czerniak złośliwy
Wskazanie

Czerniak złośliwy (melanoma malignum) to nowotwór złośliwy wywodzący się z melanocytów – komórek wytwarzających melaninę. Najczęściej rozwija się na skórze, ale może również występować w obrębie błon śluzowych, gałki ocznej oraz opon mózgowo-rdzeniowych. Jest to jeden z najbardziej agresywnych nowotworów skóry, charakteryzujący się szybkim wzrostem i wczesnym tworzeniem przerzutów.

Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju czerniaka jest ekspozycja na promieniowanie UV, szczególnie oparzenia słoneczne w dzieciństwie. Inne czynniki to: jasna karnacja, liczne znamiona barwnikowe, występowanie czerniaka w rodzinie oraz immunosupresja. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla rokowania – podstawą diagnostyki są badanie dermatoskopowe oraz biopsja wycinająca podejrzaną zmianę.

Leczenie czerniaka zależy od stadium zaawansowania. W przypadku zmian miejscowych podstawą jest radykalne wycięcie chirurgiczne. W leczeniu zaawansowanego czerniaka stosuje się immunoterapię (niwolumab – Opdivo, pembrolizumab – Keytruda, ipilimumab – Yervoy), terapię celowaną (dla pacjentów z mutacją BRAF: wemurafenib – Zelboraf, dabrafenib – Tafinlar, enkorafenib – Braftovi w skojarzeniu z inhibitorami MEK: kobimetynib – Cotellic, trametynib – Mekinist, binimetynib – Mektovi) oraz rzadziej chemioterapię (dakarbazyna – Dacarbazin).

Największymi wyzwaniami w leczeniu czerniaka są: rozwijająca się oporność na leki u pacjentów z zaawansowaną chorobą, trudności w przewidywaniu odpowiedzi na immunoterapię oraz działania niepożądane związane z leczeniem. W przypadku immunoterapii mogą wystąpić poważne powikłania autoimmunologiczne dotyczące różnych narządów, zaś w przypadku inhibitorów BRAF i MEK – toksyczności skórne, gorączka oraz zaburzenia kardiologiczne. Istotnym problemem pozostaje także identyfikacja optymalnej sekwencji stosowania dostępnych terapii oraz leczenie pacjentów z przerzutami do ośrodkowego układu nerwowego.