eukaliptol
Eukaliptol, znany również jako 1,8-cyneol, to organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, który stanowi główny składnik olejku eterycznego eukaliptusowego. Jest to bezbarwna ciecz o charakterystycznym, kamforowym zapachu, występująca naturalnie w liściach eukaliptusa, rozmarynu, szałwii, lawendy oraz innych roślin.
W medycynie eukaliptol znajduje zastosowanie przede wszystkim w preparatach o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym i wykrztuśnym. Działa sekretolitycznie, co oznacza, że rozrzedza wydzielinę śluzową w drogach oddechowych, ułatwiając odkrztuszanie i udrażniając drogi oddechowe. Jest często wykorzystywany w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok, zapalenia oskrzeli oraz kaszlu.
Badania kliniczne potwierdzają skuteczność eukaliptolu w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz astmy, gdzie wykazuje działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie produkcji cytokin prozapalnych. Substancja ta jest również stosowana miejscowo w preparatach przeciwbólowych przy bólach mięśniowych i reumatycznych, gdzie działa jako środek drażniący, wywołując uczucie chłodu, a następnie ciepła.
Eukaliptol jest dobrze tolerowany w standardowych dawkach terapeutycznych, jednak przy przedawkowaniu może wywoływać działania niepożądane, takie jak nudności, wymioty czy zaburzenia neurologiczne. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu u małych dzieci ze względu na ryzyko skurczu krtani.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Rowachol –
Rowachol jest dostępny w dwóch postaciach farmaceutycznych: kroplach doustnych (roztwór olejowy o barwie jasnożółtej lub zielonkawo-żółtej) oraz kapsułkach miękkich. Obie formy zawierają te same substancje czynne, w tym α-pinen (działanie przeciwzapalne), β-pinen (spazmolityczne), kamfen, cineol (eukaliptol), menton (żółciopędny), mentol oraz borneol, jednak w różnych ilościach. Krople zawierają 33,00 g oliwy z oliwek B.P. jako substancję pomocniczą, natomiast kapsułki miękkie zawierają m.in. oliwę z oliwek B.P. (3,00 mg), żelatynę, glicerol 85%, hydroksybenzoesany (etylu i propylu) oraz barwnik E 141. Preparat jest dostępny w opakowaniach: krople 10 ml i 20 ml oraz kapsułki w butelkach po 30, 50 i 100 sztuk.
alkohol terpenowy, borneol, cineol, działanie spazmolityczne, działanie żółciopędne, eukaliptol, kamfen, kapsułka miękka, krople doustne, mentol, menton, monoterpen, niezgodność farmaceutyczna, olejek eteryczny, oliwa z oliwek, otoczka kapsułki, postać farmaceutyczna, roztwór olejowy, środek konserwujący, substancja czynna, substancja pomocnicza, terpen, trwałość leku, α-pinen, β-pinen - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Soledum forte 200 mg
Soledum forte to lek zawierający 200 mg 1,8-cyneolu (eukaliptolu) w kapsułkach dojelitowych miękkich, wykazujący działanie wykrztuśne, przeciwzapalne oraz rozszerzające oskrzela. Substancja czynna ułatwia usuwanie nadmiernej wydzieliny w przebiegu kaszlu produktywnego, wspomaga leczenie ostrego, nieropnego zapalenia zatok przynosowych poprzez zmniejszenie obrzęku błony śluzowej oraz działa przeciwzapalnie w różnych zapalnych chorobach dróg oddechowych, takich jak zapalenie oskrzeli czy tchawicy. Kapsułki dojelitowe chronią 1,8-cyneol przed degradacją w żołądku, umożliwiając jego uwolnienie w jelicie cienkim, co zwiększa skuteczność terapii i redukuje ryzyko podrażnienia przewodu pokarmowego.
