glejak z wysokim stopniem złośliwości
Wskazanie

Glejak z wysokim stopniem złośliwości to pierwotny nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzujący się agresywnym wzrostem i niekorzystnym rokowaniem. Do tej grupy zaliczamy przede wszystkim glejaka wielopostaciowego (glioblastoma multiforme, GBM, stopień IV wg WHO) oraz glejaka anaplastycznego (stopień III wg WHO). Nowotwory te wykazują szybką progresję, znaczną inwazyjność i tendencję do nawrotów.

Leczenie glejaków o wysokim stopniu złośliwości wymaga podejścia wielodyscyplinarnego. Podstawową metodą jest maksymalnie bezpieczna resekcja chirurgiczna, po której stosuje się radioterapię z jednoczesną chemioterapią temozolomidem (Temodal, Temozolomid Teva, Temozolomid Accord). W leczeniu uzupełniającym stosuje się temozolomid przez 6-12 cykli. W przypadku nawrotu choroby można rozważyć ponowny zabieg operacyjny, zastosowanie bewacyzumabu (Avastin), lomustyny (CCNU), karboplatyny lub etopozydów (Etoposid Accord, Etoposid Actavis).

Obecnie w badaniach klinicznych testowane są również nowe strategie leczenia, w tym immunoterapia, terapie celowane oraz pola elektryczne o zmiennej częstotliwości (Tumor Treating Fields). W przypadku glejaków z mutacją IDH1/2 badane są inhibitory IDH, a dla glejaków z metylacją promotora MGMT poszukuje się metod przełamania oporności na temozolomid.

Największe trudności w leczeniu glejaków o wysokim stopniu złośliwości wiążą się z ich infiltracyjnym charakterem, uniemożliwiającym całkowitą resekcję, heterogennością molekularną oraz obecnością bariery krew-mózg, która ogranicza penetrację leków do guza. Ponadto, rozwój oporności na leczenie, nawroty nowotworu oraz znaczące pogorszenie jakości życia pacjentów związane zarówno z samą chorobą, jak i powikłaniami terapii stanowią istotne wyzwania terapeutyczne. Średni czas przeżycia pacjentów z glejakiem wielopostaciowym mimo intensywnego leczenia wynosi około 15-18 miesięcy, co podkreśla pilną potrzebę opracowania nowych, skuteczniejszych metod leczenia.