminowy, marskość wątroby, nietolerancja alkoholu, nowotwór głowy i szyi, nowotwór jamy ustnej, nowotwór przełyku, nowotwór żołądka, pokrzywka, rak płaskonabłonkowy skóry, rak przełyku, reakcja anafilaktyczna, udar mózgu, uzależnienie od alkoholu, zapalenie trzustki, zespół chronicznego zmęczenia, zespół przewlekłego zmęczenia -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku we wczesnych stadiach przebiega często bezobjawowo, co utrudnia jego wczesne wykrycie. Charakterystycznym objawem jest dysfagia, początkowo dotycząca pokarmów stałych, a następnie miękkich i płynów, towarzysząca jest odynofagia, utrata masy ciała, ból w klatce piersiowej, przewlekła zgaga oraz cofanie się pokarmu. W miarę progresji choroby pojawiają się objawy związane z naciekiem nerwu krtaniowego (chrypka), krwioplucie, krwawe stolce, niedokrwistość, a także objawy przerzutów do wątroby (żółtaczka, wodobrzusze), płuc (duszność, kaszel), węzłów chłonnych (obrzęk) i kości (ból, hiperkalcemia). Rak rozwija się powoli, penetrując kolejne warstwy przełyku i dając przerzuty, co klasyfikuje się w skali 0-IV, gdzie stadium IV oznacza zaawansowaną chorobę z przerzutami. Mediana przeżycia w agresywnym podtypie pierwotnego drobnokomórkowego raka przełyku wynosi 14-28 miesięcy, a 5-letnie przeżycie całkowite to 6,7-18%.
dysfagia, dysplazja wysokiego stopnia, gastrostomia odżywcza, gruczolakorak, hiperkalcemia, krwawe wymioty, krwioplucie, niedokrwistość, odynofagia, opieka paliatywna, porażenie strun głosowych, przełyk Barretta, przerzut do kości, przerzut do płuc, przerzut do wątroby, przetoka tchawiczo-oskrzelowa, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, regurgitacja, smoliste stolce, węzeł chłonny, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zachłystowe zapalenie płuc, żółtaczka -
Leksykon chorób i schorzeń
Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) oraz zgaga, dotykające do 20% populacji dorosłych, wynikają głównie z dysfunkcji dolnego zwieracza przełykowego (LES), który nieprawidłowo zamyka się po przejściu pokarmu, umożliwiając cofanie się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Kluczowe mechanizmy obejmują przejściowe relaksacje LES, obniżone napięcie mięśniowe zwieracza, osłabienie funkcji przepony oraz opóźnione opróżnianie żołądka. Przepuklina rozworu przełykowego, będąca częstą przyczyną anatomiczną, dodatkowo osłabia barierę antyrefluksową. Czynniki ryzyka to m.in. otyłość (zwiększające ciśnienie wewnątrzbrzuszne), ciąża, palenie tytoniu, stosowanie leków takich jak NLPZ, blokery kanału wapniowego, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, benzodiazepiny i leki przeciwastmatyczne, a także czynniki dietetyczne (np. czekolada, mięta, kawa, alkohol, potrawy pikantne) oraz stres. Genetyczne predyspozycje odpowiadają za około 30-40% przypadków, a starzenie się organizmu pogarsza funkcję LES i motorykę przewodu pokarmowego.
blokery kanału wapniowego, choroba refluksowa przełyku, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, dolny zwieracz przełykowy, ekspozycja przełyku na kwas, erozja szkliwa, gastropareza, gruczolakorak przełyku, kwas żołądkowy, nabłonek płaski przełyku, niesteroidowe leki przeciwzapalne, opróżnianie żołądkowe, połączenie przełykowo-żołądkowe, przełyk Barretta, przepuklina rozworu przełykowego, rak przełyku, refluks dwunastniczo-żołądkowo-przełykowy, refluks krtaniowo-gardłowy, refluks żołądkowo-przełykowy, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, twardzina układowa, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony śluzowej, zapalenie przełyku, zespół CREST, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku, obejmujący głównie rak płaskonabłonkowy (ESCC) oraz gruczolakorak (EAC), charakteryzuje się złożoną patogenezą i różnicami etiologicznymi. ESCC rozwija się w wyniku progresji od dysplazji niskiego do wysokiego stopnia, z kluczową rolą mutacji TP53 oraz zaburzeń w szlakach sygnałowych EGFR, PI3K, NOTCH i WNT. Główne czynniki ryzyka to spożycie alkoholu, palenie tytoniu, dieta uboga w owoce i warzywa oraz ekspozycja na karcynogeny, np. nitrozaminy. Alkohol i tytoń działają synergistycznie, zwiększając ryzyko ESCC nawet do 149,2 razy u czarnych mężczyzn intensywnie palących i pijących. W przypadku EAC, patogeneza wiąże się z przewlekłą chorobą refluksową przełyku (GERD) i przełykiem Barretta (BE), gdzie metaplazja walcowata zastępuje nabłonek płaskonabłonkowy, zwiększając ryzyko raka 50-100-krotnie. Otyłość, zwłaszcza brzuszna, oraz palenie tytoniu są istotnymi czynnikami ryzyka EAC, a mutacje genów p16 i p53 oraz polimorfizmy IL-18-607 C/A odgrywają rolę w progresji choroby.