cyneol, działanie przeciwzapalne, działanie sekretolityczne, działanie wykrztuśne, eukaliptol, jelito cienkie, kapsułka dojelitowa, kaszel mokry, kaszel produktywny, kwas żołądkowy, nieropne zapalenie zatok, nietolerancja fruktozy, obrzęk błony śluzowej, rozszerzenie oskrzeli, schorzenie układu oddechowego, sorbitol, środek wykrztuśny, trudność w odkrztuszaniu, wydzielina dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie tchawicy, zapalenie zatok przynosowych, zapalna choroba dróg oddechowych, związek terpenowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aromatol Hot żel –
Preparat Aromatol Hot żel zawiera substancje czynne o działaniu miejscowo rozgrzewającym i drażniącym, takie jak kamfora racemiczna (10,0 g/100 g), olejek eukaliptusowy (5,0 g/100 g), olejek rozmarynowy (5,0 g/100 g) oraz balsam peruwiański (6,0 g/100 g). Ze względu na potencjał wywoływania reakcji alergicznych i podrażnień skóry, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek ze składników aktywnych lub pomocniczych. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobami skóry w miejscu aplikacji, uszkodzeniami skóry, ranami otwartymi oraz u pacjentów z historią alergii na balsam peruwiański lub olejki eteryczne. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 10 roku życia ze względu na ryzyko nadmiernego działania drażniącego na delikatną skórę.
Aromatol HOT żel, balsam peruwiański, charakterystyka produktu leczniczego, choroba skóry, cyneol, działanie miejscowo drażniące, działanie rozgrzewające, eukaliptol, kamfora racemiczna, kontaktowe zapalenie skóry, monoterpen, nadwrażliwość na składniki aktywne, olejek eteryczny, olejek eukaliptusowy, olejek rozmarynowy, rana otwarta, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, substancja pomocnicza, właściwości przeciwzapalne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bronchosol Maxipuren 200 mg
Bronchosol MAXIPUREN w dawce 200 mg, zawierający olejek eukaliptusowy (Eucalyptus globulus, E. polybractea, E. smithii), wykazuje wielokierunkowe działanie na układ oddechowy, obejmujące efekty sekretomotoryczne, wykrztuśne oraz poprawę klirensu śluzowo-rzęskowego. Olejek eukaliptusowy, którego głównym składnikiem jest 1,8-cyneol (≥70%), działa również sekretolitycznie, przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie oraz antyobturacyjnie, co przekłada się na kompleksową poprawę funkcji dróg oddechowych, zwłaszcza w stanach z nadmiernym wydzielaniem śluzu. Klinicznie obserwuje się wzrost wydzielania śluzu i ułatwienie jego ewakuacji, co jest istotne w terapii przewlekłych chorób układu oddechowego.
8-cyneol, błona śluzowa, działanie antyobturacyjne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie sekretolityczne, działanie sekretomotoryczne, działanie wykrztuśne, eukaliptol, klirens śluzowo-rzęskowy, maksymalny przepływ wydechowy, nabłonek rzęskowy, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, natężona pojemność życiowa, objętość zalegająca, obturacja dróg oddechowych, olejek eukaliptusowy, opór dróg oddechowych, parametry czynnościowe płuc, parametry spirometryczne, pęcherzyk płucny, pojemność życiowa płuc, przewlekła choroba układu oddechowego, przewlekłe zapalenie oskrzeli, surfaktant płucny, szczytowy przepływ wydechowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Soledum forte 200 mg
Soledum forte zawiera 1,8-cyneol (200 mg w kapsułkach dojelitowych), substancję czynną o wielokierunkowym działaniu na drogi oddechowe, klasyfikowaną jako lek wykrztuśny (ATC: R05CA13). Mechanizm działania obejmuje zwiększenie klirensu śluzówkowo-rzęskowego, co poprawia objawy takie jak plwocina i duszność. Ponadto 1,8-cyneol wykazuje działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie mediatorów zapalnych (LTB4, TNF-α, IL-1ß), mukolityczne, rozkurczowe oraz przeciwdrobnoustrojowe i przeciwwirusowe. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność w leczeniu ostrego zapalenia oskrzeli i zatok, gdzie po 4 dniach terapii zaobserwowano istotną poprawę objawów (p < 0,05) oraz redukcję ataków kaszlu (p = 0,0001). W przypadku ostrego zapalenia zatok odnotowano szybszą poprawę parametrów takich jak ból głowy, obrzęk i wydzielina z nosa w porównaniu do placebo i preparatów ziołowych (p < 0,0001).
