środek wykrztuśny
Środki wykrztuśne (mukolitycy, ekspektoranty) to grupa leków stosowanych w schorzeniach układu oddechowego, które ułatwiają odkrztuszanie wydzieliny oskrzelowej. Działają poprzez zmniejszenie lepkości śluzu, zwiększenie objętości wydzieliny lub stymulację mechanizmów wykrztuśnych.
Główne grupy środków wykrztuśnych obejmują: mukolityki (np. acetylocysteina, bromheksyna, ambroksol), które upłynniają wydzielinę poprzez rozrywanie wiązań w śluzowej macierzy; sekretolityki zwiększające objętość wydzieliny (np. guajfenezyna); oraz środki drażniące receptory błony śluzowej (np. olejki eteryczne).
W praktyce klinicznej środki wykrztuśne stosuje się w ostrych i przewlekłych schorzeniach dróg oddechowych przebiegających z zaleganiem wydzieliny, takich jak: zapalenie oskrzeli, rozstrzenie oskrzeli, mukowiscydoza czy przewlekła obturacyjna choroba płuc. Szczególnie cenne są w terapii kaszlu produktywnego, gdy konieczne jest usprawnienie oczyszczania dróg oddechowych.
Stosowanie środków wykrztuśnych powinno być ostrożne u pacjentów z chorobami neurologicznymi i osłabionym odruchem kaszlowym, gdyż zwiększenie objętości wydzieliny bez możliwości jej odkrztuszenia może prowadzić do zalegania i powikłań. Leki te wykazują różną skuteczność kliniczną, a ich wybór powinien być dostosowany do indywidualnego przypadku pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Prospan 26 mg
Prospan w postaci pastylek miękkich jest produktem leczniczym roślinnym zawierającym 26 mg suchego wyciągu z liści bluszczu (Hedera helix L.) w stosunku ekstrakcji 5-7,5:1, z użyciem 30% etanolu jako rozpuszczalnika. Lek wskazany jest jako środek wykrztuśny w terapii kaszlu produktywnego, ułatwiając oczyszczanie dróg oddechowych z wydzieliny. Pastylki miękkie, o brązowym kolorze i sześciokątnym kształcie, zawierają również substancje pomocnicze: 0,53 g maltitolu oraz 0,53 g sorbitolu (E420), co wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją cukrów.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z bluszczu – Wskazania do stosowania
Wyciąg z liścia bluszczu (Hedera helix L., folium) jest substancją czynną o udokumentowanym działaniu wykrztuśnym, stosowaną w terapii produktywnego (mokrego) kaszlu. Preparaty zawierające ten wyciąg dostępne są w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak tabletki (np. Hederasal MAX 52,5 mg/tabletka, Hederoin 15 mg/tabletka), syropy (Helituspan 7 mg/ml, Herdripsan 7 mg/ml, Strepsils Natur kaszel mokry 8,25 mg/ml) oraz pastylki twarde (Herbion na kaszel mokry 35 mg/pastylka). Wyciąg pozyskiwany jest z liści bluszczu przy użyciu 30% etanolu, w stosunku ekstraktu do surowca (DER) najczęściej 4-8:1 lub 5-7,5:1. Preparaty te są wskazane do stosowania u pacjentów z produktywnym kaszlem, towarzyszącym ostrym i przewlekłym infekcjom dróg oddechowych, w tym zapaleniu oskrzeli, zapaleniu tchawicy oraz przewlekłemu zapaleniu oskrzeli i POChP.
choroba obturacyjna płuc, Drug Extract Ratio, dysfagia, działanie wykrztuśne, Hedera helix, Hederasal MAX, Hederoin, Herbion, Herdripsan, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel suchy, odkrztuszanie wydzieliny, pastylka twarda, produkt leczniczy roślinny, produktywny kaszel, przewlekłe zapalenie oskrzeli, środek wykrztuśny, Strepsils Natur, wyciąg z liścia bluszczu, zapalenie oskrzeli, zapalenie tchawicy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Prospan 35 mg/5 ml
Prospan w postaci płynu doustnego (35 mg/5 ml) zawiera wyciąg suchy z liści bluszczu (Hedera helix L., folium) i jest wskazany jako środek wykrztuśny w leczeniu kaszlu produktywnego. Preparat występuje w saszetkach po 5 ml, z zawartością 35 mg wyciągu suchego (DER 5-7,5:1) oraz 30% etanolu jako rozpuszczalnika. Działa mukokinetycznie i sekretolitycznie, ułatwiając odkrztuszanie wydzieliny i łagodząc kaszel mokry, co jest szczególnie istotne w infekcjach górnych dróg oddechowych, stanach zapalnych oskrzeli oraz zaostrzeniach przewlekłych chorób układu oddechowego. Preparat ma postać jasnobrązowej, lekko mętnej cieczy o owocowym zapachu i smaku mentolu.
drogi oddechowe, działanie mukokinetyczne, działanie sekretolityczne, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja układu oddechowego, kaszel produktywny, liść bluszczu, mokry kaszel, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, płyn doustny, przewlekłe choroby układu oddechowego, sorbitol, środek wykrztuśny, wyciąg z liścia bluszczu, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Herbion na kaszel mokry 7 mg/ml
Herbion na kaszel mokry w formie syropu o stężeniu 7 mg/ml zawiera suchy wyciąg z liścia bluszczu (Hedera helix L., folium) jako substancję czynną, pozyskiwany w proporcji 5-7,5:1 przy użyciu 30% etanolu. Preparat wykazuje działanie wykrztuśne, ułatwiające usuwanie nadmiernej ilości śluzu z dróg oddechowych, co czyni go wskazanym w leczeniu kaszlu produktywnego, stanów zapalnych oskrzeli z obecnością wydzieliny oraz infekcji górnych dróg oddechowych z towarzyszącym mokrym kaszlem. Syrop ma charakterystyczne żółto-brązowe zabarwienie i może zawierać niewielki osad, który nie wpływa na skuteczność terapeutyczną.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apipulmol (0,09 g + 2 g)/100 g
Apipulmol w postaci syropu zawiera 2 g sulfogwajakolu oraz 90 mg amonu chlorku na 100 g preparatu. Po podaniu doustnym następuje szybka absorpcja składników aktywnych w jelitach, gdzie sulfogwajakol ulega powolnej hydrolizie do wolnego gwajakolu. Ten metabolit jest następnie transportowany do krwiobiegu i dociera do układu oddechowego, co jest kluczowe dla działania terapeutycznego leku. Proces biotransformacji sulfogwajakolu do gwajakolu umożliwia uzyskanie efektu wykrztuśnego, istotnego w leczeniu schorzeń układu oddechowego z utrudnionym odkrztuszaniem.
