ziele szanty
Ziele szanty (Marrubium vulgare) to roślina z rodziny jasnotowatych, znana również jako szanta zwyczajna lub białodrzew. W medycynie tradycyjnej stosowana jest od wieków ze względu na swoje właściwości lecznicze, głównie w schorzeniach układu oddechowego i pokarmowego.
Główne związki biologicznie aktywne występujące w szancie to marrubina (gorzki diterpen laktonowy), flawonoidy, garbniki, olejki eteryczne oraz kwasy fenolowe. Dzięki tym składnikom ziele szanty wykazuje działanie wykrztuśne, przeciwzapalne, żółciopędne oraz łagodnie rozkurczowe.
W praktyce klinicznej szanta znajduje zastosowanie jako środek wspomagający w leczeniu przewlekłych schorzeń układu oddechowego (przewlekłe zapalenie oskrzeli, kaszel, astma), zaburzeń trawiennych oraz jako łagodny środek żółciopędny. Badania przedkliniczne sugerują również potencjalne działanie hipoglikemizujące i przeciwbakteryjne.
Mimo długiej historii stosowania w medycynie ludowej, należy pamiętać, że dowody naukowe potwierdzające skuteczność szanty w konkretnych wskazaniach klinicznych są ograniczone. Produkt nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży oraz pacjentów z chorobami wątroby bez konsultacji z lekarzem.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Apetiherb –
Apetiherb to syrop o masie 125 g, zawierający 15 g złożonego wyciągu płynnego na 100 g produktu, przygotowanego w stosunku ekstrahent:surowiec 1:2 z roślin: Achillea millefolium L. (ziele krwawnika), Marrubium vulgare L. (ziele szanty), Melissa officinalis L. (liść melisy) oraz Foeniculum vulgare Mill. (owoc kopru włoskiego) w proporcjach 3/2/3/2. Składniki te wykazują działanie rozkurczowe, przeciwzapalne, żółciotwórcze, uspokajające i wiatropędne. Ekstrakcja odbywa się przy użyciu wody oczyszczonej, co zapewnia odpowiednią biodostępność substancji aktywnych. Syrop zawiera także 62 g sacharozy na 100 g, co jest istotne dla pacjentów z cukrzycą lub na diecie niskocukrowej. Dodatkowo obecne są benzoesan sodu jako konserwant oraz koncentrat pomarańczowy poprawiający smak i aromat.
achillea millefolium, benzoesan sodu, dysfagia, działanie rozkurczowe, działanie synergistyczne, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, działanie żółciotwórcze, Foeniculum vulgare, liść melisy, Marrubium vulgare, Melissa officinalis, niezgodność farmaceutyczna, owoc kopru włoskiego, postać farmaceutyczna, właściwość przeciwzapalna, właściwość rozkurczowa, właściwość uspokajająca, ziele krwawnika, ziele szanty - Leksykon substancji czynnych
Melisa – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) jest stosowana w preparatach uspokajających, nasennych oraz łagodzących dolegliwości ze strony układu pokarmowego, jednak jej wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest zróżnicowany i zależy od formy farmaceutycznej, obecności innych składników oraz zawartości etanolu. Preparaty zawierające wyłącznie suchą melisę, np. Melisa Fix, mogą osłabiać zdolność prowadzenia pojazdów, zwłaszcza u wrażliwych pacjentów. Produkty zawierające etanol, takie jak Cravisol (52-62% V/V, do 2,5 g etanolu w dawce jednorazowej) czy Intractum Melissae Phytopharm (52-62% V/V), wykazują istotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, dlatego nie zaleca się ich stosowania podczas prowadzenia pojazdów. Preparaty złożone, np. Nervosol (50-57% V/V, ok. 2,16 g etanolu w dawce jednorazowej) i Nervosol-K, upośledzają zdolność prowadzenia pojazdów przez około 2 godziny po podaniu, a etanol może być wykrywany w wydychanym powietrzu przez około 30 minut. Inne preparaty, takie jak Apetiherb (bez etanolu) czy Iberogast (do 240 mg etanolu w dawce jednorazowej), nie wykazują istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów, choć zaleca się ostrożność ze względu na działanie uspokajające.