8-cyneol, astma oskrzelowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, ból głowy, duszność, działanie mukolityczne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwzapalne, działanie sekretomotoryczne, działanie wykrztuśne, eukaliptol, interleukina 1 beta, kapsułka dojelitowa, klirens śluzówkowo-rzęskowy, kortykosteroidy, lek wykrztuśny, nadreaktywność oskrzeli, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, nerw trójdzielny, obturacyjna choroba płuc, olejek eukaliptusowy, ostre zapalenie oskrzeli, ostre zapalenie zatok, przewlekła obturacyjna choroba płuc, TNF-alfa, zaostrzenie choroby, zapalenie błony śluzowej nosa, zatoki przynosowe - Leksykon substancji czynnych
Cineol – Wskazania do stosowania
Cineol (eukaliptol) jest monoterpenowym składnikiem olejków eterycznych o działaniu przeciwzapalnym, przeciwdrobnoustrojowym i mukolitycznym, wykorzystywanym w różnych preparatach leczniczych. W preparacie Rowachol, zawierającym cineol wraz z α-pinenem, β-pinenem, kamfenem, mentonem, mentolem i borneolem, wskazania obejmują leczenie łagodnych dolegliwości kamicy żółciowej, profilaktykę kamicy dróg żółciowych, stany skurczowe oraz dyskinezę dróg żółciowych. Kompleksowe działanie tych substancji aktywnych zapewnia efekt rozkurczowy i żółciopędny, co sprzyja łagodzeniu objawów i poprawie funkcji dróg żółciowych. W preparacie Rowatinex, gdzie cineol współwystępuje z α-pinenem, β-pinenem, kamfenem, fenchonem, borneolem i anetolem, zastosowanie dotyczy układu moczowego, ze szczególnym uwzględnieniem terapii wspomagającej w przypadku małych złogów kamieni nerkowych. Działanie moczopędne i rozkurczowe ułatwia wydalanie tzw. „piasku nerkowego”.
cineol, dyskineza żółciowa, działanie moczopędne, działanie mukolityczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwwirusowe, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie spazmolityczne, działanie żółciopędne, eukaliptol, kamica nerkowa, kamica żółciowa, krwawnik pospolity, mięta pieprzowa, monoterpeny, olejek goździkowy, olejek majerankowy, olejek miętowy, olejek szałwiowy, olejek tymiankowy, profilaktyka kamicy żółciowej, rozkurcz dróg moczowych, rumianek lekarski, skurcz dróg żółciowych, szałwia lekarska, tymianek pospolity, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie jamy ustnej - Leksykon substancji czynnych
Cineol – Przeciwwskazania stosowania
Cineol (eukaliptol) jest terpenem obecnym w olejkach eterycznych roślin takich jak eukaliptus, szałwia i lawenda, wykorzystywanym w preparatach leczniczych Rowachol, Rowatinex oraz Salviasept. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania wszystkich tych preparatów jest nadwrażliwość na cineol lub inne składniki preparatu, z ryzykiem reakcji alergicznych od łagodnych do anafilaktycznych. Dodatkowo, Rowachol i Rowatinex są przeciwwskazane w I trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i niemowlęcia. Salviasept, zawierający 0,6 g cineolu na 100 g produktu oraz 58% (V/V ± 10%) etanolu, ma rozszerzone przeciwwskazania obejmujące astmę oskrzelową, nadwrażliwość na rośliny z rodzin astrowatych, jasnotowatych i selerowatych, a także na anetol, balsam peruwiański, olejek mięty pieprzowej i mentol. Preparat ten jest stosowany miejscowo jako koncentrat do płukania gardła, co determinuje specyficzne przeciwwskazania, takie jak choroby jamy ustnej z uszkodzeniem błony śluzowej, alkoholizm, choroby wątroby i epilepsja.
alergia krzyżowa, anetol, astma oskrzelowa, balsam peruwiański, cineol, drogi żółciowe, epilepsja, eukaliptol, mentol, monoterpeny, nadreaktywność oskrzeli, nadwrażliwość, okres karmienia piersią, olejek eteryczny, olejek mięty pieprzowej, patologia wątroby, pierwszy trymestr ciąży, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, rodzina astrowatych, rodzina jasnotowatych, rodzina selerowatych, Rowachol, Rowatinex, rozstrzenie oskrzeli, Salviasept, skurcz oskrzeli, skurcz tchawicy, zaburzenia dróg żółciowych, związek terpenowy - Leksykon substancji czynnych
Cyneol – Działania niepożądane
Cyneol (1,8-cyneol, eukaliptol) jest aktywnym składnikiem preparatów leczniczych takich jak Rowatinex, Soledum forte (200 mg cyneolu) oraz Soledum junior (100 mg cyneolu). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności i biegunka występujące niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), a także rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) dysfagia i wymioty. Reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk twarzy, świąd, zaburzenia oddychania i kaszel, występują rzadko i wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Dwa przypadki nietolerancji leku o nieznanej przyczynie odnotowano w dokumentacji Rowatinex, jednak miały one niewielkie znaczenie kliniczne.
bezpieczeństwo farmakoterapii, biegunka, cyneol, dysfagia, eukaliptol, kaszel, monitorowanie bezpieczeństwa farmakoterapii, nietolerancja leku, nudności i biegunka, obrzęk twarzy, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, Rowatinex, Soledum forte, Soledum junior, świąd, terpen, wymioty, zaburzenia oddychania, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia żołądka i jelit, zaburzenia żołądkowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Eucalyptus globulus – Właściwości farmakodynamiczne
Preparat L52 zawiera Eucalyptus globulus (eukaliptus gałkowy) w rozcieńczeniu D1 (1:10) w ilości 6,00 ml na 30 ml kropli doustnych, co stanowi najwyższe stężenie spośród wszystkich składników aktywnych. Głównym składnikiem olejku eterycznego eukaliptusa jest 1,8-cyneol (eukaliptol), który wykazuje potwierdzone działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz wykrztuśne. Mimo braku szczegółowych danych farmakodynamicznych w oficjalnej dokumentacji produktu, właściwości te mogą mieć znaczenie kliniczne w kontekście stosowania preparatu L52. Pozostałe składniki występują w rozcieńczeniach D4 lub D6 i w mniejszych ilościach (2,67 ml na 30 ml). Preparat zawiera również 67,5% (v/v) etanolu, co należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa stosowania, zwłaszcza u pacjentów z przeciwwskazaniami do alkoholu.
8-cyneol, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie wykrztuśne, eukaliptol, eukaliptus gałkowy, interakcja farmakodynamiczna, olejek eteryczny, olejek eukaliptusowy, preparat złożony, profil farmakodynamiczny, rozcieńczenie D1, rozcieńczenie D4, rozcieńczenie D6, rozcieńczenie homeopatyczne, substancja roślinna - Leksykon substancji czynnych
Cineol – Przedawkowanie
Cineol (1,8-cyneol), monoterpen o silnych właściwościach biologicznych, jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak Rowachol, Rowatinex czy Salviasept. Przedawkowanie cineolu może prowadzić do poważnych objawów toksycznych obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (stan osłupienia, pobudzenie psychoruchowe, drgawki, śpiączka), układ oddechowy (niewydolność oddechowa), pokarmowy (nudności, wymioty, biegunka), moczowy (zaburzenia funkcji nerek), wątrobę (pogorszenie funkcji) oraz zaburzenia metaboliczne (kwasica z luką anionową, hipoglikemia). Szczególnie narażone są dzieci poniżej 2 lat, u których doustne podanie 5-10 ml olejku goździkowego zawartego w Salviasept może wywołać stan zagrażający życiu. Mechanizm toksyczności jest dwukierunkowy – obejmuje zarówno depresję, jak i paradoksalną stymulację aktywności OUN, a także bezpośrednie działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego.
antidotum, biegunka, bilirubina, błona śluzowa przewodu pokarmowego, cineol, dawka nasycająca, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diureza, drgawki, działanie hepatotoksyczne, działanie toksyczne, EGFR, enzym wątrobowy, eukaliptol, funkcje życiowe, hipoglikemia, intoksykacja, kreatynina, kwasica z luką anionową, monoterpen, N-acetylocysteina, niewydolność oddechowa, nudność, objaw ogniskowy, olejek eteryczny, olejek goździkowy, osłupienie, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, śpiączka, stan neurologiczny, układ krążenia, wymioty, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie gospodarki kwasowo-zasadowej, zaburzenie hemodynamiczne, zatrucie paracetamolem