- Leksykon substancji czynnych
Bluszcz – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Preparaty zawierające wyciąg z liści bluszczu (Hederae helicis folii extractum), stosowane jako środki wykrztuśne w terapii schorzeń układu oddechowego, wykazują różne poziomy dokumentacji dotyczącej wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Preparat Mucoplant na kaszel bluszcz forte (33 mg/dawkę w 5 ml syropu) nie posiada dedykowanych badań oceniających wpływ na sprawność psychomotoryczną, co wymaga zachowania ostrożności i informowania pacjentów o braku danych w tym zakresie. Natomiast preparat Prospan (35 mg/5 ml syropu) posiada dane wskazujące na brak negatywnego wpływu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn, co potwierdza charakterystyka produktu leczniczego. Oba preparaty zawierają podobny rozpuszczalnik ekstrakcyjny – etanol 30% (m/m) – co może sugerować zbliżony profil farmakologiczny, mimo nieznacznych różnic w dawkowaniu substancji czynnej.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, etanol, Hedera helix, Hederae helicis folii extractum, Mucoplant, preparat ziołowy, profil działania leku, Prospan, reakcja niepożądana, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, schorzenie układu oddechowego, sprawność psychofizyczna, sprawność psychomotoryczna, środek wykrztuśny, wyciąg z liści bluszczu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Owoc anyżu – Właściwości farmakodynamiczne
Owoc anyżu (Pimpinella anisum L., fructus) jest substancją czynną tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych dostępnych w postaci ziół do zaparzania (1 g/g) oraz ziół do zaparzania w saszetkach (2 g/saszetkę). Jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny, owoc anyżu nie wymaga szczegółowych badań farmakodynamicznych zgodnie z art. 16c(1)(a)(iii) Dyrektywy 2001/83/EC, co wynika z wielowiekowego doświadczenia klinicznego i stosowania w medycynie ludowej. Substancja aktywna zawiera olejki eteryczne, głównie trans-anetol, odpowiedzialny za charakterystyczny zapach i właściwości farmakologiczne, wykorzystywane przede wszystkim w łagodzeniu dolegliwości trawiennych oraz jako środek wykrztuśny w przeziębieniach.
absorpcja w przewodzie pokarmowym, aktywność biologiczna, biodostępność substancji aktywnej, dolegliwość trawienna, efekt farmakodynamiczny, ekstrakcja substancji czynnej, medycyna tradycyjna, olejek eteryczny, owoc anyżu, przeziębienie, środek wykrztuśny, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, trans-anetol, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Soledum forte 200 mg
Soledum forte to lek zawierający 200 mg 1,8-cyneolu (eukaliptolu) w kapsułkach dojelitowych miękkich, wykazujący działanie wykrztuśne, przeciwzapalne oraz rozszerzające oskrzela. Substancja czynna ułatwia usuwanie nadmiernej wydzieliny w przebiegu kaszlu produktywnego, wspomaga leczenie ostrego, nieropnego zapalenia zatok przynosowych poprzez zmniejszenie obrzęku błony śluzowej oraz działa przeciwzapalnie w różnych zapalnych chorobach dróg oddechowych, takich jak zapalenie oskrzeli czy tchawicy. Kapsułki dojelitowe chronią 1,8-cyneol przed degradacją w żołądku, umożliwiając jego uwolnienie w jelicie cienkim, co zwiększa skuteczność terapii i redukuje ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego.
cyneol, działanie przeciwzapalne, działanie sekretolityczne, działanie wykrztuśne, eukaliptol, jelito cienkie, kapsułka dojelitowa, kaszel mokry, kaszel produktywny, kwas żołądkowy, nieropne zapalenie zatok, nietolerancja fruktozy, obrzęk błony śluzowej, rozszerzenie oskrzeli, schorzenie układu oddechowego, sorbitol, środek wykrztuśny, trudność w odkrztuszaniu, wydzielina dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie tchawicy, zapalenie zatok przynosowych, zapalna choroba dróg oddechowych, związek terpenowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Coldrex Complex Grip 500 mg + 200 mg + 10 mg
Coldrex Complex Grip to preparat złożony zawierający paracetamol (500 mg), gwajafenezynę (200 mg) oraz fenylefryny chlorowodorek (10 mg), należący do grupy leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych w połączeniach z innymi substancjami (kod ATC: N02BE51). Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym oraz rozszerzenie naczyń obwodowych, co zwiększa utratę ciepła. Gwajafenezyna pełni funkcję wykrztuśną, zwiększając objętość wydzieliny i stymulując ruch rzęsek nabłonka dróg oddechowych, co ułatwia oczyszczanie dróg oddechowych. Fenylefryna, jako sympatykomimetyk działający na receptory alfa-adrenergiczne, powoduje obkurczenie naczyń błony śluzowej nosa i zatok, redukując obrzęk i ułatwiając drenaż zatok oraz zmniejszając wydzielanie śluzu.
amina sympatykomimetyczna, dyspnea, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, fenylefryna chlorowodorek, gwajafenezyna, infekcja górnych dróg oddechowych, lek obkurczający naczynia, obkurczenie naczyń błony śluzowej, obrzęk błony śluzowej, odruch kaszlowy, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, podwzgórze, receptor alfa-adrenergiczny, receptor bólowy, regulacja temperatury ciała, rozszerzenie naczyń, rzęski nabłonka, środek wykrztuśny, synteza prostaglandyn, zatoka przynosowa - Leksykon substancji czynnych
Bluszcz pospolity – Wskazania do stosowania
Bluszcz pospolity (Hedera helix L.) jest surowcem wykorzystywanym w preparatach leczniczych o działaniu wykrztuśnym, stosowanych głównie w terapii kaszlu mokrego. Wyciąg z liści bluszczu, standaryzowany na stężenie 7 mg suchego wyciągu/ml w syropie (Herbion na kaszel mokry) oraz 26 mg wyciągu/pastylkę w pastylkach miękkich (Prospan), charakteryzuje się stosunkiem ekstrahowania 5-7,5:1 i wykorzystaniem 30% etanolu jako rozpuszczalnika ekstrakcyjnego. Preparaty te ułatwiają odkrztuszanie poprzez działanie sekretolityczne i wykrztuśne, rozrzedzając śluz oskrzelowy oraz zwiększając produkcję surfaktantu płucnego, co obniża napięcie powierzchniowe wydzieliny i sprzyja jej usuwaniu. Wskazaniami do stosowania są mokry kaszel z nadprodukcją wydzieliny, infekcje górnych dróg oddechowych z zaleganiem śluzu, stany zapalne dróg oddechowych oraz przewlekłe choroby układu oddechowego z komponentą nadmiernej produkcji wydzieliny.
działanie wykrztuśne i sekretolityczne, Hedera helix, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja układu oddechowego, kaszel mokry, kaszel produktywny, monitorowanie efektów leczenia, nadmierna produkcja śluzu, odkrztuszanie wydzieliny, postać farmaceutyczna, przewlekła choroba układu oddechowego, śluz oskrzelowy, środek wykrztuśny, stan zapalny dróg oddechowych, substancja pomocnicza, surfaktant płucny, terapia wykrztuśna, wyciąg suchy z liści bluszczu, wyciąg z liści bluszczu, wydzielina oskrzelowa - Leksykon substancji czynnych
Terpina – Właściwości farmakodynamiczne
Wodzian terpinu, obecny w preparacie Coldrex MaxGrip C w dawce 20 mg na tabletkę, wykazuje udokumentowane działanie wykrztuśne poprzez stymulację wydzielania gruczołów oskrzelowych, co zwiększa objętość i zmniejsza lepkość śluzu w drogach oddechowych. Mechanizm ten ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny, poprawiając oczyszczanie dróg oddechowych i łagodząc objawy infekcji górnych dróg oddechowych, takie jak kaszel i uczucie zatkanego nosa. W preparacie wodzian terpinu działa synergistycznie z innymi składnikami aktywnymi: paracetamolem (500 mg) o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, kofeiną (25 mg) nasilającą efekt przeciwbólowy, chlorowodorkiem fenylefryny (5 mg) zmniejszającym przekrwienie błony śluzowej nosa oraz kwasem askorbinowym (30 mg) uzupełniającym niedobory witaminy C w przebiegu infekcji wirusowych.