addukt DNA, aneuploidia, angiogeneza, chemotaksja, choroba refluksowa przełyku, czynnik martwicy nowotworów alfa, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dehydrogenaza alkoholowa, dysbioza, dysplazja niskiego stopnia, dysplazja wysokiego stopnia, gruczolakorak przełyku, interleukina-1, interleukina-6, inwazyjny rak płaskonabłonkowy, lipopolisacharyd, mikrośrodowisko guza, mutacja TP53, nabłonek metaplastyczny, nabłonek wielowarstwowy płaski, oś CXCL12/CXCR4, połączenie żołądkowo-przełykowe, proliferacja komórek nowotworowych, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, szlak sygnałowy NF-κB, zakażenie Helicobacter pylori -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku stanowi globalne wyzwanie onkologiczne, będąc ósmym najczęściej diagnozowanym nowotworem i szóstą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie. W 2020 roku odnotowano ponad 600 000 nowych przypadków i około 544 000 zgonów, przy standaryzowanym współczynniku zachorowalności wynoszącym 6,3/100 000. Dominującym typem histologicznym pozostaje rak płaskonabłonkowy (ESCC), stanowiący około 84% przypadków, szczególnie w krajach rozwijających się, gdzie występuje 80% zachorowań. W krajach wysoko rozwiniętych obserwuje się wzrost gruczolakoraka przełyku (EAC), związanego głównie z chorobą refluksową przełyku (GERD) i otyłością. Ryzyko zachorowania jest 2-5 razy wyższe u mężczyzn, a różnice epidemiologiczne występują także w zależności od rasy i regionu geograficznego. Wskaźniki 5-letniego przeżycia pozostają niskie, średnio 15-20% globalnie, z lepszymi wynikami w Japonii (36-44%) i USA (21,7%), a najgorszymi w krajach rozwijających się (<10%).
aktywny nadzór, badania przesiewowe, badanie endoskopowe, całkowita odpowiedź kliniczna, chemioradioterapia neoadjuwantowa, choroba nawrotowa, choroba refluksowa przełyku, dysplazja niskiego stopnia, dysplazja wysokiego stopnia, gruczolakorak przełyku, jakość życia, nadzór endoskopowy, niedobór witaminy, nitrozoamina, otyłość, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, resekcja endoskopowa, standaryzowany współczynnik zachorowalności, stratyfikacja ryzyka, wczesne wykrywanie raka, wskaźnik pięcioletniego przeżycia -
Leksykon leków
GLUNEKTIK (fludeoksyglukoza (18F)) to radiofarmaceutyk o aktywności 1 GBq/mL, stosowany w diagnostyce PET u dorosłych, dzieci i młodzieży. Jego główne zastosowanie obejmuje diagnostykę onkologiczną, w tym różnicowanie zmian nowotworowych (np. guzów płuc, masy trzustki), ocenę stopnia zaawansowania nowotworów (m.in. rak płuca, piersi, przełyku, chłoniaki, czerniak) oraz monitorowanie skuteczności leczenia i wykrywanie wznowy choroby. W kardiologii GLUNEKTIK służy do oceny żywotności mięśnia sercowego u pacjentów z zaburzeniami funkcji lewej komory przed rewaskularyzacją. W neurologii umożliwia lokalizację obszarów hipometabolizmu glukozy i epileptogennych, co jest istotne w kwalifikacji do leczenia operacyjnego padaczki skroniowej.
bąblowica pęcherzykowa, bakteriemia, chłoniak złośliwy, choroba Takayasu, czerniak złośliwy, diagnostyka onkologiczna, fludeoksyglukoza, glejak wysokiego stopnia, guz płuca, neuroartropatia Charcota, nieswoista choroba jelit, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, padaczka skroniowa, powiększenie węzłów chłonnych, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy, rak jajnika, rak jelita grubego, rak piersi, rak przełyku, rak tarczycy, rak trzustki, rewaskularyzacja, sarkoidoza, skala Breslowa, stopa cukrzycowa, wychwyt glukozy, zapalenie kości i szpiku, zapalenie krążka międzykręgowego, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie wsierdzia, żywotność mięśnia sercowego -
Leksykon chorób i schorzeń
Atrezja przełyku (AP) z przetoką tchawiczo-przełykową (PTP) to jedna z najczęstszych wrodzonych wad przewodu pokarmowego, z przeżywalnością przekraczającą 90% w krajach rozwiniętych, głównie dzięki postępom w anestezjologii i intensywnej opiece neonatologicznej. Klasyfikacja Spitza, oparta na masie urodzeniowej i obecności poważnych wad serca, pozostaje najważniejszym narzędziem prognostycznym: grupa I (masa >1500 g, brak wady serca) ma przeżywalność 98-99%, grupa II (masa <1500 g lub wada serca) 82-84%, a grupa III (masa <1500 g i wada serca) 43-50%. Nowa klasyfikacja uwzględniająca długość odstępu między odcinkami przełyku koreluje z ryzykiem nieszczelności zespolenia (10,5-80%), zwężeń (19-100%) oraz śmiertelnością (15,6-80%), co pozwala lepiej ocenić trudności techniczne zabiegu i powikłania pooperacyjne. Wczesna interwencja chirurgiczna (do 3 dni od przyjęcia) oraz brak współistniejących wad, zachłystowego zapalenia płuc i małopłytkowości znacząco poprawiają rokowanie.
anomalia sercowa, atrezja przełyku, dylatacja balonowa, dysfagia, gruczolakorak, intensywna opieka neonatologiczna, małopłytkowość, nadzór endoskopowy, nawracająca infekcja dróg oddechowych, niedożywienie, obrazowanie wąskopasmowe, przełyk Barretta, przetoka tchawiczo-przełykowa, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, wrodzona wada serca, zachłystowe zapalenie płuc, zespół VACTERL, zwężenie przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia jest najczęstszym łagodnym zaburzeniem tkanki piersiowej u mężczyzn, dotykającym około 35% populacji męskiej, z trójmodalnym rozkładem wiekowym: noworodkowy (60-90%), okres dojrzewania (4-69%, szczyt około 50% u chłopców 10-12 lat) oraz wiek starszy (24-70% powyżej 50-65 lat). Etiologia obejmuje ginekomastię fizjologiczną (ok. 25%), idiopatyczną (ok. 25%) oraz polekową (do 20%), z patologicznymi przyczynami takimi jak marskość wątroby (8%), hipogonadyzm (10%), guzy jąder (3%), nadczynność tarczycy (1,5%) i choroby nerek (1%). Leki, zwłaszcza działające na układ nerwowy (np. risperidon, odpowiedzialny za 80,81% przypadków polekowej ginekomastii), stanowią 10-40% przypadków. Patofizjologia opiera się na zaburzeniu równowagi estrogenowo-androgenowej, a czynniki ryzyka to m.in. wiek, stosowanie leków, choroby endokrynologiczne, wątroby, nerek, nowotwory jąder, otyłość oraz ekspozycja na ksenoestrogeny. Ginekomastia okresu dojrzewania i noworodkowa zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 18 miesięcy i 2-3 tygodni, odpowiednio, natomiast u starszych mężczyzn częstość wzrasta wraz z wiekiem i stosowaniem leków.
