pooperacyjny stan splątania
Pooperacyjny stan splątania (ang. postoperative delirium) to ostry zespół mózgowy charakteryzujący się zaburzeniami świadomości, uwagi, percepcji i funkcji poznawczych, który rozwija się w krótkim czasie po zabiegu operacyjnym. Jest częstym powikłaniem, szczególnie u osób starszych, pacjentów z istniejącymi wcześniej zaburzeniami poznawczymi oraz po rozległych operacjach.
Do czynników ryzyka należą: podeszły wiek, wcześniejsze zaburzenia poznawcze, polipragmazja, niedożywienie, zaburzenia elektrolitowe, infekcje, niedotlenienie, hipotensja, niektóre leki (zwłaszcza przeciwcholinergiczne, benzodiazepiny, opioidy) oraz przedłużone znieczulenie. Objawy obejmują dezorientację, zaburzenia uwagi, niepokój psychoruchowy lub przeciwnie – spowolnienie, zaburzenia cyklu sen-czuwanie oraz wahania stanu psychicznego w ciągu doby.
Postępowanie terapeutyczne polega przede wszystkim na identyfikacji i eliminacji przyczyn (korekcja zaburzeń metabolicznych, leczenie infekcji, modyfikacja farmakoterapii), zapewnieniu bezpieczeństwa pacjenta oraz wsparciu orientacji w otoczeniu. Farmakoterapia (najczęściej niewielkie dawki haloperidolu lub innych neuroleptyków atypowych) powinna być stosowana ostrożnie i tylko w przypadkach nasilonego pobudzenia zagrażającego bezpieczeństwu pacjenta.
Pooperacyjny stan splątania wiąże się z wydłużeniem hospitalizacji, zwiększonym ryzykiem powikłań, wyższą śmiertelnością oraz większym ryzykiem rozwoju długotrwałych zaburzeń poznawczych. Dlatego kluczowe znaczenie ma prewencja poprzez wczesną identyfikację pacjentów z grupy ryzyka oraz wdrażanie protokołów profilaktycznych, takich jak wczesna mobilizacja, właściwe leczenie bólu, minimalizacja stosowania leków sedatywnych oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia i odżywienia.