amina sympatykomimetyczna, chlorowodorek fenylefryny, cyklooksygenaza kwasu arachidonowego, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, działanie wykrztuśne, hamowanie syntezy prostaglandyn, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa, kofeina, kwas askorbowy, obkurczenie naczyń krwionośnych, odkrztuszanie wydzieliny, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, środek wykrztuśny, stan zapalny dróg oddechowych, witamina C, wodzian terpinu, wydzielanie śluzu, wydzielina oskrzelowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Herbapect (498 mg + 348 mg + 87 mg)/5 ml
Herbapect to syrop wykrztuśny o składzie (498 mg + 349 mg + 87 mg)/5 ml, zawierający wyciąg płynny z ziela tymianku (Thymus vulgaris L.) w ilości 498 mg, nalewkę z korzenia pierwiosnka lekarskiego (Primula veris L.) 349 mg oraz sulfogwajakol 87 mg. Produkt należy do grupy leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu (kod ATC R05CA) i wykazuje działanie wykrztuśne oparte na tradycyjnym zastosowaniu składników roślinnych. Wyciąg z tymianku zawiera olejki eteryczne (tymol, karwakrol) o działaniu wykrztuśnym, przeciwbakteryjnym i rozkurczającym mięśnie gładkie oskrzeli, natomiast nalewka z pierwiosnka dostarcza saponiny triterpenowe stymulujące wydzielanie śluzu i aktywność nabłonka rzęskowego. Sulfogwajakol uzupełnia działanie, zmniejszając lepkość wydzieliny i wykazując efekt przeciwkaszlowy poprzez łagodne znieczulenie zakończeń nerwowych błony śluzowej dróg oddechowych.
błona śluzowa dróg oddechowych, błona śluzowa żołądka, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwkaszlowe, działanie synergistyczne, farmakodynamika, kaszel i przeziębienie, korzeń pierwiosnka lekarskiego, lek wykrztuśny, nabłonek rzęskowy, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, saponiny triterpenowe, schorzenia dróg oddechowych, sorbitol, środek wykrztuśny, stężenie etanolu, sulfogwajakol, tymol i karwakrol, wyciąg z ziela tymianku, wydzielina oskrzelowa, znieczulenie zakończeń nerwowych - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z bluszczu – Wskazania do stosowania
Wyciąg suchy z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.) jest stosowany jako substancja czynna w preparatach wykrztuśnych, głównie w leczeniu kaszlu produktywnego (mokrego) z obecnością nadmiernej wydzieliny oskrzelowej. Proces ekstrakcji wykorzystuje 30% etanol jako rozpuszczalnik, a współczynnik DER wynosi 5-7,5:1. Preparaty zawierające ten wyciąg, takie jak Prospan, dostępne są w formie płynu doustnego, gdzie standardowa dawka wynosi 35 mg wyciągu na 5 ml płynu. Wyciąg wykazuje wielokierunkowe działanie: wykrztuśne, rozkurczające mięśnie gładkie oskrzeli oraz przeciwzapalne, co poprawia drożność dróg oddechowych i ułatwia odkrztuszanie wydzieliny.
drożność dróg oddechowych, działanie przeciwzapalne, działanie wykrztuśne, ekstrakcja, infekcja dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, lepkość wydzieliny oskrzelowej, mięśnie gładkie oskrzeli, nietolerancja cukrów, odkrztuszanie wydzieliny, płyn doustny, postać farmaceutyczna, profil bezpieczeństwa, przewlekłe schorzenie dróg oddechowych, rozkurcz oskrzeli, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, schorzenie dróg oddechowych, środek wykrztuśny, stan zapalny dróg oddechowych, terapia uzupełniająca, współczynnik DER, wydzielina dróg oddechowych, wydzielina oskrzelowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mucoplant na kaszel bluszcz forte 33 mg
Mucoplant na kaszel bluszcz forte to syrop w saszetkach zawierający 33 mg wyciągu suchego z liści bluszczu (Hederae helicis folii extractum siccum) na 5 ml dawkę, uzyskiwanego przy użyciu 30% etanolu jako rozpuszczalnika ekstrakcyjnego (DER 4-8:1). Produkt klasyfikowany jest w grupie leków wykrztuśnych (kod ATC: R05CA12) stosowanych w leczeniu kaszlu i przeziębienia, bez składników przeciwkaszlowych. Pomimo klinicznego zastosowania, mechanizm działania wyciągu z liści bluszczu pozostaje nie do końca poznany. Syrop ma charakterystyczne brązowożółte do ciemnobrązowego zabarwienie, jest lekko mętny i pachnie porzeczką, co może poprawiać akceptację przez pacjentów. Ważnym aspektem jest obecność substancji pomocniczych, w tym 2007 mg ciekłego maltitolu na saszetkę (5 ml), zawierającego do 137 mg sorbitolu, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją cukrów. Produkt jest przeznaczony do stosowania w terapii objawowej kaszlu i przeziębienia, a jego forma dawkowania w saszetkach ułatwia precyzyjne podanie dawki. Ze względu na zawartość alkoholu w ekstrakcie oraz cukrów, wskazane jest ostrożne stosowanie u pacjentów z odpowiednimi przeciwwskazaniami metabolicznymi.
- Leksykon substancji czynnych
Pierwiosnek – Wskazania do stosowania
Substancja czynna pierwiosnek (Primula veris L. lub Primula elatior Hill., radix) stosowana jest w formie suchego wyciągu z korzenia w preparacie Bronchosol Solid w dawce 37,5 mg na tabletkę (ekstrakt 3,5-4,5:1, rozpuszczalnik: woda), w połączeniu z 75 mg wyciągu z ziela tymianku. Produkt ten jest tradycyjnym lekiem roślinnym, wskazanym do leczenia objawowego mokrego kaszlu związanego z przeziębieniem, działającym jako środek wykrztuśny ułatwiający odkrztuszanie wydzieliny zalegającej w drogach oddechowych. Preparat jest przeznaczony do stosowania u młodzieży powyżej 12 lat, dorosłych oraz osób w podeszłym wieku, a forma farmaceutyczna to tabletki powlekane, zapewniające precyzyjne dawkowanie i wygodę stosowania.
