Leki w grupie
„analogi somatostatyny”
Analogi somatostatyny to grupa leków naśladujących działanie endogennej somatostatyny, hormonu hamującego wydzielanie wielu hormonów, m.in. hormonu wzrostu, insuliny, glukagonu oraz hormonów przewodu pokarmowego. W przeciwieństwie do naturalnej somatostatyny, która ma krótki okres półtrwania (2-3 minuty), analogi posiadają znacznie dłuższy czas działania, co umożliwia ich zastosowanie kliniczne.
Mechanizm działania analogów somatostatyny polega na wiązaniu się z receptorami somatostatynowymi (SSTR), głównie typu 2 i 5, co prowadzi do hamowania wydzielania hormonów oraz zmniejszenia przepływu krwi przez naczynia trzewne. Dodatkowo wykazują działanie antyproliferacyjne, co jest wykorzystywane w leczeniu nowotworów neuroendokrynnych.
Do najważniejszych analogów somatostatyny należą: oktreotyd (Sandostatin, Sandostatin LAR), lanreotyd (Somatuline Autogel) oraz pasireotyd (Signifor). Oktreotyd i lanreotyd mają podobny profil wiązania z receptorami SSTR, podczas gdy pasireotyd wykazuje szersze powinowactwo do różnych podtypów receptorów somatostatynowych.
Główne wskazania do stosowania analogów somatostatyny obejmują: akromegalię, guzy neuroendokrynne (szczególnie typu NET G1 i G2), zespoły hormonalne związane z guzami neuroendokrynnymi (np. zespół rakowiaka), krwawienia z żylaków przełyku oraz przetoki trzustkowe i jelitowe.
Największymi zaletami stosowania analogów somatostatyny są: długotrwałe działanie (formy o przedłużonym uwalnianiu pozwalają na iniekcje co 4 tygodnie), dobra tolerancja przez pacjentów oraz skuteczność zarówno w kontroli objawów hormonalnych, jak i w hamowaniu wzrostu guzów neuroendokrynnych. Wykazano również, że stosowanie tych leków wydłuża czas przeżycia wolnego od progresji choroby u pacjentów z guzami neuroendokrynnymi.
Najczęstsze działania niepożądane analogów somatostatyny to: bóle brzucha, wzdęcia, biegunka, nudności, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (hiperglikemia lub hipoglikemia), kamica żółciowa oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju kamicy żółciowej, zaburzeń wchłaniania tłuszczów oraz niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. U pacjentów z akromegalią szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość pogorszenia funkcji tarczycy.
Analogi somatostatyny można podzielić na dwie główne podgrupy: analogi pierwszej generacji (oktreotyd i lanreotyd), które wiążą się głównie z receptorami SSTR2 i SSTR5, oraz analogi drugiej generacji (pasireotyd), które wykazują szersze powinowactwo do różnych podtypów receptorów SSTR, w tym SSTR1, SSTR2, SSTR3 i SSTR5. Ta różnica w profilu wiązania z receptorami wpływa na skuteczność kliniczną w różnych typach guzów neuroendokrynnych i akromegalii.
Lista leków w tej grupie
-
Sandostatin – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 100 mcg/ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający oktreotyd w postaci oktreotydu octanu. Stosuje się go w leczeniu akromegalii, gdy operacja lub radioterapia są niewystarczające lub przeciwwskazane. Ponadto lek łagodzi objawy hormonozależnych guzów żołądka, jelit i trzustki oraz zapobiega powikłaniom po operacjach trzustki. Wykorzystywany jest także w nagłych przypadkach krwawień z żylaków oraz w terapii gruczolaków przysadki wydzielających TSH.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
99mTc – Tektrotyd – Liofilizat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań – 16 mcg HYNIC-[De-Phe^1, Tyr^3-Oktreotyd] TFA
Produkt zawiera liofilizat HYNIC-[D-Phe¹, Tyr³-Oktreotyd] o stężeniu 16 mikrogramów i służy do sporządzania radiofarmaceutycznego preparatu diagnostycznego. Stosowany jest do obrazowania zmian patologicznych z nadekspresją receptorów somatostatynowych, szczególnie podtypów 2, 3 i 5. Wskazany jest przede wszystkim do diagnostyki guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego, gruczolaków przysadki oraz nowotworów układu współczulnego i innych guzów o podobnej ekspresji receptorów. Preparat umożliwia wykrywanie i ocenę m.in. raka rdzeniastego tarczycy oraz różnych nowotworów wykazujących ekspresję receptorów somatostatynowych.