choroba nerek, choroba układu krążenia, czynnik środowiskowy, ginekomastia, ginekomastia fizjologiczna, ginekomastia okresu dojrzewania, ginekomastia patologiczna, ginekomastia polekowa, gruczolak przysadki, guz jądra, ksenoestrogeny, marskość wątroby, nadczynność tarczycy, nadzór farmakologiczny, nowotwór złośliwy, okres dojrzewania, okres noworodkowy, pierwotny hipogonadyzm, poziom testosteronu, rak jądra, rak piersi u mężczyzn, rak prostaty, rak przełyku, receptory estrogenowe, sterydy anaboliczne, wtórny hipogonadyzm -
Leksykon chorób i schorzeń
Achalazja to rzadkie zaburzenie motoryki przełyku, charakteryzujące się nieprawidłowym rozluźnianiem dolnego zwieracza przełyku oraz brakiem perystaltyki w dystalnej części przełyku. Etiologia pozostaje nieznana, co uniemożliwia profilaktykę choroby. Leczenie obejmuje metody takie jak rozszerzanie pneumatyczne, iniekcje toksyny botulinowej, zabiegi chirurgiczne oraz przezoralną endoskopową miotomię (POEM), która jest wysoce skuteczna i małoinwazyjna. Terapia przełykania z udziałem logopedy oraz modyfikacje diety (np. spożywanie pokarmów o miękkiej konsystencji, picie dużej ilości wody podczas posiłków) wspomagają funkcję przełyku. W skrajnych przypadkach konieczne może być żywienie alternatywne przez zgłębnik nosowy lub rurkę.
achalazja, badania kontrolne, badanie pH, badanie z barytem, choroba refluksowa przełyku, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, ezofagektomia, gruczolakorak przełyku, inhibitory pompy protonowej, leczenie farmakologiczne, logopeda, monitorowanie pacjenta, motoryka przełyku, nadzór endoskopowy, nadzór medyczny, napięcie zwieracza przełyku, perystaltyka przełyku, POEM, rak przełyku, refluks, rozszerzanie pneumatyczne, toksyna botulinowa -
Leksykon leków
FDGtomosil to radiofarmaceutyk zawierający fludeoksyglukozę (18F) o aktywności 550 MBq/ml w czasie kalibracji, stosowany w diagnostyce PET u pacjentów dorosłych i dzieci. Izotop fluor-18, z okresem półtrwania 109,77 minut, emituje pozytony podczas rozpadu do tlenu-18. Lek znajduje szerokie zastosowanie w onkologii, umożliwiając różnicowanie zmian łagodnych i złośliwych, lokalizację ognisk pierwotnych nowotworów oraz ocenę zaawansowania i skuteczności terapii w nowotworach takich jak rak płuca, piersi, trzustki, chłoniak, czerniak czy rak okrężnicy. Ponadto FDGtomosil jest użyteczny w wykrywaniu wznowy choroby nowotworowej oraz w monitorowaniu odpowiedzi na leczenie chemioterapeutyczne i radioterapię.
chłoniak złośliwy, czerniak złośliwy, fludeoksyglukoza, glejak złośliwy, gorączka nieznanego pochodzenia, międzynapadowy hipometabolizm glukozy, napad padaczkowy, neuroartropatia Charcota, nieswoista choroba jelit, nowotwór głowy i szyi, padaczka skroniowa, pęcherzykowy tasiemiec bąblowcowy, pozytonowa tomografia emisyjna, rak jajnika, rak okrężnicy, rak piersi, rak przełyku, rak tarczycy, rak trzustki, sarkoidoza, zapalenie kości i szpiku, zapalenie krążków międzykręgowych, zapalenie kręgów, żywotność mięśnia sercowego -
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie dziąseł (gingivitis) jest najczęstszym, odwracalnym stanem zapalnym przyzębia, charakteryzującym się zapaleniem dziąseł otaczających szyjki zębów i wyrostki zębodołowe. Epidemiologia wskazuje na bardzo wysoką częstość występowania, sięgającą od 50% do niemal 100% u osób z uzębieniem, z najwyższym wskaźnikiem w okresie dojrzewania (70-90%). W populacjach dzieci w wieku 3-11 lat częstość wynosi 9-17%, a w badaniach regionalnych, np. w Chinach, odnotowano 28,58% zapalenia dziąseł (24,3% zlokalizowanego i 4,2% uogólnionego). Czynniki ryzyka obejmują płeć (częstsze u mężczyzn), wiek, ciążę, niski status społeczno-ekonomiczny, nieodpowiednią higienę jamy ustnej, obecność płytki i kamienia nazębnego oraz palenie tytoniu. Genetyczna predyspozycja może zwiększać ryzyko nawet sześciokrotnie. Schorzenia ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca (60% pacjentów z chorobą przyzębia) i zakażenie HIV, również podnoszą ryzyko zapalenia dziąseł. Wyróżnia się różne typy zapalenia dziąseł, w tym wywołane płytką nazębną, hormonalne, ostre martwiczo-wrzodziejące (ANUG), lekowe oraz przerostowe.
choroba dziąseł, choroba przyzębia, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, ciąża, cukrzyca, demencja, higiena jamy ustnej, kamień nazębny, martwica, nitkowanie, operacja zastawki serca, ostre martwiczo-wrzodziejące zapalenie dziąseł, płytka nazębna, rak pęcherzyka żółciowego, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi, rak przełyku, utrata przyczepu łącznotkankowego, wskaźnik dziąsłowy, wyrostek zębodołowy, zakażenie HIV, zapalenie dziąseł, zapalenie dziąseł wywołane płytką nazębną, zapalenie przyzębia -
Leksykon chorób i schorzeń
Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) to przewlekła choroba charakteryzująca się cofaniem się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, najczęściej z powodu dysfunkcji dolnego zwieracza przełyku (LES). Objawy obejmują zgagę, regurgitację, ból w klatce piersiowej, dysfagię oraz objawy pozaprzełykowe, takie jak przewlekły kaszel czy chrypka. GERD dotyka 20-40% populacji, a nieleczony może prowadzić do powikłań, takich jak zapalenie przełyku, zwężenia, przełyk Barretta czy rak przełyku. Diagnostyka i opieka pielęgniarska opierają się na dokładnym wywiadzie, ocenie objawów alarmowych (np. dysfagia, krwawienia, utrata masy ciała) oraz monitorowaniu skuteczności leczenia farmakologicznego i niefarmakologicznego. Kluczowe jest rozpoznanie i różnicowanie bólu zgagi od bólu dławicowego oraz edukacja pacjenta w zakresie modyfikacji diety, stylu życia i prawidłowego stosowania leków, takich jak inhibitory pompy protonowej (IPP), blokery receptorów H2 oraz leki zobojętniające kwas żołądkowy.
antacida, aspiracja treści żołądkowej, astma, bloker receptora H2, choroba refluksowa przełyku, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, fundoplikacja, inhibitor pompy protonowej, krew utajona, kwas żołądkowy, lek prokinetyczny, lek przeciwkwasowy, przełyk Barretta, przepuklina rozworu przełykowego przepony, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, regurgitacja, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zgaga, zwężenie przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Hematemeza jest objawem wskazującym na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, obejmującego jamę ustną, gardło, przełyk, żołądek oraz dwunastnicę. Kolor krwi w wymiocinach może się różnić od jasnoczerwonego, przez ciemnoczerwony, do brunatnego lub wyglądu fusów po kawie, co odzwierciedla różne źródła i stopień trawienia krwi. Najczęstsze etiologie to wrzody trawienne (żołądka i dwunastnicy) związane z Helicobacter pylori lub długotrwałym stosowaniem NLPZ, zapalenia błony śluzowej (gastritis, esophagitis, duodenitis), zespół Mallory’ego-Weissa, żylaki przełyku w przebiegu marskości wątroby oraz urazy mechaniczne. Dodatkowo, choroby wątroby, nowotwory przewodu pokarmowego, zaburzenia krzepnięcia oraz stosowanie leków przeciwzakrzepowych mogą nasilać ryzyko krwawienia. Warto podkreślić, że NLPZ i aspiryna hamują syntezę prostaglandyn, co osłabia ochronę błony śluzowej i sprzyja krwawieniom.
alergia na mleko, alkoholowe zapalenie wątroby, anemia, angiodysplazja, białaczka, choroba refluksowa przełyku, doustny antykoagulant, górny odcinek przewodu pokarmowego, Helicobacter pylori, hematemeza, hemofilia, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niedobór witaminy K, niesteroidowy lek przeciwzapalny, przewlekłe zapalenie trzustki, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, stłuszczenie wątroby, trombocytopenia, wrzód dwunastnicy, wrzód trawienny, wrzód żołądka, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie dwunastnicy, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, zespół Mallory’ego-Weissa, żylaki przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Skurcze przełyku, w tym rozlany skurcz przełyku (DES) oraz przełyk dziadka do orzechów, charakteryzują się umiarkowanym rokowaniem z istotną poprawą objawów w długoterminowej obserwacji (≥3 lata). Mimo wysokiej chorobowości, związanej głównie z bólem, dysfagią i pogorszeniem stanu odżywienia, skurcze te nie stanowią zagrożenia życia, a wskaźnik śmiertelności jest minimalny. Objawy mogą naśladować ból sercowy, płucny lub reumatologiczny, co często wymaga różnicowania diagnostycznego. Pierwotne zaburzenia motoryki przełyku rzadko ulegają progresji i nie są powiązane z rozwojem raka przełyku ani innymi poważnymi schorzeniami.
aspekt psychospołeczny, ból płucny, ból sercowy, ból w klatce piersiowej, chorobowość, dysfagia, metoda terapeutyczna, niedożywienie, poradnictwo pacjenta, proces gojenia, przełyk dziadka do orzechów, rak przełyku, rozlany skurcz przełyku, skurcz przełyku, śmiertelność, stan zagrażający życiu, zabieg chirurgiczny, zaburzenie motoryki przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Dyspepsja, charakteryzująca się dyskomfortem w górnej części jamy brzusznej, jest często wynikiem nadmiernej ekspozycji błony śluzowej żołądka na kwas solny, refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD) lub wrzodów żołądka. Profilaktyka opiera się na modyfikacji diety i stylu życia, w tym spożywaniu 5-6 mniejszych posiłków dziennie, unikaniu pokarmów wywołujących objawy (kofeina, alkohol, owoce cytrusowe, tłuste i pikantne potrawy), oraz stosowaniu diety niskoglikemicznej, która redukuje produkcję gazów i ciśnienie w jamie brzusznej. Zalecane jest także powolne żucie pokarmu, unikanie leżenia przez 2-3 godziny po posiłku, utrzymanie prawidłowej masy ciała (redukcja o 10-15% masy ciała może znacząco zmniejszyć objawy) oraz unikanie obcisłej odzieży i palenia tytoniu. Pozycja podczas snu, tj. uniesienie głowy o 15-20 cm oraz spanie na lewym boku, może zmniejszyć nocne objawy refluksu nawet o 71%.
aspiryna, biofeedback, bisfosfoniany, blokery H2, błona śluzowa żołądka, choroba refluksowa przełyku, dieta niskoglikemiczna, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, estrogeny, famotydyna, ibuprofen, inhibitory pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurkumina, naproksen, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niestrawność, omeprazol, owoce cytrusowe, przewlekła niestrawność, rak przełyku, rak żołądka, refluks kwasu, refluks żołądkowo-przełykowy, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, wodorowęglan sodu, wrzód żołądka, wzdęcia -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku, charakteryzujący się niskim pięcioletnim przeżyciem około 20%, występuje głównie w dwóch typach histologicznych: raku płaskonabłonkowym (SCC) i gruczolakoraku (EAC), które różnią się czynnikami ryzyka i wymagają odmiennych strategii profilaktycznych. Do kluczowych czynników ryzyka SCC należą palenie tytoniu (wszystkie formy), nadmierne spożycie alkoholu, ich synergistyczne działanie, żucie betelu, picie bardzo gorących napojów oraz dieta uboga w owoce i warzywa, a bogata w przetworzone mięso. W przypadku EAC dominują refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), przełyk Barretta, otyłość brzuszna, palenie tytoniu, stosowanie leków rozluźniających dolny zwieracz przełyku oraz dieta. Profilaktyka pierwotna opiera się na eliminacji tych czynników, w tym zaprzestaniu palenia, ograniczeniu alkoholu do maksymalnie 2 standardowych porcji tygodniowo, unikaniu bardzo gorących napojów oraz modyfikacji diety i stylu życia. Leczenie GERD z zastosowaniem inhibitorów pompy protonowej (IPP) może zmniejszyć ryzyko progresji do przełyku Barretta i raka, wykazując redukcję ryzyka progresji nowotworowej o 75% u pacjentów z przełykiem Barretta.