drogi oddechowe, infekcja górnych dróg oddechowych, leczenie objawowe kaszlu, mokry kaszel, odkrztuszanie wydzieliny, pacjent geriatryczny, preparat wykrztuśny, przeziębienie, środek wykrztuśny, tabletka powlekana, terapia objawowa, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, upłynnienie wydzieliny oskrzelowej, wyciąg z korzenia pierwiosnka, wyciąg z ziela tymianku, zalegająca wydzielina - Leksykon substancji czynnych
Gwajfenezyna – Działania niepożądane
Gwajfenezyna, stosowana w preparacie złożonym Grypolek w dawce 200 mg (w połączeniu z paracetamolem 325 mg, pseudoefedryną 30 mg oraz dekstrometorfanem 15 mg), charakteryzuje się niskim profilem działań niepożądanych. Niemniej jednak, ze względu na złożony skład leku, obserwowane działania niepożądane mogą wynikać z działania poszczególnych składników lub ich interakcji. Do najczęściej zgłaszanych należą zaburzenia ze strony układu nerwowego (np. zawroty głowy, senność, halucynacje), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, zgaga), skóry (wysypka, zapalenie), układu oddechowego (napady astmy), sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca, zmiany ciśnienia tętniczego), a także rzadkie, ale poważne powikłania hematologiczne (niedokrwistość, agranulocytoza), nerkowe (ostra niewydolność nerek, martwica brodawek nerkowych) oraz reakcje anafilaktyczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami nerek, wątroby, układu sercowo-naczyniowego, astmą oraz tych przyjmujących inne leki, u których ryzyko działań niepożądanych jest zwiększone.
agranulocytoza, astma, bromowodorek dekstrometorfanu, chlorowodorek pseudoefedryny, choroba nerek, choroba układu oddechowego, choroba wątroby, choroba wrzodowa, ciśnienie tętnicze, dysfagia, działanie hepatotoksyczne, działanie niepożądane, funkcja nerek, gwajfenezyna, halucynacja, kamica moczowa, martwica brodawek nerkowych, methemoglobinemia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, napad astmy oskrzelowej, niedokrwistość, niewydolność nerek, omam, ostra niewydolność nerek, paracetamol, pobudzenie psychomotoryczne, podwyższenie enzymów wątrobowych, reakcja anafilaktyczna, środek wykrztuśny, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie wątroby, wykwit skórny, wysypka, zaburzenie czucia, zaburzenie osobowości, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zapalenie skóry, zatrzymanie moczu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pectolvan 7 mg/ml
Syrop Pectolvan o stężeniu 7 mg/ml, zawierający suchy wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix L., folium) jako substancję czynną, jest roślinnym produktem leczniczym stosowanym jako środek wykrztuśny w leczeniu kaszlu produktywnego. Preparat jest wskazany dla dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 2. roku życia, natomiast nie zaleca się jego stosowania u dzieci poniżej 2 lat. Mechanizm działania opiera się na właściwościach mukolitycznych i wykrztuśnych wyciągu, co prowadzi do rozrzedzenia śluzu i ułatwienia odkrztuszania wydzieliny z dróg oddechowych, a także łagodzenia objawów kaszlu mokrego. Syrop ma jasnobrązową barwę i wiśniowy, słodki smak owocowy, a jego skład obejmuje także sorbitol w ilości 0,385 g/ml, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją fruktozy lub zaburzeniami metabolizmu sorbitolu.
drogi oddechowe, Drug Extract Ratio, działanie mukolityczne, działanie wykrztuśne, etanol, Hedera helix, kaszel produktywny, kaszel wydzielniczy, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, plwocina, rozrzedzenie śluzu, sorbitol, środek wykrztuśny, syrop leczniczy, wyciąg z liści bluszczu, wydzielina dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonu – Wskazania do stosowania
Chlorek amonu (Ammonii chloridum) jest substancją o działaniu sekretolitycznym i wykrztuśnym, stosowaną w terapii stanów zapalnych górnych dróg oddechowych oraz kaszlu produktywnego. W preparacie Apipulmol chlorek amonu występuje w stężeniu 90 mg/100 g syropu (12 mg/10 ml), w połączeniu z sulfogwajakolem (2 g/100 g syropu), co zapewnia synergistyczne działanie mukolityczne i wykrztuśne. Substancja ta upłynnia gęstą wydzielinę, ułatwiając jej odkrztuszanie, co jest szczególnie istotne w przebiegu zapalenia oskrzeli i innych schorzeń układu oddechowego z obecnością lepkiego śluzu. Preparat w formie syropu jest wygodny w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z trudnościami w połykaniu.
chlorek amonu, dysfagia, działanie mukolityczne, działanie mukolityczne i wykrztuśne, działanie sekretolityczne, działanie wykrztuśne, gęsty śluz, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, preparat Apipulmol, schorzenie układu oddechowego, środek wykrztuśny, sulfogwajakol, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, ziołomiód sosnowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Coldrex Complex Grip 500 mg + 100 mg + 6,1 mg
Coldrex Complex Grip to preparat z grupy paracetamolu w połączeniach z innymi lekami (kod ATC: N02BE51), zawierający paracetamol (500 mg), gwajafenezynę (100 mg) oraz chlorowodorek fenylefryny (6,1 mg, odpowiadający 5 mg fenylefryny). Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, prawdopodobnie poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym oraz wpływ na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu, co prowadzi do rozszerzenia naczyń obwodowych i zwiększonego pocenia. Gwajafenezyna pełni funkcję wykrztuśną, zwiększając objętość i zawartość wody w wydzielinie dróg oddechowych, co ułatwia jej usuwanie i przekształca kaszel nieproduktywny w produktywny. Chlorowodorek fenylefryny, jako sympatykomimetyk działający na receptory alfa-adrenergiczne, powoduje zwężenie naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa i zatok, redukując obrzęk i produkcję śluzu, co ułatwia odpływ wydzieliny i zmniejsza dolegliwości bólowe.
amina sympatykomimetyczna, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, fenylefryna, gwajafenezyna, hamowanie syntezy prostaglandyn, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel nieproduktywny, kaszel produktywny, obrzęk błony śluzowej, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, przekrwienie błony śluzowej, przeziębienie i grypa, receptor alfa-adrenergiczny, rozszerzenie naczyń, środek wykrztuśny, synteza prostaglandyn, termoregulacja, zatoka przynosowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bronchitabs 60 mg + 160 mg
Bronchitabs to roślinny lek wykrztuśny przeznaczony wyłącznie dla pacjentów dorosłych z mokrym kaszlem i zalegającą wydzieliną w drogach oddechowych. Każda tabletka powlekana zawiera 60 mg wyciągu suchego z korzenia pierwiosnka (Primula veris L./Primula elatior (L.) Hill, radix) oraz 160 mg wyciągu suchego z ziela tymianku (Thymus vulgaris L./Thymus zygis L., herba). Preparat ułatwia odkrztuszanie i usuwanie wydzieliny dzięki synergistycznemu działaniu obu składników roślinnych. Tabletki mają zielony kolor, są okrągłe, obustronnie wypukłe, o średnicy 10,1-10,3 mm i półmatowej powierzchni.