Wskazania do stosowania- chłoniak
- czerniak złośliwy
- ganglioneurinoma
- glejak wielopostaciowy
- gruczolak przysadki
- guz chromochłonny
- guz neuroendokrynny przewodu pokarmowego
- gwiaździak
- mięsak
- neuroblastoma
- oponiak
- paraganglioma
- rak gruczołu piersiowego
- rak jajnika
- rak jasnokomórkowy nerki
- rak płuca niedrobnokomórkowy
- rak rdzeniasty tarczycy
- rak stercza
- rak tarczycy zróżnicowany
Substancja czynnaKategoria leku -
Sandostatin LAR – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera oktreotyd w postaci oktreotydu octanu w dawkach 10 mg, 20 mg lub 30 mg, dostępny jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Stosowany jest w leczeniu akromegalii, hormonalnie czynnych guzów żołądka, jelit i trzustki oraz zaawansowanych guzów neuroendokrynnych. Wskazany jest również w terapii gruczolaków przysadki wydzielających TSH, szczególnie gdy leczenie chirurgiczne lub radioterapia są nieskuteczne lub niewskazane. Lek pomaga kontrolować objawy i wspiera proces leczenia w przypadku tych schorzeń.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Sandostatin LAR – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań – 20 mg
Produkt leczniczy zawiera oktreotyd w postaci oktreotydu octanu, dostępny w formach o różnej zawartości substancji czynnej. Stosuje się go w leczeniu akromegalii, gdy inne metody są niewskazane lub nieskuteczne, oraz w terapii hormonalnie czynnych guzów żołądka, jelit i trzustki. Lek jest również wykorzystywany przy zaawansowanych guzach neuroendokrynnych oraz gruczolakach przysadki wydzielających TSH. Preparat podaje się w postaci zawiesiny do wstrzykiwań po sporządzeniu z proszku i rozpuszczalnika.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Somatuline Autogel – Roztwór do wstrzykiwań – 60 mg/dawkę
Preparat zawiera lanreotyd w postaci lanreotydu octanu w dawkach 60 mg, 90 mg lub 120 mg jako przesycony roztwór do wstrzykiwań. Stosowany jest w długotrwałym leczeniu akromegalii, gdy poziomy hormonu wzrostu i IGF-1 pozostają nieprawidłowe po operacji lub radioterapii lub gdy te metody są niemożliwe do zastosowania. Lek jest również używany w terapii guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego i trzustki, zwłaszcza gdy guzy są miejscowo zaawansowane lub z przerzutami. Działa na objawy związane zarówno z akromegalią, jak i guzami neuroendokrynnymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Somatuline Autogel – Roztwór do wstrzykiwań – 120 mg/dawkę
Produkt leczniczy to roztwór do wstrzykiwań zawierający lanreotyd w postaci octanu, dostępny w dawkach 60 mg, 90 mg oraz 120 mg. Stosowany jest w długotrwałym leczeniu akromegalii, zwłaszcza gdy stężenia hormonu wzrostu oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu pozostają nieprawidłowe po operacji lub radioterapii. Lek pomaga także w leczeniu guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych oraz łagodzeniu związanych z nimi objawów. Terapia wspiera kontrolę choroby u pacjentów, u których inne metody leczenia chirurgicznego lub radioterapii nie są możliwe.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Myrelez – Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 90 mg
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający lanreotyd w postaci lanreotydu octanu o dawkach 60 mg, 90 mg lub 120 mg. Lek stosuje się w leczeniu akromegalii, gdy poziomy hormonu wzrostu i IGF-1 pozostają nieprawidłowe po operacji lub radioterapii, a także w terapii guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego i trzustki. Może być także używany do łagodzenia objawów związanych z guzami neuroendokrynnymi, takimi jak rakowiaki. Preparat podaje się w formie ampułko-strzykawki z półstałym roztworem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Myrelez – Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 120 mg
Produkt leczniczy zawiera lanreotyd octan w dawkach 60 mg, 90 mg lub 120 mg w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosowany jest przede wszystkim w leczeniu akromegalii oraz guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych u dorosłych pacjentów. Lek pomaga kontrolować nieprawidłowe stężenia hormonu wzrostu oraz objawy związane z guzami neuroendokrynnymi. Podaje się go miejscowo w celu farmakologicznego leczenia, szczególnie gdy inne metody, takie jak operacja czy radioterapia, są niewystarczające lub niemożliwe do zastosowania.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Somatuline Autogel – Roztwór do wstrzykiwań – 90 mg/dawkę
