kortykosteroidy ogólne
Kortykosteroidy ogólne (systemowe) to syntetyczne pochodne kortyzolu – hormonu produkowanego przez korę nadnerczy. Są to leki o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, stosowane w leczeniu wielu schorzeń.
W praktyce klinicznej najczęściej wykorzystywane są: prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i hydrokortyzon. Różnią się one między sobą siłą działania, czasem półtrwania oraz właściwościami mineralokortykosteroidowymi. Kortykosteroidy systemowe są podawane doustnie, dożylnie lub domięśniowo, w zależności od wskazania klinicznego i stanu pacjenta.
Wskazania do stosowania kortykosteroidów obejmują choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów), choroby zapalne jelit, astmę, POChP, choroby alergiczne, schorzenia hematologiczne, choroby skóry, a także stany nagłe jak wstrząs anafilaktyczny czy obrzęk mózgu.
Terapia kortykosteroidami wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Należą do nich: osteoporoza, zespół Cushinga, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia, zwiększona podatność na infekcje, zaćma, jaskra, zaburzenia psychiczne, opóźnienie gojenia ran i wiele innych. Z tego powodu kluczowe jest stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.
Należy pamiętać, że nagłe odstawienie kortykosteroidów po długotrwałym stosowaniu może prowadzić do niedoczynności kory nadnerczy i zespołu odstawienia. Dlatego terapię należy kończyć poprzez stopniowe zmniejszanie dawki.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Neuair Airmaster (50 mcg + 250 mcg)/dawkę
Przedawkowanie Neuair Airmaster, zawierającego salmeterol (beta-2-agonista) i flutykazon propionian (kortykosteroid wziewny), wiąże się z ryzykiem poważnych objawów klinicznych. Nadmierna stymulacja receptorów beta-adrenergicznych przez salmeterol może powodować zawroty głowy, wzrost ciśnienia skurczowego, drżenia, ból głowy oraz tachykardię (>100 uderzeń/min). Istotnym powikłaniem jest hipokaliemia, wymagająca monitorowania stężenia potasu w surowicy i ewentualnego uzupełnienia. W przypadku nasilonych objawów zaleca się przerwanie stosowania leku i rozważenie zastępczej terapii steroidowej. Przedawkowanie flutykazonu propionianu może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ostre przedawkowanie prowadzi do przemijającego zahamowania czynności kory nadnerczy, potwierdzonego niskim stężeniem kortyzolu w osoczu, zwykle nie wymagającego intensywnego leczenia. Długotrwałe przedawkowanie może skutkować trwałym zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wtórną niewydolnością kory nadnerczy, objawiającą się osłabieniem, nudnościami, hipotonią i hipoglikemią.
beta-2-mimetyk, flutykazon, hipoglikemia, hipokaliemia, jony potasowe, kortykosteroid wziewny, kortykosteroidy ogólne, kortyzol w osoczu, Neuair Airmaster, niewydolność kory nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, receptory beta-adrenergiczne, rezerwa nadnerczowa, salmeterol, tachykardia, terapia steroidowa, wtórna niewydolność nadnerczy, zahamowanie kory nadnerczy