niewyrównana wtórna nadczynność przytarczyc
Niewyrównana wtórna nadczynność przytarczyc to stan charakteryzujący się nadmiernym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez gruczoły przytarczyczne w odpowiedzi na hipokalcemię, najczęściej spowodowaną przewlekłą chorobą nerek. W przeciwieństwie do formy wyrównanej, w postaci niewyrównanej stężenie parathormonu pozostaje podwyższone pomimo stosowanego leczenia.
W przebiegu przewlekłej choroby nerek dochodzi do upośledzenia wydalania fosforanów, co prowadzi do hiperfosfatemii oraz zmniejszonej produkcji aktywnej formy witaminy D (1,25-dihydroksycholekalcyferolu). Te zaburzenia powodują hipokalcemię, która stymuluje gruczoły przytarczyczne do zwiększonej sekrecji PTH. Z czasem dochodzi do przerostu przytarczyc i autonomizacji ich funkcji.
Niewyrównana wtórna nadczynność przytarczyc prowadzi do poważnych zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, przyspieszając rozwój osteodystrofii nerkowej, zwapnień metastatycznych oraz zwiększając ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Leczenie obejmuje korektę hiperfosfatemii (dieta niskofosforanowa, leki wiążące fosforany), stosowanie aktywnych metabolitów witaminy D, kalcymimetyków oraz, w przypadkach opornych, paratyreoidektomię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cinacalcet Aurovitas 30 mg
Cynakalcet, dostępny w dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg, jest kalcymimetykiem stosowanym w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u pacjentów dializowanych, raka przytarczyc oraz pierwotnej nadczynności przytarczyc. Mechanizm działania polega na zwiększeniu wrażliwości receptorów wapniowych na komórkach przytarczyc, co prowadzi do obniżenia stężenia parathormonu (PTH) i wapnia w surowicy. W trzech 6-miesięcznych badaniach klinicznych u 1136 pacjentów dializowanych z ESRD wykazano, że 41-46% pacjentów osiągnęło docelowe stężenie iPTH ≤ 250 pg/ml (≤ 26,5 pmol/l), a około 60% uzyskało ≥30% redukcję iPTH. Średnie zmniejszenie iloczynu Ca × P oraz stężeń wapnia i fosforu wyniosło odpowiednio 14%, 7% i 8%. Efekt terapeutyczny utrzymywał się przez 12 miesięcy, niezależnie od rodzaju dializy, czasu trwania leczenia czy stosowania witaminy D. Badanie EVOLVE nie potwierdziło istotnego zmniejszenia ryzyka zgonu i zdarzeń sercowo-naczyniowych, jednak analiza wtórna sugeruje potencjalne korzyści (HR 0,88; 95% CI: 0,79-0,97).
ciężka hiperkalcemia, cynakalcet, dializa otrzewnowa, fosfataza alkaliczna swoista dla kości, gruczoł przytarczyczny, hemodializa, hiperkalcemia, hipokalcemia, homeostaza wapnia, iloczyn wapniowo-fosforanowy, kalcymimetyk, łagodna hiperkalcemia, N-telopeptyd, niewyrównana wtórna nadczynność przytarczyc, obrót kostny, parathormon, paratyreoidektomia, pierwotna nadczynność przytarczyc, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor wapniowy, schyłkowa niewydolność nerek, sterole witaminy D, wtórna nadczynność przytarczyc, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, zdarzenia sercowo-naczyniowe, zwłóknienie kości