Wskazania do stosowania leku V-PET

V-PET (fludeoksyglukoza (¹⁸F)) w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 1 GBq/ml jest radiofarmaceutykiem przeznaczonym wyłącznie do diagnostyki obrazowej przy zastosowaniu techniki pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Lek może być stosowany zarówno u pacjentów dorosłych, jak i w populacji pediatrycznej (dzieci i młodzież).¹

Wskazania onkologiczne

Podstawowym mechanizmem działania fludeoksyglukozy (¹⁸F) jest umożliwienie obrazowania czynności narządów lub tkanek, w których obserwuje się zwiększony wychwyt glukozy, co jest charakterystyczne dla komórek nowotworowych. Wskazania onkologiczne do zastosowania leku V-PET można podzielić na kilka kategorii:²

Diagnostyka nowotworowa

V-PET może być stosowany w następujących sytuacjach diagnostycznych:

• Charakteryzowanie pojedynczego cienia okrągłego w płucu – umożliwia różnicowanie zmian łagodnych od złośliwych
• Wykrywanie nowotworów o nieznanym pochodzeniu, które manifestują się np. powiększeniem węzłów chłonnych, przerzutami do wątroby lub kości
• Charakterystyka guzów trzustki – pozwala na różnicowanie zmian złośliwych od łagodnych

³

Ocena stopnia zaawansowania choroby nowotworowej (staging)

V-PET jest przydatny w określaniu stopnia zaawansowania następujących nowotworów:

• Nowotwory głowy i szyi – w tym określenie optymalnego miejsca do wykonania biopsji
• Pierwotny rak płuca – ocena zasięgu choroby, wykrywanie przerzutów odległych
• Miejscowo zaawansowany rak piersi – określenie zasięgu choroby
• Rak przełyku – ocena miejscowego zaawansowania i obecności przerzutów
• Rak trzustki – ocena lokalnego zaawansowania i przerzutów
• Rak jelita grubego i odbytnicy – szczególnie pomocny w ocenie zaawansowania w przypadku wznowy, kiedy konieczne jest ponowne określenie stopnia zaawansowania
• Chłoniaki złośliwe – określenie stopnia zaawansowania i obecności zmian pozawęzłowych
• Czerniak złośliwy >1,5 mm wg Breslowa, lub z przerzutem do węzła chłonnego w chwili pierwotnego rozpoznania – ocena zasięgu choroby

^{1,5 mm wg Breslowa, lub z przerzutem do węzła chłonnego w chwili pierwotnego rozpoznania.”>4}

Monitorowanie odpowiedzi na leczenie

V-PET znajduje zastosowanie w ocenie skuteczności podjętej terapii w przypadku:

• Chłoniaków złośliwych – ocena odpowiedzi na chemioterapię lub immunoterapię
• Nowotworów głowy i szyi – monitorowanie odpowiedzi na radio- i chemioterapię

⁵

Wykrywanie w przypadku uzasadnionego podejrzenia nawrotu choroby nowotworowej

V-PET jest wskazany do stosowania w diagnostyce nawrotu w następujących przypadkach:

• Glejak o wysokim stopniu złośliwości (III lub IV) – różnicowanie wznowy od zmian popromiennych
• Nowotwory głowy i szyi – wykrywanie wczesnych nawrotów
• Nierdzeniasty rak tarczycy – u pacjentów ze zwiększonym stężeniem tyreoglobuliny w surowicy i negatywnym wynikiem badania scyntygrafii całego ciała promieniotwórczym jodem
• Pierwotny rak płuca – wykrywanie nawrotu miejscowego i przerzutów odległych
• Rak piersi – diagnostyka wznowy miejscowej i przerzutów odległych
• Rak trzustki – wykrywanie nawrotu
• Rak jelita grubego i odbytnicy – diagnostyka wznowy miejscowej i przerzutów odległych
• Rak jajnika – wykrywanie nawrotu
• Chłoniaki złośliwe – diagnostyka wznowy
• Czerniak złośliwy – wykrywanie nawrotu choroby i przerzutów odległych

⁶

Wskazania kardiologiczne

W kardiologii V-PET umożliwia diagnostykę żywotności mięśnia sercowego, który charakteryzuje się zachowanym poborem glukozy przy współistniejącej hipoperfuzji. Przed zastosowaniem V-PET należy wcześniej ocenić przepływ krwi w mięśniu sercowym za pomocą odpowiednich technik obrazowania. Lek jest szczególnie przydatny w ocenie czynności mięśnia sercowego u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności lewej komory, którzy mogą być kandydatami do zabiegu rewaskularyzacji, gdy konwencjonalne metody obrazowania nie dostarczają wystarczających informacji diagnostycznych.⁷