Produkt leczniczy zawiera lanreotyd w postaci lanreotydu octanu w dawkach 60 mg, 90 mg lub 120 mg, podawany jako roztwór do wstrzykiwań o półstałej konsystencji. Stosowany jest przede wszystkim w długotrwałym leczeniu akromegalii, gdy poziomy hormonu wzrostu i insulinopodobnego czynnika wzrostu pozostają nieprawidłowe po zabiegach chirurgicznych lub radioterapii. Lek jest również przeznaczony do leczenia objawów związanych z akromegalią. Ponadto wykorzystywany jest w terapii nieoperacyjnych guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych u dorosłych pacjentów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Myrelez – Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 60 mg
Roztwór do wstrzykiwań zawierający lanreotyd octan w dawkach 60 mg, 90 mg lub 120 mg, stosowany jest w leczeniu akromegalii, gdy poziomy hormonu wzrostu i IGF-1 są nieprawidłowe po operacji lub radioterapii. Preparat wykorzystywany jest również w terapii guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego i trzustki o niskim lub umiarkowanym stopniu złośliwości oraz w leczeniu objawów tych guzów. Roztwór ma półstałą konsystencję i jest podawany w formie iniekcji. Zastosowanie ma u dorosłych pacjentów z zaawansowanymi lub przerzutowymi zmianami nowotworowymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Sandostatin – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 50 mcg/ml
Produkt leczniczy zawiera oktreotyd w postaci oktreotydu octanu, dostępny w dawkach 50 lub 100 mikrogramów w 1 ml roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Stosuje się go przede wszystkim w leczeniu objawowym akromegalii oraz hormononoaktywnych guzów żołądka, jelit i trzustki. Preparat pomaga także zapobiegać powikłaniom po operacjach trzustki oraz kontrolować krwawienia z żylaków żołądkowo-przełykowych związanych z marskością wątroby. Ponadto jest używany w leczeniu gruczolaków przysadki wydzielających TSH, zwłaszcza gdy inne metody leczenia są niewystarczające lub przeciwwskazane.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Okteva – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu – 10 mg
Produkt leczniczy zawiera oktreotyd w postaci oktreotyd octanu, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Stosuje się go w leczeniu pacjentów z akromegalią, hormonally czynnymi guzami żołądka, jelit i trzustki oraz zaawansowanymi guzami neuroendokrynnymi. Jest również wykorzystywany w terapii gruczolaków przysadki wydzielających TSH, zwłaszcza gdy inne metody leczenia są niewskazane lub nieskuteczne. Preparat pomaga kontrolować objawy i wspiera leczenie chirurgiczne oraz radioterapię.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Okteva – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu – 30 mg
Jest to lek w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zawierający oktreotyd w postaci oktreotydu octanu. Stosowany jest w leczeniu akromegalii, hormonalnie czynnych guzów przewodu pokarmowego, takich jak rakowiaki, oraz zaawansowanych guzów neuroendokrynnych ze środkowej części prajelita lub o nieznanym ognisku pierwotnym. Ponadto wykorzystuje się go w terapii gruczolaków przysadki wydzielających TSH, zwłaszcza gdy leczenie chirurgiczne lub radioterapia są niewystarczające lub przeciwwskazane. Lek pomaga w kontrolowaniu objawów oraz wspomaga terapię u pacjentów niemożliwych do poddania interwencji chirurgicznej lub będących w okresie przejściowym przed efektem działania radioterapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Sandostatin LAR – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań – 30 mg
Produkt leczniczy zawiera oktreotyd w postaci oktreotydu octanu w dawkach 10 mg, 20 mg lub 30 mg, w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Stosowany jest w leczeniu akromegalii, szczególnie gdy leczenie chirurgiczne jest niewskazane lub nieskuteczne, a także w przypadkach hormonalnie czynnych guzów żołądka, jelit i trzustki oraz zaawansowanych guzów neuroendokrynnych. Wykorzystywany jest również w terapii gruczolaków przysadki wydzielających TSH, zwłaszcza gdy inne metody leczenia nie przyniosły efektów. Lek pomaga kontrolować objawy i wspomaga leczenie w okresach przejściowych przed pełnym efektem radioterapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Okteva – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu – 20 mg
Produkt zawiera substancję czynną oktreotyd w postaci oktreotydu octanu, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 30 mg w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Stosuje się go w leczeniu akromegalii, hormonalnie czynnych guzów przewodu pokarmowego i trzustki, a także zaawansowanych guzów neuroendokrynnych oraz gruczolaków przysadki wydzielających TSH. Terapia jest wskazana, gdy leczenie chirurgiczne jest niewskazane lub nieskuteczne, lub jako uzupełnienie radioterapii. Lek pomaga kontrolować objawy i zahamować rozwój tych schorzeń.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna