alkohol terpenowy
Alkohole terpenowe to związki organiczne należące do grupy terpenów, które zawierają jedną lub więcej grup hydroksylowych (-OH). Są powszechnie występującymi składnikami olejków eterycznych roślin, nadając im charakterystyczny zapach. Z chemicznego punktu widzenia są pochodnymi węglowodorów terpenowych, w których atom wodoru został zastąpiony grupą hydroksylową.
Najważniejsze alkohole terpenowe to m.in. mentol (występujący w mięcie), geraniol (obecny w olejku różanym), linalol (w lawendzie), cytronelol (w olejku cytronelowym) oraz terpineol (w olejku sosnowym). W medycynie znajdują zastosowanie ze względu na właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Mentol jest powszechnie stosowany jako środek miejscowo znieczulający i łagodzący świąd.
Alkohole terpenowe są wykorzystywane w preparatach farmaceutycznych jako składniki aktywne lub pomocnicze. Wchodzą w skład leków stosowanych zewnętrznie na skórę i błony śluzowe, inhalacji, maści, żeli i preparatów do aromaterapii. Są również składnikami preparatów ziołowych i suplementów diety o działaniu uspokajającym, rozkurczowym i wspomagającym odporność.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pudrospan – Puder płynny (10 mg + 200 mg + 10 mg)/g
Produkt leczniczy Pudrospan – Puder płynny to zawiesina do stosowania miejscowego, zawierająca trzy substancje czynne: benzokainę (10 mg/g), tlenek cynku (200 mg/g) oraz mentol (10 mg/g). Benzokaina działa miejscowo znieczulająco poprzez blokadę przewodnictwa nerwowego w zakończeniach czuciowych skóry, zapewniając powierzchniowe znieczulenie. Tlenek cynku wykazuje działanie ściągające, osłaniające oraz słabo odkażające, co przekłada się na łagodzenie stanów zapalnych, redukcję obrzęków i zmniejszenie odczynów alergicznych. Mentol, jako alkohol terpenowy, stymuluje receptory czuciowe, wywołując efekt chłodzenia i miejscowego znieczulenia, utrzymujący się przez 15-30 minut po aplikacji.
alkohol terpenowy, aminobenzoesan etylu, benzokaina, blokowanie przewodnictwa nerwowego, dolegliwości skórne, działanie osłaniające, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwzapalne, działanie ściągające, mentol, odczyn alergiczny, podrażnienie skórne, przepuszczalność błon komórkowych, receptory cieplne, stan zapalny, tlenek cynku, włókna czuciowe, znieczulenie miejscowe, znieczulenie powierzchniowe, zwężenie naczyń krwionośnych - Leksykon leków
Skład i postać leku – Rowachol –
Rowachol jest dostępny w dwóch postaciach farmaceutycznych: kroplach doustnych (roztwór olejowy o barwie jasnożółtej lub zielonkawo-żółtej) oraz kapsułkach miękkich. Obie formy zawierają te same substancje czynne, w tym α-pinen (działanie przeciwzapalne), β-pinen (spazmolityczne), kamfen, cineol (eukaliptol), menton (żółciopędny), mentol oraz borneol, jednak w różnych ilościach. Krople zawierają 33,00 g oliwy z oliwek B.P. jako substancję pomocniczą, natomiast kapsułki miękkie zawierają m.in. oliwę z oliwek B.P. (3,00 mg), żelatynę, glicerol 85%, hydroksybenzoesany (etylu i propylu) oraz barwnik E 141. Preparat jest dostępny w opakowaniach: krople 10 ml i 20 ml oraz kapsułki w butelkach po 30, 50 i 100 sztuk.
alkohol terpenowy, borneol, cineol, działanie spazmolityczne, działanie żółciopędne, eukaliptol, kamfen, kapsułka miękka, krople doustne, mentol, menton, monoterpen, niezgodność farmaceutyczna, olejek eteryczny, oliwa z oliwek, otoczka kapsułki, postać farmaceutyczna, roztwór olejowy, środek konserwujący, substancja czynna, substancja pomocnicza, terpen, trwałość leku, α-pinen, β-pinen - Leksykon substancji czynnych
Cynku tlenek – Właściwości farmakodynamiczne
Cynku tlenek (Zinci oxidum) w stężeniu 200 mg/g, stosowany w preparacie Pudrospan – Puder płynny, wykazuje wielokierunkowe działanie miejscowe na skórę, obejmujące efekt ściągający, osłaniający oraz słabo odkażający. Mechanizmy te prowadzą do obkurczenia naczyń krwionośnych, zmniejszenia przekrwienia i obrzęku, a także tworzenia bariery ochronnej na powierzchni skóry. Dzięki temu cynku tlenek skutecznie łagodzi stany zapalne, obrzęki oraz odczyny alergiczne skóry, co czyni go wartościowym składnikiem w terapii dermatoz o niewielkim nasileniu, odparzeń, otarć, świądu oraz łagodnych podrażnień skórnych.
alkohol terpenowy, aminobenzoesan etylu, benzokaina, cynku tlenek, dermatoza alergiczna, działanie odkażające, działanie osłaniające, działanie ściągające, mentol, nadwrażliwość skórna, obkurczenie naczyń krwionośnych, odczyn alergiczny, otarcie naskórka, przepuszczalność naczyń krwionośnych, stan zapalny skóry, świąd skóry, właściwości przeciwbakteryjne, włókno czuciowe, wyprysk, znieczulenie powierzchniowe - Leksykon substancji czynnych
Mentol – Właściwości farmakodynamiczne
Mentol (Mentholum) jest alkoholem terpenowym o wielokierunkowym działaniu farmakodynamicznym, zależnym od dawki, drogi podania oraz synergii z innymi substancjami. Na poziomie zakończeń nerwowych skóry mentol aktywuje receptory zimna, wywołując początkowe uczucie chłodu i miejscowe znieczulenie poprzez osłabienie przewodzenia bólu przez włókna czuciowe. Dodatkowo powoduje łagodne podrażnienie skóry, co skutkuje miejscowym przekrwieniem i uczuciem rozgrzania, co jest wykorzystywane w terapii bólu mięśni, ścięgien i stawów. Jego działanie chłodzące utrzymuje się około 15-30 minut po aplikacji zewnętrznej. Mentol wykazuje także łagodne działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe, przeciwgrzybicze i dezynfekujące, co znajduje zastosowanie w preparatach takich jak Medispirant stepspray (10 mg/g) czy Puder płynny (10 mg/g). Doustnie mentol działa rozkurczająco (np. Amol 17,23 mg/g) oraz tonizująco na układ nerwowy (Validol 60 mg/tabletkę z izowalerianianem mentylu).
alkohol terpenowy, dolegliwości trawienne, działanie dezynfekujące, działanie grzybobójcze, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwpotowe, działanie przeciwskurczowe, działanie przeciwświądowe, działanie rozkurczające, działanie wysuszające, działanie znieczulające, inhibitor syntetazy prostaglandynowej, izowalerianian mentylu, kamica dróg żółciowych, kwas fenylopropionowy, mentol, obwodowe naczynia krwionośne, receptory cieplne, rozluźnienie mięśni, salicylan metylu, włókno czuciowe - Leksykon substancji czynnych
Geraniol – Wskazania do stosowania
Geraniol, naturalny alkohol terpenowy, jest składnikiem mieszaniny substancji zapachowych stosowanych w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (AKZ) w preparacie TRUE Test 36. W panelu nr 1 (składnik nr 6) mieszanina zawiera 5 części geraniolu oraz inne alergeny zapachowe, takie jak wyciąg z mchu dębowego, hydroksycytronellal, alkohol cynamonowy, aldehyd cynamonowy, eugenol, izoeugenol i aldehyd amylocynamonowy. Całkowita zawartość mieszaniny w jednym płatku wynosi 348 µg, przy stężeniu 430 µg/cm². Testy płatkowe z geraniolem są dedykowane wyłącznie dorosłym pacjentom z podejrzeniem AKZ wywołanego przez substancje zapachowe, szczególnie u osób z objawami o nieznanej etiologii, nawracającymi zmianami skórnymi w miejscach ekspozycji oraz u osób zawodowo narażonych na kontakt z tymi alergenami.
aldehyd amylocynamonowy, aldehyd cynamonowy, alergen kontaktowy, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, alkohol cynamonowy, alkohol terpenowy, diagnostyka alergologiczna, diagnostyka dermatologiczna, diagnostyka różnicowa, eugenol, geraniol, hydroksycytronellal, izoeugenol, mieszanina substancji zapachowych, plaster do testów prowokacyjnych, reakcja alergiczna, substancja zapachowa, test płatkowy, TRUE Test, wyciąg z mchu dębowego, zmiana skórna - Leksykon substancji czynnych
Melisa – Właściwości farmakodynamiczne
Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące przede wszystkim działanie sedatywne, uspokajające i nasenne, które przypisuje się głównie składnikom olejku eterycznego, takim jak cytral, citronellal i linalol. Badania potwierdzają, że etanolowe roztwory tych związków oraz liofilizowane wyciągi z liści melisy poprawiają jakość snu i szybkość zasypiania. Ponadto, melisa wykazuje działanie spazmolityczne na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego dzięki flawonoidom i alkoholom terpenowym, a także stymuluje wydzielanie soku żołądkowego poprzez związki goryczowe, co sprzyja poprawie funkcji trawiennych i zwiększeniu apetytu. Preparaty zawierające melisę, takie jak Iberogast, wykazują synergistyczne działanie z innymi składnikami, wpływając na zmniejszenie wrażliwości jelit na bodźce, zwiększenie stężenia prostaglandyn i mucyny oraz hamowanie wydzielania soku żołądkowego przez komórki okładzinowe.
5-lipoksygenaza, alkohol terpenowy, badanie z podwójną ślepą próbą, cytral, działanie farmakologiczne, działanie przeciwskurczowe, działanie przeciwzapalne, działanie sedatywne, działanie spazmolityczne, farmakodynamika, komórka okładzinowa, leukotrien, melisa lekarska, mięśnie gładkie, ośrodkowy układ nerwowy, prostaglandyna, przewód pokarmowy, receptor muskarynowy, receptor opioidowy, receptor serotoninowy, roztwór etanolowy, sok żołądkowy, synergizm, wrażliwość aferentna jelita, związek biologicznie czynny, związek goryczowy, związek lotny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tabletki uspokajające Labofarm –
Tabletki uspokajające Labofarm zawierają kompleks surowców roślinnych o udokumentowanym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, w tym korzeń kozłka (170 mg/tabletkę), szyszki chmielu (50 mg), liść melisy (50 mg) oraz ziele serdecznika (50 mg). Głównym składnikiem jest korzeń kozłka, bogaty w walepotriaty, seskwiterpeny (m.in. walerenal, kwas walerenowy) oraz olejek eteryczny, które wykazują działanie uspokajające, rozkurczające oraz modulujące przewodnictwo GABAergiczne. Szyszki chmielu dostarczają metylobuten-2-ol i kwasy goryczochmielowe, które wzmacniają efekt uspokajający, natomiast liść melisy zawiera alkohole terpenowe (cytronelal, cytral, linalol) o działaniu uspokajającym i spazmolitycznym. Ziele serdecznika uzupełnia preparat, wspomagając redukcję napięcia nerwowego.
alkohol terpenowy, działanie spazmolityczne, działanie uspokajające, efekt rozkurczający, Humulus lupulus, korzeń kozłka, kwasy goryczochmielowe, Leonurus cardiaca, liść melisy, Melissa officinalis, metylobuten-2-ol, nadpobudliwość nerwowa, napięcie nerwowe, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, przewodnictwo GABAergiczne, seskwiterpeny, szyszki chmielu, ułatwianie zasypiania, Valeriana officinalis, walepotriaty, zaburzenie snu, ziele serdecznika - Leksykon substancji czynnych
Beznokaina – Właściwości farmakodynamiczne
Benzokaina, będąca estrami kwasu para-aminobenzoesowego (PABA), wykazuje miejscowe działanie znieczulające poprzez blokowanie napięciowo zależnych kanałów sodowych w błonie neuronów, co hamuje depolaryzację i przewodzenie impulsów nerwowych. Charakteryzuje się niską rozpuszczalnością w wodzie, co ogranicza jej wchłanianie systemowe i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych. W preparacie Pudrospan – Puder płynny benzokaina występuje w stężeniu 10 mg/g, w połączeniu z tlenkiem cynku (200 mg/g) oraz mentolem (10 mg/g). Taka kompozycja zapewnia synergistyczne działanie: benzokaina odpowiada za szybkie (kilka minut) i krótkotrwałe (30-60 minut) znieczulenie powierzchniowe, tlenek cynku wykazuje działanie ściągające, osłaniające i przeciwzapalne, a mentol, dzięki drażnieniu receptorów cieplnych, wywołuje uczucie chłodu i dodatkowe znieczulenie miejscowe utrzymujące się 15-30 minut.
alkohol terpenowy, aminobenzoesan etylu, benzokaina, błona śluzowa, depolaryzacja, działanie miejscowo znieczulające, działanie ściągające, efekt przeciwbólowy, ester kwasu para-aminobenzoesowego, interakcja synergistyczna, kanał sodowy, kwas para-aminobenzoesowy, mentol, miejscowe znieczulenie, odczyn alergiczny, przewodzenie impulsów nerwowych, przewodzenie impulsu nerwowego, stan zapalny, świąd skóry, tlenek cynku, znieczulenie powierzchniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Optimum Tabletki uspokajające Labofarm powlekane –
Preparat Optimum Tabletki uspokajające Labofarm zawiera standaryzowany ekstrakt z korzenia kozłka lekarskiego (170 mg/tabletkę, ≥0,15 mg kwasów walerenowych), szyszek chmielu (50 mg), liści melisy (50 mg) oraz ziela serdecznika (50 mg). Główne mechanizmy działania obejmują modulację przewodnictwa GABAergicznego przez seskwiterpeny (walerenal, kwas walerenowy) z kozłka lekarskiego oraz działanie uspokajające i spazmolityczne olejków eterycznych z melisy i chmielu, w tym metylobuten-2-ol i alkoholi terpenowych (cytronelal, cytral, linalol). Ziele serdecznika pełni funkcję uzupełniającą, wzmacniając efekt uspokajający preparatu. Dawkowanie jednej tabletki dostarcza synergistyczne połączenie tych surowców roślinnych, co przekłada się na kompleksowe działanie uspokajające i wspomagające zasypianie.
alkohol terpenowy, bezsenność, cytral, działanie przeciwlękowe, działanie spazmolityczne, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, jakość snu, korzeń kozłka lekarskiego, kwas goryczochmielowy, kwas walerenowy, linalol, liść melisy, metoda podwójnie ślepej próby, metylobuten-2-ol, nadpobudliwość nerwowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, przewodnictwo GABAergiczne, rozkurcz mięśni gładkich, seskwiterpen, składnik bioaktywny, surowiec roślinny, szyszka chmielu, ułatwianie zasypiania, walerenal, ziele serdecznika - Leksykon substancji czynnych
Lewomentol – Przeciwwskazania stosowania
Lewomentol, będący monocyklicznym alkoholem terpenowym, jest szeroko stosowany w preparatach miejscowych i do aplikacji na błony śluzowe. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na lewomentol lub inne składniki preparatu, co może manifestować się reakcjami skórnymi lub ogólnoustrojowymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu oddechowego, zwłaszcza astmą oskrzelową i nadwrażliwością dróg oddechowych, ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli. Preparaty zawierające lewomentol nie powinny być stosowane na uszkodzoną skórę, otwarte rany oraz błony śluzowe, a także u dzieci poniżej 6-12 lat, w zależności od preparatu. W ciąży, szczególnie w III trymestrze, oraz podczas karmienia piersią stosowanie lewomentolu jest przeciwwskazane. Preparaty łączone z ibuprofenem (np. Ibum Sport, Ibument) mają dodatkowe przeciwwskazania, w tym nadwrażliwość na NLPZ oraz zakaz stosowania w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko dla płodu.
alkohol terpenowy, astma oskrzelowa, benzokaina, błona śluzowa jamy ustnej, ciąża, ibuprofen, inhalacja, kamica żółciowa, karmienie piersią, kwas acetylosalicylowy, lewomentol, łuszczyca, nadwrażliwość dróg oddechowych, napad drgawkowy, niedrożność dróg żółciowych, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja fruktozy, nieżyt nosa, opatrunek okluzyjny, otwarta rana, pokrzywka, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, tlenek cynku, trzeci trymestr ciąży, uszkodzenie błony śluzowej, uszkodzenie wątroby, uzależnienie od alkoholu, wywiad alergologiczny, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zmiana złuszczająca