rąbek szczoteczkowy jelita cienkiego

Rąbek szczoteczkowy jelita cienkiego (łac. membrana striata, ang. brush border) to wyspecjalizowana struktura występująca na szczytowej powierzchni enterocytów, czyli komórek nabłonkowych wyścielających błonę śluzową jelita cienkiego. Tworzy go zespół licznych, równolegle ułożonych mikrokosmków o długości około 1 μm, które znacząco zwiększają powierzchnię wchłaniania.

Mikrokosmki rąbka szczoteczkowego zawierają w swoim wnętrzu wiązki filamentów aktynowych połączonych białkami takimi jak miozyna, tropomiozyna i kalmodulina, które stanowią wewnętrzny szkielet tych struktur. Na powierzchni mikrokosmków znajduje się glikokaliks – warstwa glikoprotein i glikolipidów zawierająca liczne enzymy trawienne (m.in. disacharydazy, peptydazy, fosfatazy alkaliczne).

Główną funkcją rąbka szczoteczkowego jest zwiększenie powierzchni absorpcyjnej jelita cienkiego, co umożliwia efektywne wchłanianie składników odżywczych. Szacuje się, że dzięki obecności mikrokosmków powierzchnia wchłaniania jelita cienkiego zwiększa się około 30-krotnie. Dodatkowo, enzymy trawienne zlokalizowane w glikokaliksie uczestniczą w końcowych etapach trawienia węglowodanów i białek.

Zaburzenia struktury i funkcji rąbka szczoteczkowego mogą prowadzić do zespołów złego wchłaniania i innych chorób przewodu pokarmowego. Przykładem jest celiakia, w której dochodzi do uszkodzenia mikrokosmków pod wpływem immunologicznej reakcji na gliadynę, a także wrodzone defekty enzymów rąbka szczoteczkowego, jak nietolerancja laktozy wynikająca z niedoboru laktazy.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl