włókno czuciowe
Włókno czuciowe to wyspecjalizowana struktura układu nerwowego, która przewodzi impulsy nerwowe z receptorów zlokalizowanych w skórze, mięśniach, stawach i narządach wewnętrznych do ośrodkowego układu nerwowego. Stanowi ono część neuronu czuciowego, którego ciało komórkowe znajduje się w zwoju rdzeniowym lub zwoju nerwu czaszkowego.
Włókna czuciowe dzielą się na kilka typów w zależności od średnicy, stopnia mielinizacji i szybkości przewodzenia. Wyróżniamy włókna typu A (szybkie, silnie zmielinizowane), B (pośrednie) i C (cienkie, niezmielinizowane). Włókna A dodatkowo dzielą się na podtypy Aα, Aβ, Aγ i Aδ, z których każdy odpowiada za przewodzenie konkretnych rodzajów czucia.
Różne włókna czuciowe przewodzą odmienne rodzaje informacji sensorycznych. Włókna Aα i Aβ przekazują dotyk, ucisk i wibracje, włókna Aδ – ostry ból i temperaturę, a włókna C – tępy, przewlekły ból oraz świąd. Uszkodzenie włókien czuciowych może prowadzić do zaburzeń czucia, takich jak parestezje, hipoestezja, hiperestezja lub całkowita utrata czucia w danym obszarze.
W praktyce klinicznej ocena funkcji włókien czuciowych stanowi istotny element badania neurologicznego. Dysfunkcje tych włókien występują w neuropatiach obwodowych (np. cukrzycowej, alkoholowej), uszkodzeniach rdzenia kręgowego, niektórych chorobach neurodegeneracyjnych oraz po urazach nerwów obwodowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cynku tlenek – Właściwości farmakodynamiczne
Cynku tlenek (Zinci oxidum) w stężeniu 200 mg/g, stosowany w preparacie Pudrospan – Puder płynny, wykazuje wielokierunkowe działanie miejscowe na skórę, obejmujące efekt ściągający, osłaniający oraz słabo odkażający. Mechanizmy te prowadzą do obkurczenia naczyń krwionośnych, zmniejszenia przekrwienia i obrzęku, a także tworzenia bariery ochronnej na powierzchni skóry. Dzięki temu cynku tlenek skutecznie łagodzi stany zapalne, obrzęki oraz odczyny alergiczne skóry, co czyni go wartościowym składnikiem w terapii dermatoz o niewielkim nasileniu, odparzeń, otarć, świądu oraz łagodnych podrażnień skórnych.
alkohol terpenowy, aminobenzoesan etylu, benzokaina, cynku tlenek, dermatoza alergiczna, działanie odkażające, działanie osłaniające, działanie ściągające, mentol, nadwrażliwość skórna, obkurczenie naczyń krwionośnych, odczyn alergiczny, otarcie naskórka, przepuszczalność naczyń krwionośnych, stan zapalny skóry, świąd skóry, właściwości przeciwbakteryjne, włókno czuciowe, wyprysk, znieczulenie powierzchniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lignocainum hydrochloricum 1% 10 mg/ml
Lignocainum Hydrochloricum WZF 1% to roztwór do wstrzykiwań zawierający lidokainę chlorowodorek jednowodny w stężeniu 10 mg/ml, dostępny w ampułkach 2 ml (20 mg lidokainy) oraz fiolkach 20 ml (200 mg lidokainy). Lidokaina działa poprzez blokadę kanałów sodowych w błonach komórkowych, co prowadzi do zahamowania przewodzenia impulsów nerwowych. Charakteryzuje się selektywnym działaniem na włókna nerwowe, blokując najpierw cienkie włókna bólowe, następnie grubsze włókna czuciowe, a na końcu włókna ruchowe, co umożliwia osiągnięcie analgezji przy zachowaniu funkcji ruchowych. W klasyfikacji ATC lidokaina pełni rolę leku przeciwarytmicznego klasy IB (C01BB01) oraz miejscowego środka znieczulającego z grupy amidów (N01BB02).
atonia jelit, automatyzm komór, ból somatyczny, ból trzewny, ciśnienie tętnicze, depolaryzacja błony komórkowej, depolaryzacja diastoliczna, depolaryzacja mięśnia sercowego, dopełniacz C3a, kanał sodowy, klasyfikacja Vaughna-Williamsa, kurczliwość mięśnia sercowego, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny, lidokaina chlorowodorek, mediator zapalny, motoryka jelit, niedrożność pooperacyjna jelit, opór obwodowy, prostatektomia, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, reakcja zapalna, rzut serca, włókno bólowe, włókno czuciowe, włókno nerwowe, włókno ruchowe, zapotrzebowanie na opioidy - Leksykon substancji czynnych
Mentol – Właściwości farmakodynamiczne
Mentol (Mentholum) jest alkoholem terpenowym o wielokierunkowym działaniu farmakodynamicznym, zależnym od dawki, drogi podania oraz synergii z innymi substancjami. Na poziomie zakończeń nerwowych skóry mentol aktywuje receptory zimna, wywołując początkowe uczucie chłodu i miejscowe znieczulenie poprzez osłabienie przewodzenia bólu przez włókna czuciowe. Dodatkowo powoduje łagodne podrażnienie skóry, co skutkuje miejscowym przekrwieniem i uczuciem rozgrzania, co jest wykorzystywane w terapii bólu mięśni, ścięgien i stawów. Jego działanie chłodzące utrzymuje się około 15-30 minut po aplikacji zewnętrznej. Mentol wykazuje także łagodne działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe, przeciwgrzybicze i dezynfekujące, co znajduje zastosowanie w preparatach takich jak Medispirant stepspray (10 mg/g) czy Puder płynny (10 mg/g). Doustnie mentol działa rozkurczająco (np. Amol 17,23 mg/g) oraz tonizująco na układ nerwowy (Validol 60 mg/tabletkę z izowalerianianem mentylu).
alkohol terpenowy, dolegliwości trawienne, działanie dezynfekujące, działanie grzybobójcze, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwpotowe, działanie przeciwskurczowe, działanie przeciwświądowe, działanie rozkurczające, działanie wysuszające, działanie znieczulające, inhibitor syntetazy prostaglandynowej, izowalerianian mentylu, kamica dróg żółciowych, kwas fenylopropionowy, mentol, obwodowe naczynia krwionośne, receptory cieplne, rozluźnienie mięśni, salicylan metylu, włókno czuciowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gargarin –
Gargarin to preparat antyseptyczny w postaci proszku do sporządzania roztworu do płukania gardła, zawierający w 5 g proszku: 1,74 g boraksu, 1,74 g sodu wodorowęglanu, 750 mg sodu chlorku, 750 mg benzoesanu sodu oraz 20 mg lewomentolu. Boraks działa protoplazmatycznie i bakteriostatycznie poprzez blokadę koenzymów mikroorganizmów, natomiast benzoesan sodu wykazuje działanie odkażające i bakteriobójcze poprzez zakwaszanie środowiska. Sodu chlorek pełni funkcję ściągającą, zwiększając miejscowy przepływ krwi i redukując obrzęk błony śluzowej, a lewomentol zapewnia efekt analgetyczny poprzez drażnienie receptorów zimna i zmniejszenie wrażliwości na ból.
błona śluzowa gardła, choroba gardła, dolegliwość bólowa, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, działanie odkażające, działanie ściągające, działanie znieczulające, efekt analgetyczny, jon boranowy, lek antyseptyczny, namnażanie drobnoustrojów, obrzęk błony śluzowej, proszek do sporządzania roztworu, przepływ krwi, stan zapalny gardła, trucizna protoplazmatyczna, właściwości odkażające, włókno czuciowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lignocainum hydrochloricum WZF 2% 20 mg/ml
Lidokaina chlorowodorek, zawarta w preparacie Lignocainum Hydrochloricum WZF 2% (20 mg/ml), pełni podwójną rolę farmakologiczną jako lek przeciwarytmiczny klasy IB oraz miejscowo znieczulający z grupy amidów. Jej mechanizm działania opiera się na blokowaniu kanałów sodowych w błonach komórek nerwowych i mięśnia sercowego, co prowadzi do zahamowania przewodzenia impulsów nerwowych oraz stabilizacji bioelektrycznej mięśnia sercowego. Selektywność lidokainy względem różnych typów włókien nerwowych umożliwia skuteczne blokowanie przewodnictwa w cienkich włóknach bólowych i czuciowych przy zachowaniu funkcji motorycznych. W terapii arytmii lek wykazuje efektywność głównie w zaburzeniach rytmu związanych z depolaryzacją, takich jak arytmie niedokrwienne czy wywołane przedawkowaniem glikozydów nasercowych, przy minimalnym wpływie na mięsień niezdepolaryzowany i układ przewodzący serca.
arytmia, atonia, automatyzm komór, ból somatyczny, ból trzewny, ciśnienie tętnicze, depolaryzacja, depolaryzacja diastoliczna, depolaryzacja mięśnia sercowego, dopełniacz C3a, działanie analgetyczne, glikozydy nasercowe, interleukiny, jony sodu, kanał sodowy, klasyfikacja Vaughna-Williamsa, kurczliwość mięśnia sercowego, lek przeciwarytmiczny, lidokaina chlorowodorek, mediatory zapalne, mięsień sercowy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność pooperacyjna jelit, nudności i wymioty, opioidy, opór obwodowy, potencjał czynnościowy, profil hemodynamiczny, próg pobudliwości, przewodnictwo nerwowe, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, radykalna prostatektomia, rzut serca, środek miejscowo znieczulający, układ przewodzący serca, włókno bólowe, włókno czuciowe, włókno ruchowe, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lignocainum hydrochloricum WZF 1% 10 mg/ml
Lidokaina, będąca substancją czynną leku Lignocainum Hydrochloricum WZF 1%, jest amidowym środkiem miejscowo znieczulającym oraz przeciwarytmicznym klasy IB (kod ATC: C01BB01, N01BB02). Jej mechanizm działania opiera się na blokowaniu kanałów sodowych w błonach komórek nerwowych i mięśnia sercowego, co prowadzi do zahamowania napływu jonów Na+ i uniemożliwia generowanie oraz przewodzenie impulsów nerwowych. Lidokaina wykazuje selektywność względem włókien nerwowych – najniższe stężenia blokują cienkie włókna bólowe, a wyższe grubsze włókna czuciowe i ruchowe. W terapii przeciwarytmicznej skutecznie hamuje bioelektryczną aktywność zdepolaryzowanego mięśnia sercowego, szczególnie w zaburzeniach rytmu związanych z niedokrwieniem lub przedawkowaniem glikozydów nasercowych, bez istotnego wpływu na mięsień niezdepolaryzowany i układ przewodzący. W stężeniach terapeutycznych (10 mg/ml) lidokaina nieznacznie obniża rzut serca, zmniejsza opór obwodowy i ciśnienie tętnicze, nie wpływając istotnie na przedsionki, kurczliwość mięśnia sercowego ani przewodnictwo przedsionkowo-komorowe.
amid, ból somatyczny, ból trzewny, ciśnienie tętnicze, cząsteczka adhezyjna, depolaryzacja, depolaryzacja diastoliczna, działanie analgetyczne, działanie przeciwarytmiczne, działanie przeciwzapalne, glikozyd nasercowy, impuls nerwowy, interleukina-6, interleukina-8, kanał sodowy, klasyfikacja Vaughna-Williamsa, kurczliwość mięśnia sercowego, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwarytmiczny klasy IB, lidokaina, lidokainy chlorowodorek, mięsień serca, niedokrwienie, niedrożność jelit, opór obwodowy, potencjał czynnościowy, prostatektomia radykalna, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, przewodzenie bodźców, rzut serca, układ dopełniacza, układ przewodzący serca, włókno bólowe, włókno czuciowe, włókno nerwowe, włókno ruchowe, znieczulenie miejscowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lignocainum 2% c. noradrenalino 0,00125% WZF (20 mg + 0,025 mg)/ml
Lignocainum 2% c. noradrenalino 0,00125% WZF to roztwór do wstrzykiwań zawierający 20 mg/ml lidokainy chlorowodorku jednowodnego oraz 0,025 mg/ml noradrenaliny winianu. Lidokaina, będąca amidowym środkiem miejscowo znieczulającym, działa poprzez blokadę kanałów sodowych w błonach komórek nerwowych, co hamuje generowanie i przewodzenie impulsów nerwowych. Preferencyjnie blokuje cienkie włókna bólowe typu C, następnie włókna czuciowe, a w najwyższych stężeniach włókna ruchowe. Noradrenalina pełni funkcję sympatykomimetycznego środka naczyniozwężającego, zmniejszając wchłanianie lidokainy z miejsca iniekcji, co przedłuża jej działanie znieczulające i redukuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych lidokainy.
blokada kanału sodowego, działanie naczyniozwężające, działanie ogólnoustrojowe, działanie przeciwarytmiczne, kanał sodowy, lek sympatykomimetyczny, lidokaina, lidokainy chlorowodorek, Lignocainum, noradrenalina, noradrenaliny winian, przewodzenie bodźców nerwowych, selektywność działania leku, sodu pirosiarczyn, środek miejscowo znieczulający, włókno bólowe, włókno czuciowe, włókno ruchowe