Wskazania neurologiczne

W neurologii V-PET służy do wykrywania miejsc o zmniejszonym metabolizmie glukozy w okresach międzynapadowych w padaczce. Głównym wskazaniem jest lokalizacja ognisk padaczkorodnych w ocenie przedoperacyjnej u pacjentów chorych na skroniową padaczkę częściową, co ma kluczowe znaczenie w planowaniu leczenia operacyjnego.⁸

Wskazania w chorobach zakaźnych i zapalnych

W chorobach zakaźnych i zapalnych V-PET umożliwia obrazowanie tkanek lub narządów o nieprawidłowej zawartości aktywowanych leukocytów, czyli komórek biorących udział w procesach zapalnych. Udokumentowane wskazania w tej grupie obejmują:⁹

1. Lokalizacja nieprawidłowych ognisk w diagnostyce gorączki o nieznanym pochodzeniu (FUO – Fever of Unknown Origin)¹⁰

2. Diagnozowanie infekcji w następujących przypadkach:

• Podejrzenie przewlekłego zapalenia kości i/lub przylegających narządów
• Zapalenie szpiku kostnego, zapalenie kręgosłupa, zapalenie krążka międzykręgowego lub zapalenie kości, również przy obecności metalowych implantów
• Pacjenci z cukrzycą z podejrzeniem stopy z neuroartropatią Charcota, zapaleniem szpiku kostnego i/lub zakażeniem tkanki miękkiej
• Ból związany z protezą stawu biodrowego – diagnostyka różnicowa infekcji
• Proteza naczyniowa – ocena pod kątem zakażenia
• Gorączka u pacjenta z AIDS – lokalizacja źródła infekcji oportunistycznych

¹¹

3. Wykrywanie septycznych ognisk przerzutów w przypadku bakteriemii lub zapalenia wsierdzia – lokalizacja ognisk zakażenia wtórnego¹²

4. Wykrywanie zakresu procesu zapalnego w przypadku:

• Sarkoidozy – ocena aktywności choroby i określenie miejsc zajętych procesem zapalnym
• Choroby zapalnej jelit – ocena aktywności i zasięgu zapalenia
• Zapalenia naczyń obejmującego duże naczynia – ocena aktywności zapalenia i jego lokalizacji

¹³

5. Monitorowanie kontynuacji leczenia w przypadku bąblowicy pęcherzykowej bez możliwości wycięcia – badanie pozwala na poszukiwanie aktywnych lokalizacji pasożyta podczas leczenia zachowawczego oraz po przerwaniu terapii¹⁴

Warunki stosowania leku V-PET

V-PET musi być podawany w warunkach kontrolowanych, w ośrodkach posiadających odpowiednie zaplecze do wykonywania badań PET oraz wyposażonych w urządzenia do bezpiecznego stosowania radiofarmaceutyków. Podanie leku powinno być poprzedzone odpowiednim przygotowaniem pacjenta, obejmującym m.in. stan na czczo przez kilka godzin przed badaniem w przypadku większości wskazań.

Fludeoksyglukoza (¹⁸F) zawarta w preparacie V-PET wykazuje aktywność 1 GBq/ml na dzień i godzinę odniesienia, a całkowita aktywność w fiolce może wynosić od 200 MBq do 15 GBq. Ze względu na krótki okres półtrwania izotopu fluoru (¹⁸F) wynoszący 110 minut, lek powinien być podany w możliwie najkrótszym czasie od momentu wytworzenia.¹⁵

Należy pamiętać, że V-PET jest przejrzystym i bezbarwnym lub lekko żółtym roztworem do wstrzykiwań, który podaje się dożylnie.¹⁶

Szczególne uwagi dotyczące stosowania

Przed zleceniem badania PET z użyciem fludeoksyglukozy (¹⁸F) lekarz powinien rozważyć, czy oczekiwane korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. W przypadku wskazań onkologicznych, kardiologicznych i neurologicznych należy upewnić się, że inne dostępne metody diagnostyczne zostały wyczerpane lub nie dostarczają wystarczających informacji diagnostycznych.

W przypadku diagnostyki chorób zakaźnych i zapalnych, szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłową interpretację wyników, mając na uwadze możliwość wyników fałszywie dodatnich związanych z fizjologicznym wychwytem fludeoksyglukozy (¹⁸F) w niektórych narządach (np. mózg, serce, nerki) oraz możliwością zwiększonego wychwytu w procesach niezapalnych (np. gojenie ran, zmiany popromienne).