ablacja radioczęstotliwościowa, achalazja przełyku, aspiryna, badanie endoskopowe, chemioprofilaktyka, Cytosponge, dolny zwieracz przełyku, dysplazja niskiego stopnia, dysplazja wysokiego stopnia, endoskopia, ezomeprazol, gruczolakorak, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, metaplazja jelitowa, nadzór endoskopowy, nawyk żywieniowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, resekcja błony śluzowej, stan przedrakowy, statyna, wirus brodawczaka ludzkiego, zdarzenie sercowo-naczyniowe -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku stanowi istotne wyzwanie onkologiczne z globalną zapadalnością wynoszącą 6,3/100 000 mieszkańców w 2020 roku oraz ponad 600 000 nowych przypadków rocznie, z dominacją w regionach słabiej rozwiniętych (80% przypadków). Dwa główne typy histologiczne to rak płaskonabłonkowy (ESCC, 60-70% przypadków) i gruczolakorak (EAC, 20-30%), z różnym rozmieszczeniem geograficznym i czynnikami ryzyka. ESCC dominuje w Azji Wschodniej i Afryce, z wskaźnikami zapadalności przekraczającymi 100/100 000 w regionach wysokiego ryzyka, natomiast EAC rośnie w krajach rozwiniętych, szczególnie w Ameryce Północnej (wskaźnik 4,2/100 000 w USA). Czynniki ryzyka ESCC obejmują palenie tytoniu, alkohol, dietę ubogą w warzywa i owoce oraz picie gorących napojów, natomiast EAC jest silnie związany z GERD, przełykiem Barretta (zwiększającym ryzyko 30-60-krotnie), otyłością i paleniem. Wskaźnik śmiertelności globalnie jest wysoki, a 5-letnie przeżycie wynosi około 20%, co wynika z późnej diagnozy i agresywnego przebiegu choroby.
aktywny nadzór, badanie przesiewowe, całkowita odpowiedź kliniczna, całkowite przeżycie, chemioradioterapia, chemioradioterapia neoadjuwantowa, choroba refluksowa przełyku, ezofagektomia, gruczolakorak przełyku, jakość życia, leczenie wielomodalne, mediana obserwacji, nadzór endoskopowy, nawrót choroby, nowotwór przełyku, nowotwór złośliwy, obrazowanie przekrojowe, progresja nowotworu, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, śmiertelność, stan przednowotworowy, terapia indukcyjna, terapia ukierunkowana, typ histologiczny, wskaźnik przeżycia, wskaźnik zapadalności -
Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie przełyku Barretta to stan przedrakowy charakteryzujący się metaplazją jelitową nabłonka przełyku, najczęściej w dystalnej części przełyku, będący powikłaniem przewlekłej choroby refluksowej przełyku (GERD). Zmiana ta polega na zastąpieniu nabłonka wielowarstwowego płaskiego nabłonkiem gruczołowym jelitowym, co zwiększa ryzyko rozwoju gruczolakoraka przełyku. Roczne ryzyko progresji do raka wynosi około 0,5-0,6% u pacjentów bez dysplazji, 0,6-1,2% przy dysplazji niskiego stopnia oraz 7-19% przy dysplazji wysokiego stopnia. Diagnostyka opiera się na endoskopii z biopsją, a ocena histopatologiczna powinna być potwierdzona przez co najmniej dwóch patologów, w tym specjalistę patologii przewodu pokarmowego. Kluczowe jest rozpoznanie pacjentów z grup ryzyka, takich jak mężczyźni rasy kaukaskiej po 50. roku życia z otyłością brzuszną i długotrwałym (>5 lat) refluksem co najmniej 2 razy w tygodniu.
badanie endoskopowe, błona śluzowa przełyku, choroba refluksowa przełyku, dysfagia, dysplazja niskiego stopnia, dysplazja wysokiego stopnia, gruczolakorak przełyku, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, krwiste wymioty, kwas żołądkowy, metaplazja jelitowa, nabłonek gruczołowy, nabłonek wielowarstwowy płaski, nadzór endoskopowy, nowotwór złośliwy, otyłość brzuszna, połączenie przełykowo-żołądkowe, przełyk Barretta, przepuklina rozworu przełykowego, rak przełyku, regurgitacja, stan przedrakowy, statyna, stolec smolisty, treść żołądkowa, zapalenie przełyku, zgaga -
Leksykon chorób i schorzeń
Przełyk zarośnięty (OA) i przetoka tchawiczo-przełykowa (TEF) to wady wrodzone o częstości występowania około 1:3500-4500 żywych urodzeń globalnie, z nieco wyższą częstością w Europie (1:4000) i najwyższą w Finlandii (1:2500). Epidemiologia wskazuje na przewagę płci męskiej (62%, stosunek 1,2:1) oraz zwiększone ryzyko u młodych matek (<20 lat, OR=1,82; 95% CI 1,23-2,67). Większość przypadków jest sporadyczna, z minimalnym komponentem genetycznym (<1% rodzinnych), a około 50-55% pacjentów ma dodatkowe wady wrodzone, najczęściej serca (15-27%), odbytu, kręgosłupa i układu moczowo-płciowego. OA/TEF często współwystępuje z zespołami genetycznymi, takimi jak VACTERL, CHARGE, trisomie 18 i 21. Diagnostyka prenatalna opiera się na USG i MRI płodu, które mają ograniczoną czułość, ale wysoką swoistość (MRI swoistość 95% dla cech OA/TEF). Po urodzeniu rozpoznanie opiera się na objawach oddechowych i radiologicznych, w tym niemożności przejścia zgłębnika do żołądka i obecności powietrza w żołądku.
badanie ultrasonograficzne, choroba refluksowa przełyku, eozynofilowe zapalenie przełyku, GERD, gruczolakorak, infekcja dróg oddechowych, nieprawidłowość chromosomalna, niewydolność oddechowa, przełyk Barretta, przetoka tchawiczo-przełykowa, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, rezonans magnetyczny płodu, tracheomalacja, trisomia 21, wada serca, wielowodzie, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zarośnięcie dwunastnicy, zarośnięcie nozdrzy tylnych, zespół CHARGE, zespół Feingolda, zespół VACTERL, zwężenie przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Refluks żółciowy (DGER) charakteryzuje się cofaniem się żółci i enzymów trzustkowych z dwunastnicy do żołądka, a czasem do przełyku, co odróżnia go od refluksu kwasowego. Schorzenie to jest trudne do kontrolowania wyłącznie zmianami stylu życia i wymaga farmakoterapii lub interwencji chirurgicznych. Leczenie farmakologiczne obejmuje inhibitory pompy protonowej (np. rabeprazol), które zmniejszają objętość i kwasowość soku żołądkowego, leki prokinetyczne (np. metoklopramid) poprawiające motorykę przewodu pokarmowego, hydrotalcyt w połączeniu z rabeprazolem, kwas ursodeoksycholowy (250 mg/dobę przez 10-14 dni), sekwestranty kwasów żółciowych (cholestyramina, kolestypol, kolesewelam) oraz sukralfat i baklofen. Terapie skojarzone, takie jak rabeprazol z hydrotalcytem lub sukralfatem, wykazują wyższą skuteczność, redukując objawy i zmiany endoskopowe oraz histologiczne. W badaniach klinicznych kombinacja leków przeciwdziałających kwasowi i żółci przyniosła odpowiedź u 91% pacjentów z opornym GERD (P < 0,01).
agonista receptora GABA-B, antagonista receptora H2, baklofen, cholecystektomia, cholestyramina, choroba refluksowa przełyku, dolny zwieracz przełyku, fundoplikacja, fundoplikacja Nissena, GERD, inhibitor pompy protonowej, kwas ursodeoksycholowy, lek prokinetyczny, lek zobojętniający kwas żołądkowy, LINX, metaplazja jelitowa, metoklopramid, operacja Roux-en-Y, owrzodzenie żołądka, przełyk Barretta, przepuklina rozworu przełykowego, rabeprazol, rak przełyku, refluks dwunastniczo-żołądkowo-przełykowy, refluks kwasu żołądkowego, refluks żółciowy, sekwestrant kwasów żółciowych, sukralfat, zapalenie żołądka, żółć -
Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu jest metabolicznym zaburzeniem, głównie uwarunkowanym genetycznie, wynikającym z niedoboru lub braku aktywności enzymu dehydrogenazy aldehydowej 2 (ALDH2). Mutacja genu ALDH2, szczególnie allel ALDH2*2, prowadzi do akumulacji toksycznego aldehydu octowego po spożyciu etanolu, co manifestuje się objawami takimi jak zaczerwienienie twarzy, ból głowy, nudności i tachykardia. Częstość występowania tego zaburzenia wynosi około 8% populacji światowej, z najwyższą prevalencją (30-50%) w populacjach wschodnioazjatyckich (Chiny, Korea, Japonia). Metabolizm alkoholu jest zaburzony na poziomie enzymatycznym, gdzie ADH przekształca etanol do aldehydu octowego, a deficyt ALDH2 uniemożliwia dalszą detoksykację do kwasu octowego. Dodatkowo, czynniki epigenetyczne, interakcje z lekami (np. metronidazol, disulfiram) oraz choroby współistniejące (marskość wątroby, chłoniak Hodgkina) mogą nasilać objawy nietolerancji. Warto również uwzględnić reakcje na składniki napojów alkoholowych, takie jak histamina, siarczyny czy drożdże, które mogą imitować nietolerancję alkoholu.
aldehyd octowy, alkoholowa choroba wątroby, chłoniak Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba refluksowa przełyku, choroba wieńcowa, dehydrogenaza aldehydowa 2, dehydrogenaza alkoholowa, długi COVID, gen ALDH2, interakcja z alkoholem, jądro przykomorowe podwzgórza, kwas octowy, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, metabolizm alkoholu, nietolerancja alkoholu, niewydolność trzustki, rak jamy ustnej, rak przełyku, rak wątroby, rak żołądka, steatoza wątroby, stłuszczenie wątroby, udar mózgu, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zespół jelita drażliwego, zespół przewlekłego zmęczenia -
Leksykon chorób i schorzeń
Refluks żółciowy (DGER) to patologiczne cofanie się żółci z dwunastnicy do żołądka i przełyku, różniące się od refluksu kwasowego mechanizmem i składem treści refluksowej. Żółć, mimo braku kwasowości, jest agresywna dla błony śluzowej, prowadząc do chemicznego uszkodzenia, zapalenia i potencjalnie poważnych powikłań, takich jak zapalenie żołądka, przełyk Barretta czy rak przełyku i żołądka. Objawy refluksu żółciowego obejmują silny ból w nadbrzuszu, zgagę, nudności, wymioty zielonkawo-żółtą żółcią, chrypkę, utratę masy ciała oraz hipersaliwację. Diagnostyka opiera się na gastroskopii z biopsją oraz specjalistycznych testach na obecność żółci w przełyku, a różnicowanie z GERD jest kluczowe ze względu na różnice w leczeniu i rokowaniu. Refluks żółciowy często współistnieje z refluksem kwasowym, co komplikuje obraz kliniczny i terapię.