- Leksykon substancji czynnych
Cyneol – Wskazania do stosowania
Cyneol (1,8-cyneol) jest substancją o właściwościach sekretolitycznych, mukokinetycznych i przeciwzapalnych, stosowaną w leczeniu schorzeń układu oddechowego i moczowego. W terapii dróg oddechowych preparaty Soledum forte (200 mg cyneolu) i Soledum junior (100 mg cyneolu) wykazują skuteczność w leczeniu kaszlu produktywnego, ostrego nieropnego zapalenia zatok przynosowych oraz przewlekłych zapalnych chorób dróg oddechowych. Cyneol ułatwia upłynnianie i odkrztuszanie wydzieliny, zmniejsza obrzęk błony śluzowej oraz łagodzi stany zapalne, co przekłada się na poprawę drożności dróg oddechowych i redukcję objawów takich jak ból zatok czy niedrożność nosa. Preparaty dostępne są w formie kapsułek dojelitowych miękkich, co zapewnia optymalne uwalnianie substancji czynnej i minimalizuje działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego.
cyneol, diureza, dysfagia, działanie moczopędne, gęsta wydzielina, kamica nerkowa, kapsułka dojelitowa miękka, kaszel produktywny, kolka nerkowa, lek mukolityczny, obrzęk błony śluzowej, odkrztuszanie wydzieliny, piasek nerkowy, środek wykrztuśny, właściwości przeciwzapalne, właściwości sekretolityczne, zapalenie zatok przynosowych, zapalna choroba dróg oddechowych, złogi kamieni nerkowych - Leksykon substancji czynnych
Terpina – Przedawkowanie
Wodzian terpinu, obecny w preparacie Coldrex MaxGrip C w dawce 20 mg na tabletkę, pełni funkcję środka wykrztuśnego, jednak przedawkowanie tej substancji manifestuje się głównie objawami żołądkowo-jelitowymi, takimi jak nudności, wymioty i ból brzucha. Preparat zawiera również paracetamol (500 mg), kofeinę (25 mg), chlorowodorek fenylefryny (5 mg) oraz kwas askorbinowy (30 mg), których toksyczność może się nakładać, komplikując obraz kliniczny. Szczególnie istotne jest ryzyko uszkodzenia wątroby po przedawkowaniu paracetamolu ≥ 5 g jednorazowo, co może prowadzić do niewydolności wątroby, konieczności przeszczepu lub zgonu. Przedawkowanie kofeiny i fenylefryny może wywołać objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego, takie jak tachykardia, arytmie, pobudzenie, a w ciężkich przypadkach splątanie i omamy. Kwas askorbinowy w dawkach powyżej 3000 mg może powodować przejściową biegunkę osmotyczną i dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
acetylocysteina, arytmia, biegunka osmotyczna, ból brzucha, bradykardia, chlorowodorek fenylefryny, dolegliwości gastroenterologiczne, drgawki, fentolamina, kwas askorbowy, metionina, nadciśnienie, objawy żołądkowo-jelitowe, oddział intensywnej terapii, omamy, paracetamol, parametry krzepnięcia, pobudzenie OUN, przeszczep wątroby, receptory alfa-adrenergiczne, równowaga elektrolitowa, splątanie, środek wykrztuśny, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, wodzian terpinu, żółtaczka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bronchitabs 60 mg + 160 mg
Bronchitabs to preparat wykrztuśny zawierający 60 mg wyciągu z korzenia pierwiosnka (Primula veris L./Primula elatior (L.) Hill) oraz 160 mg wyciągu z ziela tymianku (Thymus vulgaris L./Thymus zygis L.) w formie tabletek powlekanych. Wyciągi te pozyskiwane są z zastosowaniem etanolu o stężeniu odpowiednio 47,4% i 70% [V/V], z współczynnikami DER 6-7:1 oraz 6-10:1. Lek klasyfikowany jest w grupie ATC R05C, co wskazuje na jego zastosowanie jako środek wykrztuśny działający na układ oddechowy. Tabletki mają charakterystyczny zielony kolor, średnicę około 10,1–10,3 mm i zawierają substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (50 mg) oraz glukoza ciekła suszona rozpyłowo (34 mg), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
Bronchitabs, działanie mukolityczne, działanie synergistyczne, działanie wykrztuśne, glukoza ciekła, górne drogi oddechowe, klasyfikacja ATC, kod ATC, korzeń pierwiosnka, laktoza jednowodna, mechanizm działania, nietolerancja laktozy, preparat wykrztuśny, składnik aktywny, środek wykrztuśny, tabletka powlekana, układ oddechowy, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, ziele tymianku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Owoc Kopru włoskiego –
Owoc kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Miller sp. vulgare var. vulgare) w dawce 2 g na saszetkę stanowi tradycyjny produkt leczniczy roślinny, stosowany w objawowym leczeniu łagodnych, skurczowych dolegliwości żołądkowo-jelitowych, zwłaszcza w przypadku wzdęć i nadmiernego gromadzenia się gazów. Preparat wykazuje działanie rozkurczowe i karminacyjne, co przyczynia się do redukcji dyskomfortu związanego z gazami w przewodzie pokarmowym. Ponadto, wykazuje właściwości spazmolityczne, co umożliwia jego zastosowanie w łagodzeniu bolesnych skurczów menstruacyjnych (dysmenorrhea o łagodnym nasileniu).
bolesne miesiączkowanie, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, dysmenorrhea, działanie karminacyjne, działanie mukolityczne, działanie rozkurczowe, działanie sekretolityczne, działanie spazmolityczne, Foeniculum vulgare, gazy w przewodzie pokarmowym, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel produktywny, kaszel przy przeziębieniu, odkrztuszanie wydzieliny, środek wykrztuśny, wzdęcia - Leksykon substancji czynnych
Bluszcz – Wskazania do stosowania
Wyciąg z liści bluszczu (Hedera helix L.) jest stosowany jako środek wykrztuśny w leczeniu kaszlu produktywnego, charakteryzującego się obecnością wydzieliny w drogach oddechowych. Preparaty takie jak Mucoplant na kaszel bluszcz forte (33 mg wyciągu na 5 ml saszetkę, DER 4-8:1) oraz Prospan (35 mg wyciągu na 5 ml syropu, DER 5-7,5:1) wykazują skuteczność w ułatwianiu odkrztuszania. Produkty te są dostępne w formie syropu lub syropu w saszetkach, co umożliwia dostosowanie terapii do wieku pacjenta – Mucoplant jest wskazany dla dzieci od 6 lat, młodzieży i dorosłych. Wyciąg pozyskiwany jest z liści bluszczu przy użyciu 30% etanolu, a preparaty zawierają substancje pomocnicze takie jak maltitol (2007 mg/saszetkę, w tym do 137 mg sorbitolu) oraz sorbitol (0,4 g/ml w Prospanie), co wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją fruktozy i cukrzycą.
bluszcz pospolity, działanie wykrztuśne, etanol, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel produktywny, liść bluszczu, mokry kaszel, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, przewlekłe schorzenie układu oddechowego, środek wykrztuśny, suchy kaszel, współczynnik DER, współczynnik ekstrakcji, wyciąg z bluszczu, wydzielina w drogach oddechowych, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Owoc Anyżu –
Owoc anyżu (Pimpinella anisum L., fructus) w formie ziół do zaparzania stanowi tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wykorzystywany głównie w łagodzeniu skurczowych dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Preparat działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co zmniejsza ból i dyskomfort związany z wzdęciami oraz ułatwia eliminację nadmiaru gazów. Wskazania obejmują wzdęcia, wzdęcia z oddawaniem wiatrów oraz inne skurczowe dolegliwości przewodu pokarmowego. Produkt dostępny jest w postaci ziół do zaparzania, gdzie 1 g produktu zawiera 1 g owocu anyżu, co umożliwia przygotowanie naparu o tradycyjnej i dobrze tolerowanej formie podania.
