gruczolak przysadki
Wskazanie

Gruczolak przysadki (adenoma przysadki) to łagodny guz rozwijający się z komórek przedniego płata przysadki mózgowej. Stanowi około 10-15% wszystkich guzów wewnątrzczaszkowych. Gruczolaki przysadki dzieli się na czynne hormonalnie (wydzielające hormony) oraz nieczynne hormonalnie (niewydzielające nadmiaru hormonów). Zależnie od wielkości, wyróżniamy mikrogruczolaki (do 10 mm średnicy) oraz makrogruczolaki (powyżej 10 mm).

Objawy gruczolaków przysadki zależą od ich typu, wielkości oraz aktywności hormonalnej. Mogą obejmować: zaburzenia widzenia (w tym ubytki pola widzenia), bóle głowy, zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, mlekotok, akromegalię, chorobę Cushinga, niedoczynność przysadki, nadczynność tarczycy, a także zaburzenia libido i potencji. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (MRI z kontrastem), badania hormonalne oraz ocenę pola widzenia.

W leczeniu gruczolaków przysadki stosuje się głównie trzy podejścia: leczenie operacyjne, farmakoterapię oraz radioterapię. Leczenie farmakologiczne jest często pierwszą linią w przypadku gruczolaków wydzielających prolaktynę (prolaktynoma) i obejmuje stosowanie agonistów dopaminy, takich jak bromokryptyna (Bromergon, Parlodel) oraz kabergolina (Dostinex, Cabergolin). W przypadku gruczolaków wydzielających hormon wzrostu stosuje się analogi somatostatyny, jak oktreotyd (Sandostatin) i lanreotyd (Somatuline Autogel), a także pegwisomant (Somavert).

Największe trudności w leczeniu gruczolaków przysadki to ich nawrotowość po leczeniu operacyjnym (dotyczy 10-20% przypadków), oporność na leczenie farmakologiczne (szczególnie w przypadku niektórych prolaktynoma), wystąpienie pooperacyjnej niedoczynności przysadki wymagającej wieloletniej substytucji hormonalnej oraz ryzyko powikłań w przypadku zabiegów neurochirurgicznych. Ponadto wyzwaniem jest też długoterminowe monitorowanie pacjentów, szczególnie pod kątem nawrotu guza oraz kontroli funkcji hormonalnych przysadki.

Istotnym problemem w prowadzeniu pacjentów z gruczolakami przysadki jest konieczność interdyscyplinarnej współpracy endokrynologów, neurochirurgów, radiologów i okulistów, co nie zawsze jest łatwe do zorganizowania. U pacjentów z makrogruczolakami, zwłaszcza naciekającymi struktury otaczające, osiągnięcie całkowitej remisji choroby może być trudne, co wymaga wieloletniego leczenia i monitorowania.