oponiak
Wskazanie

Oponiak (meningioma) to najczęściej występujący pierwotny guz mózgu, wywodzący się z komórek pajęczynówki. W większości przypadków (około 90%) oponiaki mają charakter łagodny (WHO grade I), jednak około 10% przypadków to guzy atypowe (grade II) lub złośliwe (grade III). Oponiaki występują częściej u kobiet niż u mężczyzn (stosunek 2:1), a szczyt zachorowań przypada na 5-7 dekadę życia.

Objawy oponiaków zależą głównie od ich lokalizacji i wielkości. Najczęściej obserwuje się bóle głowy, napady padaczkowe, zaburzenia widzenia, deficyty neurologiczne, zmiany osobowości czy zaburzenia mowy. Wiele małych oponiaków pozostaje bezobjawowych i jest wykrywanych przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn.

Podstawową metodą leczenia oponiaków jest zabieg neurochirurgiczny, którego celem jest całkowite usunięcie guza wraz z przylegającą oponą twardą i nacieczoną kością. W przypadku guzów trudno dostępnych chirurgicznie lub nawrotowych stosuje się radioterapię stereotaktyczną. Leczenie farmakologiczne oponiaków jest ograniczone. W przypadku guzów nieoperacyjnych lub nawrotowych stosuje się niekiedy hydroksymocznik, interferon alfa, tamoksyfen czy inhibitory receptora somatostatynowego (oktreotyd, Sandostatin LAR).

Największe wyzwania w leczeniu oponiaków obejmują guzy zlokalizowane w trudno dostępnych regionach (np. oponiak zatoki jamistej, oponiak podstawy czaszki), guzy naciekające zatoki żylne czy struktury kostne, oraz oponiaki atypowe i złośliwe, które charakteryzują się wysokim ryzykiem nawrotu. Istotnym problemem jest również leczenie guzów nawrotowych po wcześniejszej operacji i radioterapii. Brak skutecznych opcji farmakoterapii stanowi poważne ograniczenie w przypadku pacjentów niekwalifikujących się do leczenia operacyjnego.

Monitorowanie pacjentów po leczeniu obejmuje regularne badania obrazowe (MRI), których częstotliwość zależy od stopnia złośliwości guza i radykalności zabiegu. W przypadku oponiaków łagodnych całkowicie usuniętych ryzyko nawrotu jest niewielkie, natomiast oponiaki atypowe i złośliwe wymagają ścisłej kontroli ze względu na wysokie ryzyko progresji.