anyż, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, drogi oddechowe, działanie rozkurczowe, działanie wykrztuśne, kaszel mokry, oczyszczanie dróg oddechowych, oddawanie wiatrów, odkrztuszanie, produkt leczniczy roślinny, przewód pokarmowy, przeziębienie, środek wykrztuśny, terapia objawowa, układ oddechowy, wzdęcia, zalegająca wydzielina - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ambroksol Hasco 30 mg
Ambroksol Hasco w dawce 30 mg chlorowodorku ambroksolu w formie tabletek posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie, co może skutkować reakcjami alergicznymi o różnym nasileniu, włącznie z potencjalnie zagrażającymi życiu. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność 168 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce, co stanowi istotne ograniczenie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją laktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, u których stosowanie leku może wywołać objawy nietolerancji i pogorszenie stanu zdrowia.
chlorowodorek ambroksolu, dysfagia, farmakoterapia, laktoza jednowodna, lek mukolityczny, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, reakcja alergiczna, reakcja ogólnoustrojowa, środek wykrztuśny, terapia mukolityczna, wywiad alergologiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Herbion na kaszel mokry 35 mg
Herbion na kaszel mokry w postaci twardych pastylek zawiera 35 mg suchego wyciągu z liści bluszczu (Hedera helix L.) jako substancję czynną, pozyskanego ekstrakcją etanolem 30% (m/m) w stosunku 5-7,5:1. Lek wykazuje działanie wykrztuśne, polegające na upłynnianiu gęstej wydzieliny oskrzelowej oraz ułatwianiu jej odkrztuszania, co wspomaga usuwanie śluzu z dróg oddechowych. Produkt jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 6 roku życia z kaszlem produktywnym (mokrym), natomiast jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 lat. Pastylki mają charakterystyczny wygląd: okrągły kształt ze ściętymi brzegami, chropowatą powierzchnię, barwę od jasnobrązowej do brązowej, średnicę 18,0-19,0 mm oraz grubość 7,0-8,0 mm. W jednej pastylce znajduje się także 2447,50 mg izomaltu (E 953) oraz 0,0006 mg butylohydroksyanizolu (E 320), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancjami lub schorzeniami związanymi z tymi substancjami pomocniczymi.
butylohydroksyanizol, działanie wykrztuśne, ekstrakcja etanolem, ewakuacja wydzieliny, Hedera helix, infekcja dróg oddechowych, izomalt, kaszel mokry, kaszel produktywny, kaszel z odkrztuszaniem, odkrztuszanie wydzieliny, pastylka twarda, śluz w drogach oddechowych, środek wykrztuśny, terapia kaszlu produktywnego, wyciąg z liści bluszczu, wydzielina oskrzelowa, zalegająca wydzielina - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Koper włoski fix –
Koper włoski fix to tradycyjny produkt leczniczy roślinny zawierający 2 g owocu kopru włoskiego (Foeniculum vulgare Miller subsp. vulgare var. vulgare, fructus) w każdej saszetce, stosowany w formie ziół do zaparzania. Wskazania do stosowania obejmują łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zwłaszcza uczucie pełności i wzdęcia, dzięki działaniu karminacyjnemu i spazmolitycznemu olejków eterycznych. Ponadto, lek jest stosowany w łagodzeniu dolegliwości skurczowych związanych z menstruacją oraz jako środek wykrztuśny w mokrym kaszlu towarzyszącym przeziębieniu, dzięki właściwościom sekretolitycznym i wykrztuśnym substancji czynnych kopru włoskiego.
bóle menstruacyjne, dolegliwości menstruacyjne, działanie karminacyjne, działanie sekretolityczne, działanie spazmolityczne, działanie wykrztuśne, Foeniculum vulgare, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, kaszel przeziębieniowy, oczyszczanie dróg oddechowych, owoc kopru włoskiego, produkt leczniczy roślinny, skurcze mięśni gładkich, środek wykrztuśny, uczucie pełności, wzdęcia, zaburzenia trawienne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Tymianek – Wskazania do stosowania
Tymianek (Thymus vulgaris L. i/lub Thymus zygis L.) jest substancją czynną o szerokim zastosowaniu w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych oraz stanów zapalnych jamy ustnej i gardła. Jego działanie wykrztuśne ułatwia usuwanie wydzieliny oskrzelowej, co jest szczególnie istotne w terapii kaszlu mokrego i ostrych zapaleń oskrzeli. Preparaty takie jak Bronchicum T (100 mg ekstraktu z ziela tymianku na tabletkę), Bronchosol Solid (75 mg wyciągu z tymianku + 37,5 mg pierwiosnka), Bronchipret TE (16,8 g wyciągu z tymianku i 1,68 g z liścia bluszczu w 100 ml syropu) oraz Neoazarina (316 mg sproszkowanego ziela tymianku + 10 mg fosforanu kodeiny półwodnego) wykazują skuteczność w leczeniu kaszlu o różnym nasileniu, w tym napadowego i nocnego. Tymianek wykazuje także działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i łagodzące podrażnienia błon śluzowych, co czyni go wartościowym składnikiem terapii stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, np. w preparatach Tymsal-spray (0,7 ml wyciągu z tymianku i 0,3 ml nalewki z szałwii na 1 ml płynu) oraz Dentosept, stosowanych także w leczeniu zapalenia dziąseł, powierzchniowego zapalenia przyzębia i parodontozy.
działanie ściągające, ekstrakt tymianku, fosforan kodeiny, kaszel mokry, kaszel przy przeziębieniu, korzeń pierwiosnka, liść bluszczu, liść podbiału, napadowy kaszel, nieżyt błony śluzowej, parodontoza, schorzenia dróg oddechowych, środek wykrztuśny, tymianek, tymianek hiszpański, tymianek pospolity, wydzielina oskrzelowa, zalegająca wydzielina, zapalenie dróg oddechowych, zapalenie dziąseł, zapalenie gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie oskrzeli, zapalenie przyzębia - Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Dawkowanie i sposób podawania
Koper włoski (Foeniculum vulgare) jest stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta, rodzaju preparatu oraz wskazań klinicznych. Preparat Apetiherb, zawierający wyciąg z kopru włoskiego wraz z innymi ziołami, podaje się doustnie w dawkach: dzieci 3-6 lat 2,5 ml 2 razy/dobę, dzieci >6 lat i młodzież do 18 lat 5 ml 2-3 razy/dobę, dorośli 15 ml 3-4 razy/dobę, najlepiej około 30 minut przed posiłkiem. Koper włoski fix, zawierający 2 g owocu kopru w saszetce, stosuje się jako napar (1 saszetka na 250 ml wrzącej wody, naparzać 15 minut), dawkowanie: dorośli i młodzież >12 lat 1 szklanka 3 razy/dobę, dzieci 4-12 lat ½ szklanki 3 razy/dobę, dzieci <4 lat nie zaleca się stosowania. Radirex PLUS, syrop z ekstraktami roślinnymi, w tym kopru włoskiego, podaje się doustnie przed snem: dorośli 30 ml (25,4 mg związków antranoidowych), młodzież >12 lat 10-15 ml (8,5-12,7 mg związków antranoidowych).
