charakterystyka guza trzustki
Wskazanie

Guz trzustki to patologiczna zmiana w obrębie trzustki, która może mieć charakter łagodny lub złośliwy. Najczęstszym złośliwym guzem trzustki jest gruczolakorak trzustki, stanowiący około 85-90% wszystkich nowotworów tego narządu. Inne typy obejmują nowotwory neuroendokrynne, torbielowate oraz przerzuty nowotworowe. Guzy trzustki często rozwijają się bezobjawowo przez długi czas, co przyczynia się do późnego rozpoznania choroby.

Diagnostyka guzów trzustki obejmuje badania obrazowe (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, endoskopowa ultrasonografia), markery nowotworowe (CA 19-9, CEA) oraz biopsję cienkoigłową. Leczenie zależy od rodzaju guza, jego zaawansowania oraz stanu ogólnego pacjenta. W przypadku guzów operacyjnych standardem postępowania jest resekcja chirurgiczna (pankreatoduodenektomia, dystalna pankreatektomia lub całkowita pankreatektomia).

W farmakoterapii guzów trzustki stosuje się chemioterapię, która może być podawana jako leczenie uzupełniające po operacji lub jako leczenie paliatywne. W Polsce stosowane są schematy zawierające gemcytabinę (Gemcit, Gemcitabinum Accord, Gemsol), fluorouracyl (Fluorouracil-Ebewe, 5-Fluorouracil Sandoz), kapecytabinę (Capecitabine Accord, Xeloda), oksaliplatynę (Oxaliplatinum Accord, Oxaliplatin Kabi) oraz irynotekan (Irinotecan Kabi, Irinotecan Accord). W zaawansowanych przypadkach stosuje się schematy FOLFIRINOX lub kombinację gemcytabiny z nab-paklitakselem (Abraxane).

Największymi trudnościami w leczeniu guzów trzustki są późna diagnostyka (większość pacjentów w momencie rozpoznania ma już chorobę zaawansowaną), agresywny przebieg choroby oraz oporność na konwencjonalne metody leczenia. Nowotwory trzustki charakteryzują się wysoką opornością na chemioterapię i radioterapię, co wiąże się z niekorzystnym mikrośrodowiskiem guza i gęstym podścieliskiem. Dodatkowo, pacjenci często doświadczają wyniszczenia nowotworowego, bólu, żółtaczki mechanicznej oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych, co wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego i odpowiedniej opieki paliatywnej.

W ostatnich latach coraz większą rolę odgrywają terapie celowane i immunoterapia, szczególnie u pacjentów z określonymi mutacjami genetycznymi (BRCA1/2, PALB2). W Polsce w ramach programów lekowych dostępne są inhibitory PARP (olaparyb – Lynparza) dla pacjentów z mutacjami BRCA w leczeniu podtrzymującym po chemioterapii pierwszej linii. Trwają również badania nad nowymi cząsteczkami i kombinacjami leków, które mogłyby poprawić wyniki leczenia tej trudnej choroby.