Apetiherb, Cravisol, działanie uspokajające, etanol, funkcje motoryczne, funkcje poznawcze, Iberogast, Intractum Melissae, intrakt z melisy, korzeń arcydzięgla, korzeń kozłka, kwiat rumianku, kwiatostan głogu, lek nasenny, lek uspokajający, liść melisy, liść mięty pieprzowej, Melisa Fix, melisa lekarska, Melisal forte, Melissed, nadmierna senność, Nervosan fix, Nervosol, Nervosol K, ośrodkowy układ nerwowy, owoc kopru włoskiego, postać farmaceutyczna, preparat z melisą, preparat złożony, sprawność psychoruchowa, Stresolek, substancja aktywna, szyszka chmielu, układ pokarmowy, wyciąg etanolowy, wyciąg płynny złożony, zaburzenie snu, ziele krwawnika, ziele melisy, ziele serdecznika, ziele szanty, zioła uspokajające - Leksykon substancji czynnych
Szanta – Działania niepożądane
Syrop Apetiherb zawiera wyciąg płynny (1:2) z ziela szanty (Marrubium vulgare L. herba) w dawce 1,5 g/10 g syropu, wraz z ekstraktami z ziela krwawnika, liścia melisy oraz owocu kopru włoskiego w proporcjach 3/2/3/2. Podczas stosowania preparatu mogą wystąpić działania niepożądane, głównie alergiczne reakcje skórne (wysypka, świąd, pokrzywka, rumień) oraz alergiczne objawy ze strony układu oddechowego (duszność, kaszel, skurcz oskrzeli). Częstość tych działań jest nieznana, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią nadwrażliwości lub chorób układu oddechowego. Działania niepożądane klasyfikowane są zgodnie z MedDRA, a ich monitorowanie po wprowadzeniu produktu do obrotu jest kluczowe dla oceny bezpieczeństwa terapii.
Apetiherb, duszność, kaszel, klasyfikacja MedDRA, liść melisy, manifestacja dermatologiczna, monitorowanie działań niepożądanych, nadwrażliwość, owoc kopru włoskiego, pokrzywka, reakcja alergiczna skórna, reakcja alergiczna układu oddechowego, rumień, skurcz oskrzeli, świąd, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, wyciąg płynny, wysypka, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej, zaburzenie układu oddechowego, ziele krwawnika, ziele szanty - Leksykon substancji czynnych
Krwawnik – Dawkowanie i sposób podawania
Preparaty zawierające ziele krwawnika (Achillea millefolium L.) wykazują zróżnicowane dawkowanie zależne od postaci farmaceutycznej, wieku pacjenta oraz wskazań klinicznych. Syrop Apetiherb, zawierający 15 g wyciągu płynnego z krwawnika na 100 g, stosowany jest u dzieci od 3 lat (2,5 ml 2×/dobę) do dorosłych (15 ml 3-4×/dobę), podawany doustnie na 30 minut przed posiłkiem, z maksymalnym czasem terapii 10 dni. Hepatosan fix (0,3 g ziela krwawnika w saszetce) oraz Nervosan fix (0,4 g ziela krwawnika w saszetce) są przeznaczone dla osób powyżej 12 lat, dawkowane jako napary po 2 saszetki na 1 szklankę wrzątku, 3× dziennie, z czasem stosowania odpowiednio do 2-3 dni i do ustąpienia objawów, z koniecznością stosowania świeżo przygotowanego naparu. Nefrobonisol, zawierający 10 g soku z krwawnika na 100 g preparatu, stosowany jest u osób powyżej 12 lat w dawce 2,5 ml 1-3× dziennie, rozcieńczany w wodzie, z zaleceniem zwiększonego nawodnienia i czasem terapii 2-4 tygodnie, z koniecznością konsultacji przy dłuższym stosowaniu ze względu na obecność etanolu (45-55% V/V).
bezsenność, działanie niepożądane, hepatosan fix, interakcje lekowe, korzeń kozłka, kwiat rumianku, liść melisy, liść mięty pieprzowej, mniszek lekarski, nalewka z ziela nawłoci, nalewka z ziela skrzypu, Nefrobonisol, Nervosan fix, owoc kopru włoskiego, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, sok z korzenia mniszka, sok z liścia brzozy, sok z ziela krwawnika, sok z ziela pokrzywy, syrop Apetiherb, wyciąg z ziela krwawnika, wywiad medyczny, ziele dziurawca, ziele karczocha, ziele krwawnika, ziele szanty - Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Mill.) są ograniczone, jednak badania wskazują na brak mutagenności wodnego wyciągu z owocu kopru w teście Amesa na szczepach Salmonella typhimurium TA98 i TA100. Warto zwrócić uwagę na obecność anetolu, jednego z głównych składników olejku eterycznego, który wykazywał słabe działanie mutagenne w badaniach na zwierzętach laboratoryjnych. Estragol, inny składnik kopru, potencjalnie genotoksyczny, występuje w naparach z owoców kopru w niewielkich ilościach, co minimalizuje ryzyko kliniczne związane z jego obecnością. Zgodnie z europejskimi regulacjami (art. 16c (1) (a) (iii) dyrektywy 2001/83/WE), badania przedkliniczne nie są obligatoryjne dla niektórych produktów zawierających koper włoski, o ile nie jest to konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa stosowania.