ekstrakt płynny, Foeniculum vulgare, glukofranguina A, kaszel przeziębienia, kora kruszyny, korzeń rzewienia, liść melisy, napar, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, pacjent pediatryczny, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, środek wykrztuśny, substancja czynna, wyciąg płynny, wykwalifikowany pracownik służby zdrowia, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, ziele krwawnika, ziele szanty, związek antranoidowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Strepsils Natur kaszel mokry 8,25 mg/ml
Preparat Strepsils Natur kaszel mokry w formie syropu zawiera 8,25 mg/ml wyciągu suchego z liści bluszczu (Hedera helix L.) i jest klasyfikowany jako lek wykrztuśny (kod ATC: R05CA12). Mechanizm działania wyciągu nie jest w pełni poznany, jednak tradycyjnie stosowany jest w terapii kaszlu produktywnego w celu ułatwienia odkrztuszania wydzieliny oskrzelowej. Syrop charakteryzuje się brązowym, opalizującym zabarwieniem i słodkim smakiem, a obecność niewielkiego osadu jest naturalną cechą tej postaci leku. Wyciąg uzyskiwany jest ekstrakcją w stosunku 4-8:1 przy użyciu 30% etanolu (m/m).
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hedecton 700 mg/100 ml
Hedecton to syrop leczniczy zawierający suchy wyciąg z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L., folium) w stężeniu 0,7 g na 100 ml syropu, uzyskany ekstrakcją w stosunku 4-8:1 przy użyciu 30% etanolu (m/m). Preparat jest klasyfikowany jako lek wykrztuśny (kod ATC: R05CA12) i stosowany w terapii wspomagającej odkrztuszanie, choć dokładny mechanizm farmakodynamiczny działania wyciągu nie został jeszcze w pełni poznany. Syrop ma postać roztworu o żółtawo-brązowej barwie i owocowym zapachu, co może wpływać na akceptację przez pacjentów.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ziele Macierzanki –
Ziele macierzanki (Thymus serpyllum L. s.l., herba) jest tradycyjnym produktem leczniczym roślinnym o działaniu wykrztuśnym, stosowanym głównie w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych. Preparat dostępny jest w formie ziół do zaparzania, gdzie 1 g produktu zawiera 1 g ziela macierzanki. Wskazaniem do jego stosowania są zapalenia błony śluzowej nosa, gardła i krtani, zwłaszcza gdy towarzyszy im nadmierne wydzielanie śluzu oraz kaszel z zalegającą wydzieliną. Ziele macierzanki ułatwia odkrztuszanie, co sprzyja usuwaniu wydzieliny i łagodzeniu objawów kaszlu produktywnego, przyspieszając proces zdrowienia.
kaszel produktywny, nadmierne wydzielanie śluzu, napar, produkt leczniczy roślinny, środek wykrztuśny, stan zapalny górnych dróg oddechowych, Thymus serpyllum, trudności w odkrztuszaniu, zalegająca wydzielina, zapalenie błony śluzowej gardła, zapalenie błony śluzowej krtani, zapalenie błony śluzowej nosa, ziele macierzanki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Owoc Anyżu –
Owoc anyżu (Pimpinella anisum L., fructus) w postaci suszonego surowca roślinnego, dostępny w saszetkach po 2,0 g, jest tradycyjnym produktem leczniczym stosowanym w łagodnych, skurczowych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. Jego substancje czynne wykazują działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co skutkuje łagodzeniem wzdęć, nadmiernego gromadzenia się gazów oraz towarzyszącego im dyskomfortu. Preparat jest wskazany w leczeniu objawowym wzdęć z oddawaniem wiatrów, poprawiając komfort pacjenta poprzez redukcję skurczów i dolegliwości bólowych.
dolegliwości trawienne, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie rozkurczające, gazy w przewodzie pokarmowym, kaszel mokry, kaszel produktywny, kaszel w przebiegu przeziębienia, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, oczyszczanie dróg oddechowych, odkrztuszanie wydzieliny, owoc anyżu, produkt leczniczy roślinny, środek wykrztuśny, wzdęcia, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, zaburzenie trawienne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Herdripsan 7 mg/ml
Herdripsan to syrop zawierający 7 mg suchego wyciągu z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.) na 1 ml, uzyskanego ekstrakcją w 30% etanolu w stosunku surowiec:produkt końcowy 5-7,5:1. Preparat wykazuje działanie wykrztuśne, ułatwiając oddzielenie i usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych, co czyni go wskazanym w leczeniu kaszlu produktywnego, zwłaszcza gdy pacjent ma trudności z odkrztuszaniem. Syrop ma brązowawą barwę, charakterystyczny cytrynowy zapach i jest łatwy do dawkowania, co jest korzystne dla pacjentów z problemami w połykaniu tabletek.
działanie wykrztuśne, Hedera helix, kaszel produktywny, mokry kaszel, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, produkt leczniczy roślinny, sorbitol ciekły, środek wykrztuśny, wyciąg z bluszczu pospolitego, wydzielina oskrzelowa, wytwarzanie śluzu, zapalenie dróg oddechowych, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mucoplant na kaszel bluszcz 1,54 mg/ml
Mucoplant na kaszel bluszcz to roślinny preparat wykrztuśny w formie syropu, zawierający 1,54 mg/ml standaryzowanego wyciągu suchego z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.), pozyskiwanego ekstrakcją z użyciem 30% etanolu (DER 4-8:1). Syrop jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 2 lat w leczeniu kaszlu produktywnego (mokrego), gdzie ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny dróg oddechowych. Preparat charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa i skutecznością, a jego skład obejmuje także maltitol (400 mg/ml), co należy uwzględnić u pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi. Mucoplant nie jest zalecany dla dzieci poniżej 2 roku życia.
Mechanizm działania preparatu opiera się na właściwościach wykrztuśnych wyciągu z liści bluszczu, który wspomaga naturalny odruch kaszlowy i ułatwia usuwanie śluzu w przebiegu infekcji dróg oddechowych, zapalenia oskrzeli oraz przewlekłego kaszlu mokrego. Wskazaniem do stosowania jest kaszel produktywny wymagający efektywnego odkrztuszania, przy czym nie należy hamować odruchu kaszlowego, gdyż jest on kluczowy dla oczyszczenia dróg oddechowych. Preparat stanowi alternatywę dla syntetycznych leków wykrztuśnych, co może być istotne dla pacjentów preferujących terapię roślinną. Zaleca się stosowanie zgodnie z zaleceniami dawkowania dla danej grupy wiekowej.
