zespół torsade de pointes
Zespół torsade de pointes (TdP) to specyficzny rodzaj wielokształtnego częstoskurczu komorowego, charakteryzujący się zmieniającą się amplitudą zespołów QRS, co nadaje zapisowi EKG charakterystyczny obraz „skręcania wokół osi izoelektrycznej”. Jest to stan zagrażający życiu, który może prowadzić do migotania komór i nagłego zgonu sercowego.
Główną przyczyną TdP jest wydłużenie odstępu QT, które może być wrodzone (zespoły długiego QT) lub nabyte, najczęściej w wyniku działania leków (np. antyarytmicznych klasy IA i III, niektórych antybiotyków, leków przeciwpsychotycznych), zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hipomagnezemia), bradykardii czy choroby strukturalnej serca. Charakterystycznym objawem poprzedzającym wystąpienie TdP jest tzw. zjawisko R-on-T, czyli pojawienie się przedwczesnego pobudzenia na załamku T poprzedniego zespołu.
Leczenie doraźne obejmuje przerwanie podawania leków wydłużających QT, korekcję zaburzeń elektrolitowych, podanie siarczanu magnezu (nawet przy prawidłowym stężeniu magnezu w surowicy), ewentualnie przyspieszenie rytmu serca (dożylne leki chronotropowe dodatnie lub czasowa stymulacja). W przypadkach opornych na leczenie lub przy niestabilności hemodynamicznej konieczna jest kardiowersja elektryczna. Zapobieganie nawrotom polega na eliminacji czynników ryzyka oraz, w przypadku wrodzonych zespołów długiego QT, rozważeniu implantacji kardiowertera-defibrylatora.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluanxol 0,5 mg
Fluanxol (flupentyksol) w dawce 0,5 mg jest lekiem przeciwpsychotycznym, którego stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, często zależnymi od dawki i najintensywniejszymi w początkowym okresie terapii. Szczególnie istotne są zaburzenia ruchowe, takie jak akatyzja, hiperkineza i hipokineza, występujące bardzo często (≥1/10), które zwykle pojawiają się we wczesnej fazie leczenia i mogą być kontrolowane przez redukcję dawki lub leki przeciw parkinsonizmowi, choć profilaktyczne stosowanie tych ostatnich nie jest zalecane. Nagłe odstawienie leku może wywołać objawy odstawienne, takie jak nudności, wymioty, biegunka, potliwość, bóle mięśni, parestezje, bezsenność i lęk, pojawiające się w ciągu 1-4 dni i ustępujące w 7-14 dni. Wśród poważnych powikłań należy uwzględnić złośliwy zespół neuroleptyczny (bardzo rzadko <1/10 000), a także rzadkie zaburzenia hematologiczne, takie jak trombocytopenia, neutropenia, leukopenia i agranulocytoza, wymagające natychmiastowego odstawienia leku.
agranulocytoza, akatyzja, choroba zatorowo-zakrzepowa, częstoskurcz komorowy, dyskineza późna, dystonia, flupentiksol, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, kserostomia, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, migotanie komór, mlekotok, neutropenia, nietolerancja glukozy, parestezja, parkinsonizm, pochodna benzodiazepiny, reakcja anafilaktyczna, retencja moczu, stan splątania, tachykardia, trombocytopenia, wydłużenie QT, zaburzenie ruchowe, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół odstawienny, zespół torsade de pointes, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Veloxsol 5 mg
Lek VELOXSOL zawiera solifenacynę w dawce 5 mg (3,8 mg substancji czynnej) i wykazuje działania niepożądane typowe dla leków o działaniu cholinolitycznym. Najczęściej obserwowanym objawem jest suchość w jamie ustnej, występująca u 11% pacjentów przy dawce 5 mg, z nasileniem zwykle niewielkim i rzadko prowadzącym do przerwania terapii. Inne często zgłaszane działania niepożądane obejmują zaparcia, nudności, niestrawność, zakażenia dróg moczowych, niewyraźne widzenie, senność, zmęczenie oraz obrzęki obwodowe. W tabeli działań niepożądanych uwzględniono również rzadkie, ale poważne reakcje, takie jak zatrzymanie moczu, zaburzenia rytmu serca (Torsade de Pointes, wydłużenie odstępu QT, migotanie przedsionków), reakcje anafilaktyczne, niedrożność jelit, zaburzenia czynności wątroby oraz ciężkie reakcje skórne (rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry).
bursztynian solifenacyny, ciężka reakcja alergiczna, dyskomfort brzuszny, działanie cholinolityczne, halucynacje, hiperkaliemia, jaskra, jaskra z wąskim kątem przesączania, majaczenie, mechanizm cholinolityczny, migotanie przedsionków, niedrożność jelit, niedrożność okrężnicy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, osłabienie mięśniowe, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, solifenacyna, suchość jamy ustnej, trudności w oddawaniu moczu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia przewodzenia serca, zakażenie dróg moczowych, zaklinowanie stolca, zapalenie pęcherza moczowego, zatrzymanie moczu, zespół suchego oka, zespół torsade de pointes, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Przedawkowanie – Fluoxetine Aurovitas 20 mg
Przedawkowanie fluoksetyny manifestuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, obejmujących układ pokarmowy (nudności, wymioty), sercowo-naczyniowy (bezobjawowe zaburzenia rytmu serca, zmiany w EKG takie jak przedłużenie odstępu QT, rzadko zatrzymanie pracy serca i torsade de pointes), oddechowy (zaburzenia czynności płuc) oraz ośrodkowy układ nerwowy (stan podniecenia, napady drgawek, zaburzenia świadomości aż do śpiączki). Ciężkość objawów waha się od łagodnych do zagrażających życiu, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Mimo niskiej śmiertelności w przypadku przedawkowania samej fluoksetyny, konieczne jest monitorowanie kardiologiczne (ciągłe EKG), neurologiczne oraz funkcji oddechowych, zwłaszcza przy dużych dawkach i współistniejącym przyjmowaniu innych leków, zwłaszcza trójpierścieniowych antydepresantów, które mogą opóźniać i nasilać objawy toksyczności.
dekontaminacja przewodu pokarmowego, dializa, funkcja oddechowa, hemoperfuzja, intoksykacja, leczenie przeciwdrgawkowe, lek przeciwdepresyjny, monitorowanie EKG, monitorowanie kardiologiczne, napad drgawkowy, płukanie żołądka, przedawkowanie fluoksetyny, śpiączka, transfuzja wymienna, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, węgiel aktywny, wydłużenie odstępu QT, wymuszona diureza, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zatrzymanie krążenia, zespół torsade de pointes - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum VP 25 mg
Hydroksyzyna, stosowana w dawce 50 mg/dobę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie związanych z depresyjnym i paradoksalnym pobudzającym wpływem na ośrodkowy układ nerwowy, działaniem przeciwcholinergicznym oraz reakcjami nadwrażliwości. W badaniach klinicznych senność występowała u 13,74% pacjentów (vs 2,70% placebo), a inne często zgłaszane objawy to ból głowy (1,63%), zmęczenie (1,36%) i suchość w jamie ustnej (1,22%). Hydroksyzyna może powodować poważne zaburzenia kardiologiczne, w tym rzadką tachykardię oraz groźne dla życia komorowe zaburzenia rytmu serca, takie jak torsade de pointes, związane z wydłużeniem odstępu QT, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z czynnikami ryzyka. Ponadto, lek może wywoływać zaburzenia neurologiczne (drgawki, dyskinezy), reakcje nadwrażliwości (w tym wstrząs anafilaktyczny) oraz zaburzenia psychiczne (pobudzenie, splątanie, dezorientacja, omamy), które są szczególnie niebezpieczne u osób starszych i z chorobami psychicznymi.
drgawki, dyskineza, dystonia, efekt przeciwcholinergiczny, komorowe zaburzenia rytmu serca, małopłytkowość, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, sedacja, senność, skurcz oskrzeli, tachykardia, test czynnościowy wątroby, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia psychiczne, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona, zespół torsade de pointes - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Depralin ODT
Escytalopram w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Depralin ODT) jest przeciwwskazany u pacjentów poniżej 18. roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych oraz wrogości. W początkowym okresie leczenia u pacjentów z lękiem napadowym może wystąpić nasilenie objawów lękowych, które zwykle ustępuje po około 2 tygodniach. Należy przerwać terapię w przypadku wystąpienia drgawek lub ich nasilenia, a także zachować ostrożność u pacjentów z manią, hipomanią, cukrzycą (możliwe zaburzenia kontroli glikemii), chorobą niedokrwienną serca oraz zaburzeniami rytmu serca, w tym wydłużeniem odstępu QT. Ryzyko samobójstw jest szczególnie wysokie u osób poniżej 25. roku życia, z historią zachowań samobójczych lub nasilonymi myślami samobójczymi, co wymaga ścisłego monitorowania. W trakcie leczenia mogą pojawić się objawy akatyzji, hiponatremia, krwawienia skórne oraz ryzyko zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych.
akatyzja, arytmia komorowa, bradykardia, doustny lek przeciwzakrzepowy, drżenie mięśniowe, escytalopram, hipertermia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra zamkniętego kąta, krwotok poporodowy, lęk napadowy, lek przeciwdepresyjny, mania, myśl samobójcza, niedobór laktazy, niekontrolowana padaczka, niepokój psychoruchowy, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, parestezja, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, terapia elektrowstrząsowa, wybroczyna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności seksualnej, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół torsade de pointes, zespół złego wchłaniania glukozo-galaktozy, ziele dziurawca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Oropram 20 mg tabletki powlekane
Citalopram, stosowany w dawce 20 mg (Oropram), nie jest zalecany u pacjentów poniżej 18 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych i agresji, co wymaga ścisłej obserwacji klinicznej. U dorosłych, zwłaszcza poniżej 25 lat, również obserwuje się podwyższone ryzyko samobójstw w początkowej fazie terapii. Leczenie wymaga monitorowania objawów nasilenia choroby, akatyzji, oraz potencjalnych objawów odstawiennych, które występują u około 40% pacjentów i obejmują zawroty głowy, parestezje, bezsenność, lęk, nudności i drżenia. U pacjentów z cukrzycą konieczne może być dostosowanie terapii hipoglikemizującej. Citalopram jest przeciwwskazany u pacjentów z niestabilną padaczką i wymaga monitorowania u osób z kontrolowaną padaczką. W przypadku napadów drgawek należy przerwać leczenie.
akatyzja, bezsenność, bradykardia, ciężkie zaburzenie depresyjne, ciśnienie wewnątrzgałkowe, citalopram, cukrzyca, depresja, drgawki, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, krwotok poporodowy, lek przeciwdepresyjny, lek serotoninergiczny, mania, myśl samobójcza, napad padaczkowy, niepokój psychoruchowy, psychoza, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SIADH, SNRI, SSRI, terapia elektrowstrząsowa, wydłużenie czasu krwawienia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności seksualnej, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie lękowe, zachowanie samobójcze, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół torsade de pointes - Leksykon leków
Interakcje leku – Tenaxum 1 mg
Rylmenidyna, substancja czynna leku Tenaxum, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z wieloma lekami i substancjami, które mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z sultoprydem ze względu na wysokie ryzyko komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym torsade de pointes. Niezalecane jest także łączenie rylmenidyny z beta-adrenolitykami stosowanymi w niewydolności serca (bisoprolol, karwedilol, metoprolol) oraz inhibitorami MAO, które mogą antagonizować jej działanie przeciwnadciśnieniowe. Spożywanie alkoholu podczas terapii rylmenidyną nasila działanie sedacyjne i zaburza zdolności psychomotoryczne, co wymaga bezwzględnego unikania alkoholu i leków zawierających alkohol.
arytmia komorowa, baklofen, beta-adrenolityk, bisoprolol, działanie przeciwnadciśnieniowe, działanie sedacyjne, efekt hipotensyjny, inhibitor MAO, interakcja lekowa, karwedilol, komorowe zaburzenia rytmu serca, lek przeciwnadciśnieniowy, metoprolol, monitorowanie elektrokardiograficzne, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, rylmenidyna, sultopryd, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie neurologiczne, zespół torsade de pointes - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluoksetyna EGIS 10 mg
Fluoksetyna, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, które wymagają uważnego monitorowania w trakcie terapii. Najczęściej obserwowane objawy to bóle głowy, nudności, bezsenność, zmęczenie oraz biegunka, z tendencją do ustępowania w miarę kontynuacji leczenia. Wśród poważniejszych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na zespół serotoninowy (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1 000), drgawki, wydłużenie odcinka QT (QTcF≥450 ms) oraz arytmie komorowe, a także myśli i zachowania samobójcze, które mogą pojawić się szczególnie na początku terapii lub po zmianie dawki. Objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka i nudności, występują bardzo często (≥1/10), natomiast krwawienia z przewodu pokarmowego są rzadkie (≥1/10 000 do <1/1 000). W populacji pediatrycznej obserwuje się zwiększone ryzyko zachowań samobójczych, wrogości oraz reakcji maniakalnych, a także opóźnienie wzrostu i dojrzewania, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
arytmia komorowa, bezsenność, biegunka, ból głowy, bruksizm, ciężka reakcja skórna, depersonalizacja, drgawka, drżenie, dysfagia, euforia, fluoksetyna, hipomania, hiponatremia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, lęk, letarg, leukopenia, małopłytkowość, mania, myśl samobójcza, napad paniki, nerwowość, neutropenia, niepokój ruchowy, nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego, niestrawność, nudność, omam, opóźnienie dojrzewania płciowego, opóźnienie wzrostu, parestezja, pobudzenie, podwyższony nastrój, reakcja maniakalna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, senność, splątanie, SSRI, suchość w jamie ustnej, wydłużenie odcinka QT, wymioty, zaburzenie czuciowe, zaburzenie orgazmu, zaburzenie smaku, zaburzenie snu, zaburzenie uwagi, zawrót głowy, zespół Lyella, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół torsade de pointes, złamanie kości, zmniejszenie libido, zmniejszony apetyt