biopsja, cholecystektomia, choroba refluksowa przełyku, dwunastnica, dyspepsja czynnościowa, gastropareza, gastroskopia, GERD, hipersaliwacja, inhibitor pompy protonowej, kwas ursodeoksycholowy, lek prokinetyczny, metaplazja jelitowa, nudności, przełyk Barretta, przełykanie, rak przełyku, refluks dwunastniczo-żołądkowo-przełykowy, refluks kwaśny, refluks kwasu żołądkowego, refluks żółciowy, sekwestrant kwasów żółciowych, sukralfat, usunięcie pęcherzyka żółciowego, zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, zgaga, żółć -
Leksykon substancji czynnych
Lewomentol wykazuje niski potencjał toksyczności ostrej, co potwierdzają badania przedkliniczne na zwierzętach i in vitro. Jednakże, przy wielokrotnym podaniu doustnym w wysokich dawkach (200, 400, 800 mg/kg mc./dobę przez 28 dni u szczurów) obserwowano hepatotoksyczność manifestującą się zwiększeniem masy wątroby oraz wakuolizacją hepatocytów, prawdopodobnie związaną z indukcją enzymów wątrobowych. Badania genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały uszkodzeń chromosomów, a dane epidemiologiczne nie potwierdzają działania rakotwórczego lewomentolu. Ponadto, nie stwierdzono działania embriotoksycznego ani teratogennego, co potwierdzają badania dla produktów Neo-angin szałwia i Neo-angin wiśnia. Niemniej jednak, brak jest pełnych danych dotyczących wpływu na reprodukcję i przebieg ciąży u zwierząt dla niektórych preparatów, co wskazuje na konieczność dalszych badań w tym zakresie.
badanie in vitro, badanie in vivo, białkomocz, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, hepatotoksyczność lewomentolu, indukcja enzymów wątrobowych, methemoglobina, powiększenie wątroby, rak przełyku, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na reprodukcję, uszkodzenie chromosomów, uszkodzenie wątroby, wakuolizacja hepatocytów, zahamowanie czynności tarczycy -
Leksykon chorób i schorzeń
Akhalazja to rzadkie zaburzenie motoryki przełyku, charakteryzujące się brakiem perystaltyki oraz nieprawidłowym rozkurczem dolnego zwieracza przełyku (LES), prowadzące do czynnościowej niedrożności na poziomie połączenia przełykowo-żołądkowego. Objawy kliniczne obejmują dysfagię, cofanie się niestrawionego pokarmu, ból w klatce piersiowej, utratę masy ciała, kaszel i dławienie się. Diagnostyka opiera się głównie na manometrii przełyku, która ocenia kurczliwość przełyku i rozkurcz LES. Leczenie jest paliatywne i obejmuje farmakoterapię (prokinetyki, blokery kanału wapniowego, azotany), iniekcje botuliny, rozszerzanie pneumatyczne (skuteczne u 70-80% pacjentów) oraz zabiegi chirurgiczne, takie jak laparoskopowa miotomia Hellera (efektywność 85-95% z utrzymaniem efektu u 85% po 10 latach) i POEM (ponad 90% poprawy objawów). Opieka pielęgniarska koncentruje się na ocenie zdolności połykania, zapobieganiu aspiracji, monitorowaniu stanu odżywienia oraz wsparciu psychologicznym.
aspiracja, aspiracyjne zapalenie płuc, azotan, bloker kanału wapniowego, choroba refluksowa przełyku, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, endoskopia, ezofagogram barytowy, iniekcja botuliny, lek antydepresyjny, lek przeciwskurczowy, manometria przełyku, megaprzełyk, miotomia Hellera, nieskuteczne oczyszczanie dróg oddechowych, nifedypina, perystaltyka przełyku, połączenie przełykowo-żołądkowe, prokinetyk, przezustna endoskopowa miotomia, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, rozszerzanie pneumatyczne, zaburzenie motoryki przełyku -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku jest często diagnozowany w zaawansowanym stadium, co negatywnie wpływa na rokowanie i możliwości leczenia. Wczesne wykrycie zwiększa pięcioletnie przeżycie do około 65%, podczas gdy dla wszystkich stadiów łącznie wynosi ono około 22%. Diagnostyka opiera się na górnej endoskopii (EGD) z biopsją, która ma czułość sięgającą 96% przy pobraniu minimum ośmiu wycinków. Endoskopia umożliwia ocenę lokalizacji, długości guza oraz stopnia niedrożności przełyku, a biopsja pozwala na określenie typu histologicznego (rak płaskonabłonkowy lub gruczolakorak) oraz badanie markerów takich jak HER2, MMR czy MSI, co ma znaczenie terapeutyczne. W diagnostyce obrazowej stosuje się tomografię komputerową (CT) klatki piersiowej i jamy brzusznej, pozytonową tomografię emisyjną (PET-CT) oraz endoskopową ultrasonografię (EUS) z biopsją cienkoigłową (FNA), które pozwalają na precyzyjne określenie stopnia zaawansowania choroby według systemu TNM AJCC (T, N, M). System ten klasyfikuje raka przełyku od stopnia 0 (Tis N0 M0) do IVB (każde T, każde N, M1), co jest kluczowe dla wyboru terapii i oceny rokowania.
badanie kontrastowe, biopsja, biopsja cienkoigłowa, bronchoskopia, chromoendoskopia, dysfagia, dysplazja wysokiego stopnia, endoskopowa resekcja błony śluzowej, endoskopowa ultrasonografia, ezofagogastroduodenoskopia, górna endoskopia, gruczolakorak, immunoterapia, klasyfikacja TNM, laparoskopia, niestabilność mikrosatelitarna, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, spektroskopia Ramana, stopień zaawansowania, tomografia komputerowa -
Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku, będący dziesiątym najczęstszym nowotworem na świecie, występuje głównie w dwóch typach histologicznych: rak płaskonabłonkowy (SCC) oraz gruczolakorak (adenocarcinoma). Występuje częściej u mężczyzn (stosunek 3:1) i u osób powyżej 50-55 roku życia. Etiologia raka przełyku jest wieloczynnikowa, obejmująca mutacje DNA, przewlekły stan zapalny oraz predyspozycje genetyczne. Czynniki ryzyka różnią się w zależności od typu nowotworu: palenie tytoniu (odpowiedzialne za około 35% przypadków) i spożycie alkoholu silnie predysponują do raka płaskonabłonkowego, natomiast przewlekły refluks żołądkowo-przełykowy (GERD), przełyk Barretta (z 11-krotnym wzrostem ryzyka transformacji nowotworowej, choć z bezwzględnym ryzykiem 0,5% rocznie) oraz otyłość (odpowiedzialna za około 27% przypadków w Wielkiej Brytanii) są kluczowe dla rozwoju gruczolakoraka. Dodatkowo, czynniki takie jak spożywanie bardzo gorących napojów (>65°C), narażenie zawodowe na azbest (z 2-16-krotnym wzrostem ryzyka) oraz rzadkie zespoły genetyczne (np. tylosis, zespół Blooma) również zwiększają ryzyko zachorowania.