bluszcz pospolity, działanie wykrztuśne, etanol, Hedera helix, infekcja dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, lek wykrztuśny, oczyszczanie dróg oddechowych, odkrztuszanie wydzieliny, odruch kaszlowy, przewlekły kaszel, roślinny produkt leczniczy, środek wykrztuśny, wyciąg suchy z liści bluszczu, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Prospan 35 mg/5 ml
Prospan w postaci syropu zawiera 35 mg/5 ml suchego wyciągu z liści bluszczu (Hedera helix L., folium), co odpowiada 0,7 g substancji czynnej na 100 ml syropu, pozyskiwanej w stosunku ekstrahowania 5-7,5:1 przy użyciu 30% etanolu jako rozpuszczalnika. Produkt leczniczy roślinny jest wskazany jako środek wykrztuśny w leczeniu kaszlu produktywnego, ułatwiając odkrztuszanie gęstej wydzieliny oskrzelowej. Syrop zawiera również sorbitol (E420) w ilości 0,4 g/ml, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją cukrów.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hederasal 26,6 mg/5 ml
Preparat Hederasal w formie syropu zawiera 26,6 mg wyciągu z liścia bluszczu (Hedera helix L.) w 5 ml, co odpowiada 430,55 mg wyciągu suchego na 100 g syropu. Wyciąg charakteryzuje się stosunkiem surowiec:ekstrakt (DER) 4-8:1, a ekstrakcja odbywa się w 30% etanolu (m/m). Lek jest wskazany w terapii kaszlu produktywnego, ułatwiając odkrztuszanie nadmiernej wydzieliny z dróg oddechowych dzięki właściwościom wykrztuśnym liścia bluszczu. Syrop ma barwę herbacianą z dopuszczalną lekką opalizacją lub zmętnieniem, co nie wpływa na jego skuteczność.
działanie wykrztuśne, Hedera helix, infekcja dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, nadmierne wytwarzanie wydzieliny, nietolerancja fruktozy, oczyszczanie dróg oddechowych, odkrztuszanie wydzieliny, przewlekłe schorzenia układu oddechowego, sorbitol ciekły niekrystalizujący, środek wykrztuśny, wyciąg z liścia bluszczu, zaleganie wydzieliny, zapalenie oskrzeli - Leksykon substancji czynnych
Kofeina – Właściwości farmakodynamiczne
Kofeina, będąca metyloksantyną o budowie chemicznej zbliżonej do teofiliny, działa głównie poprzez kompetycyjne hamowanie fosfodiesterazy, co prowadzi do wzrostu stężenia wewnątrzkomórkowego cAMP, oraz antagonizm receptorów adenozynowych A1 i A2A. Mechanizmy te skutkują pobudzeniem ośrodkowego układu nerwowego (OUN), objawiającym się skróceniem czasu reakcji, poprawą koordynacji i szybkości kojarzenia oraz zwiększeniem częstości i głębokości oddechów. Kofeina wpływa również na układ sercowo-naczyniowy, zwiększając pojemność minutową serca, przepływ wieńcowy oraz siłę i częstość skurczów, jednocześnie powodując rozszerzenie naczyń obwodowych i skurcz naczyń mózgowych, co równoważy wpływ na ciśnienie tętnicze. Działanie diuretyczne kofeiny wiąże się z rozszerzeniem naczyń doprowadzających w kłębuszku nerkowym i zwiększeniem filtracji kłębkowej. Ponadto kofeina stymuluje sekrecję soku żołądkowego oraz wykazuje rozkurczowe działanie na mięśniówkę gładką oskrzeli, stanowiące około 40% efektu teofiliny.
antagonista receptorowy, biodostępność, błona śluzowa przewodu pokarmowego, ciśnienie tętnicze krwi, cykliczny adenozynomonofosforan, działanie diuretyczne, działanie inotropowe dodatnie, działanie przeciwbólowe, działanie sedacyjne, działanie wykrztuśne, ergotamina, filtracja kłębkowa, hamowanie fosfodiesterazy, ibuprofen, interakcja farmakodynamiczna, komórki tuczne, kwas acetylosalicylowy, metyloksantyna, mięśniówka gładka oskrzeli, migrena, naczynia wieńcowe, napięciowy ból głowy, objawy odstawienne, ośrodek naczynioruchowy, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, pojemność minutowa serca, profil bezpieczeństwa, propyfenazon, receptory adenozynowe, rozkurcz oskrzeli, sok żołądkowy, środek wykrztuśny, sumatryptan, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mucoplant na kaszel bluszcz forte 33 mg
Mucoplant na kaszel bluszcz forte to roślinny syrop wykrztuśny zawierający 33 mg wyciągu suchego z liści bluszczu (Hederae helicis folii extractum siccum) w każdej 5 ml saszetce. Preparat jest wskazany do stosowania u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 6 roku życia z kaszlem produktywnym, charakteryzującym się obecnością wydzieliny w drogach oddechowych. Syrop ułatwia odkrztuszanie, wspomagając naturalny mechanizm obronny organizmu, i jest szczególnie zalecany w infekcjach górnych dróg oddechowych, zapaleniu oskrzeli oraz stanach po infekcjach z utrzymującym się kaszlem mokrym. Produkt zawiera także maltitol (2007 mg/saszetka) oraz sorbitol (do 137 mg/saszetka), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją cukrów.
ekstrakt z liści bluszczu, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, lek przeciwkaszlowy, maltitol, monoterapia, nietolerancja cukrów, odkrztuszanie wydzieliny, odruch kaszlowy, przewlekły stan zapalny dróg oddechowych, roślinny produkt leczniczy, środek wykrztuśny, terapia skojarzona, wyciąg z liści bluszczu, zapalenie oskrzeli - Leksykon substancji czynnych
Tymol – Właściwości farmakodynamiczne
Tymol (Thymolum) jest monoterpenową pochodną fenolu o szerokim spektrum działania biologicznego, wykazującą silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe. W stężeniu 0,198 mg/ml w preparacie Bronchosol potwierdzono jego bakteriobójcze działanie in vitro wobec patogenów dróg oddechowych, takich jak Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus czy Haemophilus influenzae, oraz skuteczność przeciwko grzybom Candida. Tymol hamuje także rozwój infekcji wirusowych wywołanych przez HSV-1. W preparatach złożonych (np. Afronis, Sonol) tymol współdziała synergistycznie z innymi substancjami, takimi jak rezorcynol, kwas borowy, lewomentol czy kwas salicylowy, co potęguje efekt antyseptyczny i bakteriobójczy. W badaniach klinicznych preparaty zawierające tymol, takie jak Vicks VapoRub, wykazały poprawę parametrów oddechowych, w tym zmniejszenie gęstości plwociny, zwiększenie przepływu powietrza, poprawę objętości wdechowej i wydechowej oraz zmniejszenie oporu oskrzelowego.
badanie rynomanometryczne, błona śluzowa nosa, Candida, drożność nosa, dysfagia, działanie antyseptyczne, działanie bakteriobójcze, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwświądowe, Haemophilus influenzae, infekcja dróg oddechowych, Klebsiella pneumoniae, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, odkrztuszanie, olejek eteryczny, opór oskrzelowy, opryszczka wargowa, ostre zapalenie górnych dróg oddechowych, produkt leczniczy, środek wykrztuśny, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, wirus opryszczki pospolitej, właściwość przeciwbakteryjna, właściwość przeciwwirusowa, wydzielanie śluzu, zaleganie wydzieliny, zapalenie błony śluzowej nosa