anetol, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, estragol, genotoksyczność, koper włoski, kora kruszyny, korzeń rzewienia, liść melisy, mutagenność, olejek eteryczny, owoc kminku, Salmonella typhimurium, test Amesa, toksyczność przedkliniczna, wyciąg z owocu kopru, wyciąg złożony, ziele krwawnika, ziele szanty - Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Dawkowanie i sposób podawania
Koper włoski (Foeniculum vulgare) jest stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta, rodzaju preparatu oraz wskazań klinicznych. Preparat Apetiherb, zawierający wyciąg z kopru włoskiego wraz z innymi ziołami, podaje się doustnie w dawkach: dzieci 3-6 lat 2,5 ml 2 razy/dobę, dzieci >6 lat i młodzież do 18 lat 5 ml 2-3 razy/dobę, dorośli 15 ml 3-4 razy/dobę, najlepiej około 30 minut przed posiłkiem. Koper włoski fix, zawierający 2 g owocu kopru w saszetce, stosuje się jako napar (1 saszetka na 250 ml wrzącej wody, naparzać 15 minut), dawkowanie: dorośli i młodzież >12 lat 1 szklanka 3 razy/dobę, dzieci 4-12 lat ½ szklanki 3 razy/dobę, dzieci <4 lat nie zaleca się stosowania. Radirex PLUS, syrop z ekstraktami roślinnymi, w tym kopru włoskiego, podaje się doustnie przed snem: dorośli 30 ml (25,4 mg związków antranoidowych), młodzież >12 lat 10-15 ml (8,5-12,7 mg związków antranoidowych).
ekstrakt płynny, Foeniculum vulgare, glukofranguina A, kaszel przeziębienia, kora kruszyny, korzeń rzewienia, liść melisy, napar, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, pacjent pediatryczny, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, środek wykrztuśny, substancja czynna, wyciąg płynny, wykwalifikowany pracownik służby zdrowia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, ziele krwawnika, ziele szanty, związek antranoidowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Apetiherb –
Produkt leczniczy Apetiherb zawiera 15 g wyciągu płynnego (1:2) z ziela krwawnika (Achillea millefolium L. herba), ziela szanty (Marrubium vulgare L. herba), liścia melisy (Melissa officinalis L. folium) oraz owocu kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Mill. fructus) w proporcjach 3/2/3/2. Wyciąg ten stanowi 15% zawartości produktu, który dodatkowo zawiera 62 g sacharozy na 100 g syropu jako substancję pomocniczą. Nie przeprowadzono badań toksyczności, w tym toksyczności ostrej, przewlekłej, genotoksyczności, karcinogenności ani teratogenności, co ogranicza formalną ocenę bezpieczeństwa preparatu.
badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, badanie toksykologiczne, działanie karcinogenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, liść melisy, medycyna tradycyjna, owoc kopru włoskiego, substancja pomocnicza, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wyciąg płynny, ziele krwawnika, ziele szanty - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Apetiherb –
Syrop Apetiherb zawiera wyciąg płynny z ziela krwawnika (Achillea millefolium L.), ziela szanty (Marrubium vulgare L.), liścia melisy (Melissa officinalis L.) oraz owocu kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Mill.) w proporcjach 3/2/3/2, z ekstraktem w wodzie oczyszczonej. Preparat jest dostępny w formie syropu, gdzie 100 g zawiera 15 g wyciągu płynnego (1:2) oraz 62 g sacharozy, co jest istotne dla pacjentów z cukrzycą lub na diecie niskocukrowej. Dawkowanie jest dostosowane do wieku: dzieci 3-6 lat otrzymują 2,5 ml 2 razy na dobę (5 ml/dobę), dzieci powyżej 6 lat i młodzież 5 ml 2-3 razy na dobę (10-15 ml/dobę), a dorośli 15 ml 3-4 razy na dobę (45-60 ml/dobę). Syrop należy podawać doustnie około 30 minut przed posiłkiem, a u dzieci zaleca się rozcieńczenie dawki w niewielkiej ilości wody lub słabej herbaty dla lepszej akceptacji.