achalazja, anemia Fanconiego, badanie endoskopowe, choroba refluksowa przełyku, cytokina, gen supresorowy nowotworu, GERD, gruczolakorak, metaplazja jelitowa, mutacja DNA, mutacja germinalna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nowotwór złośliwy, onkogen, otyłość, palenie tytoniu, połączenie żołądkowo-przełykowe, przełyk Barretta, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, spożycie alkoholu, stan zapalny, typ histologiczny, zaburzenie motoryki przełyku, zakażenie HPV, zespół Blooma, zespół Plummera-Vinsona -
Leksykon chorób i schorzeń
Uchyłek Zenkera to uwypuklenie błony śluzowej i podśluzowej przez mięsień pierścienno-gardłowy w tylnej części gardła, najczęściej w trójkącie Killiana. Objawy kliniczne obejmują dysfagię (około 98% pacjentów), regurgitację niestrawionego pokarmu, uczucie zatrzymania pokarmu, kaszel po jedzeniu, chrypkę, halitozę, bulgotanie w szyi, utratę masy ciała oraz aspirację treści pokarmowej. Diagnostyka opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych. Złotym standardem jest ezofagogram barytowy (połykanie siarczanu baru), który pozwala ocenić wielkość uchyłka (objawowe zwykle >2 cm), lokalizację (C5-C6) oraz morfologię błony śluzowej. Wideofluoroskopia umożliwia dynamiczną ocenę połykania i wykrycie aspiracji. Badania endoskopowe (EGD, sztywna i przeznosa ezofagoskopia, FEES) uzupełniają diagnostykę, pozwalając na bezpośrednią wizualizację uchyłka i wykluczenie innych patologii, jednak wymagają ostrożności ze względu na ryzyko perforacji.
aspiracja treści pokarmowej, choroba Chagasa, dysfagia, ezofagogastroduodenoskopia, ezofagogram barytowy, górny zwieracz przełyku, halitoza, kandydoza przełyku, manometria przełykowa, mięsień pierścienno-gardłowy, połączenie gardłowo-przełykowe, przepuklina rozworu przełykowego, rak przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy, refluksowe zapalenie przełyku, regurgitacja, skurcz przełyku, trójkąt Killiana, twardzina układowa, uchyłek Zenkera, wideofluoroskopia -
Leksykon chorób i schorzeń
Dysfagia to objaw charakteryzujący się trudnościami w połykaniu, mogący dotyczyć pokarmów stałych, płynów lub śliny, zróżnicowany pod względem lokalizacji (ustno-gardłowa vs. przełykowa) i etiologii (neurologiczna, mechaniczna, zapalna). Objawy obejmują odynofagię, uczucie zatrzymania pokarmu, kaszel, krztuszenie się, chrypkę, regurgitację oraz zgagę. Przebieg dysfagii może być przejściowy, postępujący lub stabilny, zależnie od choroby podstawowej, np. szybkie narastanie objawów sugeruje raka przełyku, a wolne postępowanie – choroby neurodegeneracyjne. U dzieci objawy mogą obejmować m.in. trudności w koordynacji ssania i połykania, wydłużony czas karmienia oraz nawracające infekcje dróg oddechowych. Nieleczona dysfagia prowadzi do poważnych powikłań, takich jak niedożywienie, odwodnienie, aspiracja i zachłystowe zapalenie płuc, które może manifestować się gorączką >38°C, bólem w klatce piersiowej i dusznością.
aspiracja, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, dysfagia, dysfagia orofaryngealna, dysfagia przełykowa, guz przełyku, infekcja dróg oddechowych, niedożywienie, odwodnienie, odynofagia, POChP, rak przełyku, refluks kwasu żołądkowego, refluks żołądkowo-przełykowy, regurgitacja, stwardnienie zanikowe boczne, udar mózgu, układ odpornościowy, uraz mózgu, zaburzenia motoryki przełyku, zaburzenia połykania, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zgaga -
Leksykon leków
Przedkliniczne dane bezpieczeństwa produktu leczniczego Pudroderm (9,8 mg + 9,8 mg + 245 mg/g, zawiesina na skórę) opierają się na toksyczności poszczególnych substancji czynnych: benzokainy, tlenku cynku i lewomentolu. Benzokaina i lewomentol wykazują niską toksyczność ostrą, co wskazuje na ich bezpieczeństwo przy jednorazowym podaniu. Tlenek cynku również charakteryzuje się bardzo niską toksycznością ostrą i jest klasyfikowany jako substancja praktycznie nietoksyczna, choć wziewne podanie może powodować objawy ze strony układu oddechowego. Doustne podawanie lewomentolu w dawkach 200, 400 i 800 mg/kg mc./dobę przez 28 dni powodowało zmiany w wątrobie (zwiększenie masy i wakuolizację hepatocytów), prawdopodobnie wskutek indukcji enzymów wątrobowych. Brak jest danych dotyczących toksyczności po wielokrotnym doustnym podaniu benzokainy i tlenku cynku.
benzokaina, działanie drażniące, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, fotomutagenność, genotoksyczność, indukcja enzymów wątrobowych, keratyna naskórka, lewomentol, podanie wziewne, profil bezpieczeństwa, promieniowanie ultrafioletowe, rak przełyku, śmiertelność płodów, tlenek cynku, toksyczność dermalna, toksyczność doustna, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, urodzeniowa masa ciała, uszkodzenie chromosomów, wakuolizacja hepatocytów, wolne rodniki, wpływ na reprodukcję, zaburzenie oddychania