- Leksykon substancji czynnych
Szanta – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare L.), obecna w preparacie Apetiherb, nie wykazuje negatywnego wpływu na funkcje psychomotoryczne pacjentów, co potwierdza brak upośledzenia zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Apetiherb jest preparatem złożonym, zawierającym również ziele krwawnika (Achillea millefolium L.), liść melisy (Melissa officinalis L.) oraz owoc kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Mill.), a ocena bezpieczeństwa dotyczy całego składu, nie tylko samej szanty. Charakterystyka produktu leczniczego nie wskazuje na konieczność wprowadzania szczególnych środków ostrożności w zakresie prowadzenia pojazdów czy obsługi urządzeń mechanicznych podczas stosowania preparatu.
- Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Wskazania do stosowania
Koper włoski (Foeniculum vulgare) jest substancją roślinną o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, szczególnie w łagodzeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak uczucie pełności i wzdęcia, dzięki swoim właściwościom wiatropędnym i rozkurczowym. W terapii zaparć stosowany jest jako składnik preparatów złożonych, np. Radirex PLUS, zawierającego 10 g ekstraktu płynnego na 100 g produktu, współdziałając z korzeniem rzewienia, korą kruszyny i owocem kminku. Ponadto, koper włoski poprawia apetyt, będąc składnikiem syropu Apetiherb, który zawiera 15 g wyciągu płynnego złożonego na 100 g preparatu i jest bezpieczny dla pacjentów od 3 roku życia. W ginekologii wykazuje działanie rozkurczowe, łagodząc skurcze menstruacyjne o łagodnym przebiegu, a w pulmonologii wspomaga odkrztuszanie w kaszlu produktywnym związanym z infekcjami górnych dróg oddechowych.
anoreksja, dolegliwość skurczowa, dyskomfort brzuszny, dysmenorrhea, działanie rozkurczowe, ekstrakt płynny złożony, Foeniculum vulgare, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel produktywny, koper włoski, kora kruszyny, korzeń rzewienia, liść melisy, odkrztuszanie, owoc kminku, postać farmaceutyczna, preparat przeczyszczający, środek wykrztuśny, właściwość wiatropędna, wzdęcie, zaburzenie łaknienia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaparcie, ziele krwawnika, ziele szanty, związek antranoidowy - Leksykon substancji czynnych
Krwawnik – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Ziele krwawnika (Achillea millefolium L. herba) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych o zróżnicowanym wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, zależnym od postaci farmaceutycznej, składu oraz obecności dodatkowych substancji, takich jak etanol. Przykładowo, syrop Apetiherb (15g/100g wyciągu płynnego, bez alkoholu) nie wpływa na zdolności psychomotoryczne, natomiast mieszanka ziołowa Nervosan fix (0,4 g krwawnika w saszetce 2,0 g, bez alkoholu) może je zaburzać, co wymaga od pacjentów unikania prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Preparat Nefrobonisol, zawierający sok z ziela krwawnika (10g/100g) oraz 45-55% alkoholu (V/V), nie ma jednoznacznych danych dotyczących wpływu na zdolności psychofizyczne, jednak przedawkowanie może prowadzić do ich upośledzenia, co wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dawkowania. W przypadku preparatów takich jak Hepatosan fix (0,3 g krwawnika w saszetce 2,0 g, bez alkoholu), brak jest badań dotyczących wpływu na prowadzenie pojazdów, co nakłada na lekarza obowiązek zachowania ostrożności i informowania pacjenta o potencjalnym ryzyku.
charakterystyka produktu leczniczego, etanol, korzeń kozłka, kwiat rumianku, liść melisy, liść mięty pieprzowej, mieszanka ziołowa, nalewka, owoc kopru włoskiego, płyn doustny, postać farmaceutyczna, preparat złożony, przedawkowanie, schorzenie neurologiczne, schorzenie psychiatryczne, sok z ziela krwawnika, substancja aktywna, substancja czynna, syrop, wyciąg płynny, zdolność psychofizyczna, zdolność psychomotoryczna, ziele krwawnika, ziele szanty, zioła do zaparzania